VII SA/Wa 2831/19

WyrokWSA w Warszawie2021-05-14

Skład orzekający: Grzegorz Antas, Elżbieta Granatowska, Wojciech Sawczuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu upływu terminu do złożenia wniosku, gdy zdarzenia będące podstawą szkody miały miejsce przed wejściem w życie rozporządzenia wykonawczego regulującego przyznawanie takich odszkodowań?
Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jedynie z powodu wskazania przez wnioskodawcę przepisu rozporządzenia, które weszło w życie po powstaniu szkody. Termin 6-miesięczny do złożenia wniosku, określony w rozporządzeniu, powinien być liczony od dnia wejścia w życie rozporządzenia, jeśli szkoda powstała przed tym dniem. W przypadku wątpliwości co do ustalenia szkody, organ powinien wszcząć postępowanie, a ewentualne uchybienie terminowi może skutkować umorzeniem postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący J. M. złożył wniosek o przyznanie odszkodowania jako osoba udzielająca pomocy Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu (CBA), powołując się na rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2016 r. Szef CBA odmówił wszczęcia postępowania, uznając wniosek za złożony po upływie 6-miesięcznego terminu, który miał biec od daty powstania szkody. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, mimo częściowego uznania zarzutów skarżącego. Skarżący zarzucił m.in. błędne zastosowanie przepisów rozporządzenia z mocą wsteczną oraz wadliwe uzasadnienie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), , Asesor WSA Elżbieta Granatowska, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie S. C. B. A. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Szefa C. B.A. na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z[...] września 2019 r. nr [...] Szef C.B. A. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: k.p.a., w wyniku rozpatrzenia wniosku J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własne postanowienie z [...]lipca 2019 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania wnioskodawcy jako osobie udzielającej pomocy C.B. A., niebędącej jego funkcjonariuszem. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, S.C.B.A. (dalej: Szef CBA) stwierdził, że J. M. wnioskiem z[...] maja 2019 r. wystąpił o odszkodowanie, jako osoba – jak określił wnioskodawca - wspomagająca wykonywanie czynności operacyjno - rozpoznawczych przez funkcjonariuszy CBA w ujawnieniu przestępstw korupcyjnych w wymiarze sprawiedliwości w latach [...] we W.W. i na terenie F.R. Wnioskodawca powołał się na § 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie odszkodowań przyznawanych osobom udzielającym pomocy C. B.A., niebędącym jego funkcjonariuszami (Dz. U. z 2016 r., poz. 1473), dalej: rozporządzenie, wskazując, że wnosi o odszkodowanie w łącznej kwocie 112,5 mln zł. Szef CBA postanowieniem z [...] lipca 2019 r., działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z § 16 i § 14 rozporządzenia, odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwołał się do treści art. 61a § 1 k.p.a. określającego przeszkody uniemożliwiające wszczęcie postępowania oraz do § 14 rozporządzenia, w świetle którego wniosek w sprawie odszkodowania składa się nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia zaistnienia zdarzenia będącego podstawą do wypłaty osobie poszkodowanej lub jej spadkobiercom odszkodowania. Organ wyjaśnił, że biorąc pod uwagę stan prawny oraz stan faktyczny wynikający z ustaleń własnych i oświadczeń wnioskodawcy należało odmówić wszczęcia postępowania z powodu przedawnienia materialnoprawnego, tj. upływu 6 - miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania o odszkodowanie w trybie rozporządzenia. Pismem z [...]lipca 2019 r. J. M. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zarzucił: 1) błędne rozstrzygnięcie intertemporalne. Zdaniem wnioskodawcy, organ dokonał błędnej oceny przepisów, które powinny stanowić podstawę rozpoznania wniosku o odszkodowanie. Przyjęcie za podstawę prawną postanowienia § 14 ust. 1 rozporządzenia spowodowało zastosowanie tego przepisu z mocą wsteczną, albowiem rozporządzenie to zostało podpisane i weszło w życie po powstaniu szkody. Organ uznał § 14 ust. 1 rozporządzenia za przepis materialnoprawny skracający termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych. Odnosząc się do tejże kwestii wnioskodawca wskazał, że w przypadku ustanawiania nowych przepisów materialnoprawnych ich wsteczne działanie w zakresie uprawnień nie jest wykluczone, niemniej powinno wynikać albo wprost z tych przepisów albo wprost z przepisów określających ich wsteczną moc obowiązującą. Wnioskodawca zauważył, że na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o C. B.A. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2104), dalej: u.c.b.a., nabył on prawa o charakterze materialnoprawnym. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie pozbawił go tych uprawnień ani nie zmienił terminu przedawnienia roszczeń, w szczególności przepisem takim nie jest § 14 rozporządzenia; 2) wadliwą podstawę prawną postanowienia z [...] lipca 2019 r. z powodu interpretacji § 14 ust. 1 rozporządzenia w ten sposób, że skraca on określone terminy przedawnienia roszczeń. W ocenie wnioskodawcy, dokonując oceny przedawnienia roszczeń 6-miesięczny termin na złożenie wniosku interpretować należy jako termin o charakterze instrukcyjnym, nie zaś jako przepis materialny ingerujący w materię zastrzeżoną ustawie; 3) wadliwość uzasadnienia postanowienia z [...] lipca 2019 r. Wnioskodawca w tym zakresie stwierdził, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, w jaki sposób został ustalony upływ terminu, tj. od jakiego zdarzenia rozpoczęto ustalanie biegu terminu i jakie zdarzenie przyjęto za prawnie relewantne. We wskazanym wyżej postanowieniu z [...] września 2019 r. Szef CBA stwierdził, że podziela twierdzenia wnioskodawcy dotyczące zastosowania i interpretacji § 14 ust. 1 rozporządzenia oraz zarzut, że w toku czynności poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia nie określono, w jaki sposób w przedmiotowej sprawie został ustalony 6 - miesięczny termin będący tym niemniej terminem procesowym a nie terminem instrukcyjnym, jak błędnie przyjmuje wnioskodawca. Pomimo że zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mogły zostać w całości uznane za nieuzasadnione, należało utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, albowiem, jak wskazał Szef CBA, prawidłowe pozostaje jego rozstrzygnięcie. Organ w tym kontekście wyjaśnił, że w jego ocenie przepisy rozporządzenia, które weszło w życie z dniem 30 września 2016 r., stosuje się do szkód powstałych po tym dniu, ponieważ akt ten nie zawiera przepisów regulujących sytuacje powstałe przed wskazanym terminem. Do dnia wejścia w życie rozporządzenia należało stosować bezpośrednio art. 25 ust. 4 u.c.b.a. W niniejszej sprawie uzasadnioną przyczyną, z powodu której nie można wszcząć postępowania, jak wyjaśnił Szef CBA, jest fakt złożenia wniosku na podstawie § 13 rozporządzenia w sytuacji, gdy wnioskodawca jako przyczynę powstania szkód podał ciąg zdarzeń związanych z procesami cywilnymi oraz postępowaniem przed Sądem Najwyższym w sprawie o sygn. akt [...] zakończonym wydaniem wyroku w dniu [...] października 2009 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Szefa CBA z [...]września 2019 r. złożył J.M. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy, zwłaszcza ustalenia stanu faktycznego, przy nieretroaktywnym zastosowaniu przepisów proceduralnych rozporządzenia. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów: 1) art. 61a k.p.a. poprzez jego zastosowanie w okolicznościach nim nieprzewidzianych, co z kolei skutkowało bezpodstawnym utrzymaniem w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania; 2) art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. poprzez faktyczne niesporządzenie uzasadnienia prawnego w zakresie kluczowej podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia uzasadniającej utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania; 3) art. 64 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku w sytuacji, w której treść żądania może budzić wątpliwości, co z kolei spowodowało przedwczesną, a jednocześnie z innych powodów nieuzasadnioną odmowę merytorycznego rozpoznania wniosku i utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania; 4) art. 7 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenia faktyczne oraz zaniechanie czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego w sposób warunkujący prawidłowe rozpoznanie zgłoszonego wniosku. Zdaniem skarżącego, postanowienie z [...]września 2019 r. nie może się ostać z następujących powodów: 1) w sprawie nie zaistniały przyczyny spełniające uznane w orzecznictwie i doktrynie cechy "innej uzasadnionej przyczyny", w szczególności nie zaistniały oczywiste i posiadające formalny charakter przyczyny podmiotowe i przedmiotowe; 2) rzeczywistym powodem (a właściwym pretekstem) odmowy wszczęcia postępowania i utrzymania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania był fakt, że w złożonym wniosku skarżący wskazał przepis rozporządzenia; 3) wskazanie takiej bądź innej podstawy materialnej żądania lub takich lub innych ram proceduralnych rozpoznania żądania nie jest i nie może być (niezależnie od stopnia kompletności, zupełności czy precyzji) powodem odmowy wszczęcia postępowania przez organ władzy publicznej; 4) z treści złożonego przez skarżącego wniosku ani złożonych wyjaśnień nie wynikały jakiekolwiek prawnie relewantne przyczyny uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania; 5) okoliczność, że w ocenie Szefa CBA w sprawie nie miało zastosowanie rozporządzenie, nie jest i nie może być okolicznością tamującą rozpoznanie wniosku; przeszkodą taką nie może być również fakt, że w odniesieniu do stanów faktycznych powstałych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia nie obowiązywał ani nie obowiązuje akt wykonawczy wprost regulujący rozpoznawanie wniosku związanych z takimi stanami faktycznymi; 6) złożony przeze skarżącego wniosek organ zobligowany był merytorycznie rozpoznać w toku pełnoprawnego postępowania administracyjnego z uwagi na ustawową podstawę zgłoszonego roszczenia zawartą w art. 25 u.c.b.a. W odpowiedzi na skargę Szef CBA wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia z[...] września 2019 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie Szefa CBA narusza prawo w stopniu nakazującym jego uchylenie. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego stanowi art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy podania wnioskodawcy pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne jego rozpatrzenie. Samo złożenie wniosku nie jest bowiem tożsame ze wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową przesłankę dopuszczalność drogi administracyjnej. Pierwsza z nich odnosi się do przypadku wniesienia podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji procesowej do żądania dokonania przez organ konkretyzacji normy administracyjnego prawa materialnego. Inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania – jako przesłanka przedmiotowa - nie mają jednolitej natury i nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej w piśmiennictwie wskazuje się, że odnosić je należy do przypadków pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania (por. Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 212). Pogląd ten jest aprobowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym na gruncie art. 61a § 1 k.p.a. jednolicie uznaje się, że zastosowanie ww. przepisu ma miejsce wówczas, gdy brak jest w sprawie podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania, przy czym ustalenie to nie budzi wątpliwości już na "pierwszy rzut oka" (por. wyrok NSA z 14 października 2020 r. sygn. II OSK 1622/20; wyrok NSA z 26 lutego 2020 r. sygn. I OSK 2205/17; wyrok NSA z 15 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3273/17). Podstawę faktyczną wydania zaskarżonego postanowienia stanowiło ustalenie przez Szefa CBA, że podstawa żądania przyznania skarżącemu wnioskowanego odszkodowania została odniesiona we wniosku z [...] maja 2019 r. do § 13 rozporządzenia, co nakazywało uznać to żądanie za niedopuszczalne w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. z racji tego, że wskazany akt normatywny znajduje zastosowanie wyłącznie do szkód powstałych po dniu jego wejścia w życie, gdy tymczasem "ciąg zdarzeń" określonych przez stronę jako przyczyna powstania szkód w mieniu powołanego wyżej warunku nie spełnia. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tak określona przez organ przyczyna nie mogła jednakże prowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia postępowania. Nie może budzić wątpliwości, że niewydanie przez Prezesa Rady Ministrów rozporządzenia wykonawczego, o którym mowa w art. 25 ust. 5 u.c.b.a., na płaszczyźnie odnoszonej do zasad tworzenia prawa stanowi zaniechanie prawodawcze (zachowanie prawodawcy, w którym wbrew obowiązującemu nakazowi rozumianemu jako "powinność normatywna" prawodawca nie ukształtował wymaganej regulacji), natomiast z perspektywy wykładni i stosowania prawa pozostaje luką w prawie wymagającą od organów stosujących prawo określonego rodzaju reakcji. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie wymaga przesądzenia, jak ta reakcja powinna wyglądać, a zatem na jakich zasadach rozpoznaniu powinno podlegać żądanie złożone przez osobę niebędącą funkcjonariuszem CBA, która poniosła szkodę w mieniu w sytuacji, gdy w dacie wystąpienia z wnioskiem niezrealizowany pozostawał obowiązek określenia w rozporządzeniu warunków i trybu przyznawania odszkodowań. W momencie złożenia przez skarżącego wniosku z[...] maja 2019 r. rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2016 r. stanowiło bowiem akt powszechnie obowiązujący i nie budzi wątpliwości Sądu, że działanie na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.) wymagało zastosowania jego postanowień względem każdego wniosku o odszkodowanie, o którym mowa w art. 25 ust. 4 u.c.b.a., jeżeli sposób rozpoznania tego rodzaju żądania w założeniu ustawodawcy określać powinna wiążąco regulacja wykonawcza wskazana w art. 25 ust. 5 cyt. ustawy. Okoliczność odnoszona do braku zamieszczenia w rozporządzeniu przepisów regulujących sytuacje powstałe przed dniem wejścia tego aktu normatywnego w życie pozostaje dla tego aspektu sprawy bez znaczenia, ponieważ wprowadzona zmiana normatywna przy określeniu miarodajnego reżimu oceny prawnej kwestii o charakterze materialno-procesowym lub procesowym powinna prowadzić do wniosku, że milczenie prawodawcy skutkuje w tym zakresie bezpośrednim działaniem nowego prawa. Organ nie mógł tejże okoliczności nadać zresztą znaczenia przez siebie przyjętego. Nie dostrzegł bowiem, że odstąpienie od stosowania przepisów rozporządzenia prowadzi do tego, że podstawowe kwestie związane z zasadami, w oparciu o które przyznawane są odszkodowania za zdarzenia powstałe w czasie korzystania lub w związku z korzystaniem przez CBA z pomocy innych osób niebędących funkcjonariuszami CBA, pozostają prawnie nierozstrzygnięte i lukę tę trudno w tym przypadku uzupełnić poprzez posłużenie się inną regulacją ustawową, która w założeniu miałaby "dotworzyć" w wymaganym zakresie brakujący wzór zachowania. Dotyczy to w pierwszym rządzie określenia, we właściwości rzeczowej jakiego organu pozostaje sprawa ustalenia odszkodowania. Odnosi się to również do ustalenia, czy sprawa ta ma charakter sprawy administracyjnej załatwianej w drodze decyzji administracyjnej i czy postępowanie inicjowane wnioskiem osoby, która poniosła szkodę w mieniu, jest regulowane przepisami k.p.a., jeżeli treść normatywna zamieszczona w art. 25 ust. 4 i 5 u.c.b.a., zdaniem Sądu, wskazanych zagadnień, w tym kompetencji Szefa CBA, samoistnie nie przesądza. Zagadnienia te, mieszcząc się w pojęciu "trybu przyznawania odszkodowań", które określić powinien Prezes Rady Ministrów, wymagają tym samym posłużenia się przepisami rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2016 r., w szczególności jego § 13 przyjmującym charakter wnioskowy postępowania. Dopuszczalność wydania przez Szefa CBA postanowienia nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. pozostaje w ścisłym związku z powyższą płaszczyzną ustaleń, wobec czego za wadliwe uznać trzeba założenie oparte, z jednej strony, na przyjęciu, że do szkód powstałych wskutek "ciągu zdarzeń" związanych z procesami cywilnymi oraz postępowaniem przed Sądem Najwyższym w sprawie o sygn. akt [...] zakończonym wydaniem wyroku w dniu [...]października 2009 r. nie mogły a limine znaleźć zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2016 r., a z drugiej na zapożyczeniu w toku rozpatrywania tego rodzaju sprawy reguł konstrukcyjnych wynikających z ww. rozporządzenia poprzez posłużenie się na zasadzie odpowiedniości kodeksową regulacją procesową (§ 16), jak i przepisem kompetencyjnym wskazującym organ, który jest właściwy do rozpatrzenia wniosku (§ 15 ust. 9). Powyższe prowadzi do uznania, że postawiony zaskarżonemu postanowieniu zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. jest zasadny, jakkolwiek wadliwość uzasadniającą go łączyć należy z kwestiami innymi od podniesionych w uzasadnieniu skargi. Aprobując pogląd co do tego, że ujawniona we wniosku podstawa prawna żądania nie mogła determinować oceny niedopuszczalności wniosku, Sąd nie podziela jednakże stanowiska skarżącego, zgodnie z którym treść rozporządzenia powinna była zostać pominięta ze względu na powołanie się we wniosku na szkody powstałe przed wejściem tego aktu normatywnego w życie. Przyjęcie przez skarżącego w skardze, że składając wniosek wskazał on "błędną podstawę prawną wniosku" należy z tego względu w całości odrzucić, tak jak i postrzeganie własnego wniosku jako obarczonego z omawianego powodu brakiem formalnym uzasadniającym wezwanie strony do jego uzupełnienia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Powyższe prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego z [...]lipca 2019 r. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego, organ powinien mieć na uwadze, że wskazany w § 14 ust. 1 rozporządzenia termin do złożenia wniosku nie ma charakteru instrukcyjnego, jak przyjmuje skarżący, ale charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Uchybienie terminowi prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia prawa lub obowiązku o charakterze materialnoprawnym. Inaczej mówiąc, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie prawa, dla którego został on ustanowiony. W ocenie Sądu, brak jest powodów, by zakwestionować prawną możliwość takiego ukształtowania procedury prowadzonej przed Szefem CBA, które prowadzi do określenia wiążącego terminu, w jakim uprawniony (osoba poszkodowana lub jej spadkobierca) posiadający roszczenie wynikające z udzielonej CBA pomocy powinien złożyć wniosek o odszkodowanie. Mieści się ona w przyznanej Prezesowi Rady Ministrów kompetencji do określenia warunków przyznawania odszkodowania (art. 25 ust. 5 u.c.b.a.). Niewątpliwie regulacja o treści przyjmującej, że wniosek składa się nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia zaistnienia zdarzenia będącego podstawą do wypłaty odszkodowania, powinna być interpretowana w sposób zapewniający realizację zasad ochrony zaufania do prawa oraz nieretroakcji norm. Powoduje to, że jeżeli zdarzeniami będącymi podstawą do wypłaty odszkodowania pozostają zdarzenia zaistniałe przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, które taki warunek formułuje, to termin 6 miesięcy powinien być liczony od dnia, w którym czas wystąpienia danego zdarzenia nabrał cechy relewantności. A zatem powinien zostać uznany za zachowany, jeżeli uprawniony złożył wniosek, o którym mowa w § 13 rozporządzenia, nie później niż w terminie 6 miesięcy, którego początek biegu w tym przypadku wyznaczyło wejście w życie § 14 ust. 1 rozporządzenia (30 czerwca 2016 r.). Kierując się powyższym, Szef CBA powinien poddać szczegółowemu rozważeniu poszczególne "szkody poniesione w mieniu" wymienione we wniosku z [...]maja 2019 r., uzupełnionym pismem z 1 września 2019 r. w tym aspekcie, który ma związek z oceną spełnienia przez skarżącego przywołanego wyżej wymagania, przy czym niewystarczające z punktu widzenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. jest określenie ich mianem "ciągu zdarzeń" zapoczątkowanych w 2009 r. i uznanie tejże daty za moment zaistnienia zbiorczego zdarzenia będącego podstawą żądania odszkodowania. Dokonując w tym zakresie koniecznych ustaleń, organ powinien mieć na względzie również to, że podstawą uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za wyrządzoną szkodę w mieniu w świetle art. 61a § 1 k.p.a. może być jedynie oczywiste uchybienie przez wnioskodawcę terminowi, o którym mowa w § 14 ust. 1 rozporządzenia. W myśl § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia postępowanie w sprawie odszkodowania obejmuje fazę wyjaśniającą, w której ustala się m.in. "rodzaj, czas, miejsce i przyczynę [...] powstania [...] szkody w mieniu", co powoduje, że jeżeli okoliczności odnoszące się do wskazanych elementów podstawy faktycznej wniosku są niejasne i budzą wątpliwości, Szef CBA będzie zobowiązany wszcząć formalnie postępowanie w sprawie i poddać te okoliczności analizie w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Ewentualne przesądzenie na tym etapie postępowania, że wnioskodawca uchybił wymaganiu opisanemu w § 14 ust. 1 rozporządzenia, powinno prowadzić do umorzenia postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło