I SA/Bk 174/21

WyrokWSA w Białymstoku2021-05-14

Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Marcin Kojło, Dariusz Marian Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za luty 2021 r., opierając się wyłącznie na wpisie w CEIDG/REGON z 30 listopada 2020 r., czy też powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, nawet jeśli wpis w rejestrze nie odzwierciedlał jej w pełni?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie badając faktycznie prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, a opierając się jedynie na formalnym wpisie w CEIDG/REGON z daty referencyjnej. W ocenie Sądu, cel przepisów o wsparciu przedsiębiorców w pandemii COVID-19 wymaga badania rzeczywistej sytuacji podmiotu, a nie tylko formalnych zapisów w rejestrach, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący A. C. złożył skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która odmówiła mu prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za luty 2021 r. Organ oparł swoją decyzję na tym, że przeważający kod PKD zgłoszony w CEIDG na dzień 30 listopada 2020 r. (46.90.Z) nie uprawniał do zwolnienia. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, wskazując, że faktycznie prowadził działalność gastronomiczną (kod PKD 56.10.A), a organ nie zbadał tego stanu faktycznego, opierając się jedynie na formalnym wpisie, który został później zaktualizowany.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz A. C. kwoty 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz A. C. kwotę 480 złotych (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Decyzją z 22 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych o. w B. (dalej jako: ZUS, organ) odmówił A. C. (dalej jako: Skarżący, Strona) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. Jako podstawę wydania decyzji ZUS wskazał na art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm., dalej jako: ustawa o COVID 19) oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371, dalej jako: Rozporządzenie) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.) Po przytoczeniu § 10 ust. 2 oraz § 11 pkt 3 Rozporządzenia organ wskazał, że zgłoszony na dzień 30 listopada 2020 r. zgodnie z CEIDG przeważający kod PKD nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek z tarcza 8.0. ZUS podkreśli, że w związku z powyższym Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. 2. Na powyższą decyzję ZUS Strona wniosła skargę do tut. Sądu. Zaskarżając ją w całości Skarżący zarzucił organowi: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 2 w zw. ust. 3 Rozporządzenia, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r., podlegają wyłącznie podmioty posiadające odpowiedni wpis w rejestrze REGON kodu Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 w dniu 30 listopada 2020 r., podczas gdy § 10 ust. 2 Rozporządzenia stanowi, że zwolnieniu podlegają płatnicy prowadzący jako przeważającą oznaczoną działalność w dniu 30 listopada 2020 r., a tym samym zwolnienie dotyczy podmiotów, które oznaczoną działalność gospodarczą prowadziły w tym dniu w sposób faktyczny, a nie tylko te, które bez względu na przedmiot faktycznej działalności legitymowały się w dniu 30 listopada 2020 r. określonym wpisem w rejestrze REGON; 2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. § 10 ust. 3 Rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię i uznaniu, że ww. przepis nakazuje dokonanie oceny prowadzenia działalności, o której mowa w ust. 2, według danych zawartych w rejestrze REGON w dniu 30 listopada 2020 r., podczas gdy przepis ten nakazuje dokonanie oceny danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., a tym samym w brzmieniu już zaktualizowanym, a nie historycznym - występującym w dniu 30 listopada 2020 r.; 3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.), poprzez brak zebrania i rozpoznania materiału dowodowego, przez organ, w sposób zupełny i wyczerpujący: a) pominięcie w trakcie postępowania i nie badanie faktu, że przeważającym przedmiotem działalności Skarżącego w dniu 30 listopada 2020 r. było prowadzenie restauracji, a zatem, działalność opisana kodem PKD 56.10.A i uznanie, że wyłączne znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy ma aspekt formalny, związany z treścią wpisu w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r., choćby nie odpowiadał on stanowi faktycznemu. b) pominięcie w trakcie postępowania i nie zbadanie faktu, że Skarżący w dniu 8 lutego 2021 r. dokonał zmiany oznaczenia przeważającej działalności gospodarczej (kod PKD) w CEiDG oraz rejestrze REGON na działalność oznaczoną kodem 56.10.A, z mocą wsteczną od dnia 15 kwietnia 1998 r., a tym samym, że w chwili wydania decyzji przez organ, w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., jego przeważającą działalnością była działalność oznaczona kodem 56.10.A, co polegało na prawdzie w wyniku uaktualnienia wpisu w rejestrach CEIDG i REGON Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Ponadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w celu wykazania faktu, że przeważającą działalnością Skarżącego, jest działalność w zakresie prowadzenia restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych, czyli działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: 1. Z uwagi na zagrożenie pandemiczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy o COVID-19 oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. 2. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). 3. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 4. W dalszej kolejności wskazać należy, że choć skargę Skarżący skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zresztą zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji) to właściwym do jej rozpoznania jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Stosownie do treści art. 13 § 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Jednakże Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, może w drodze rozporządzenia przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). Korzystając z powyższego uprawnienia Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wydał rozporządzenie z 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773 ze zm.), dalej także jako "rozporządzenie z 22 lutego 2017 r.". Rozporządzeniem z 4 marca 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 426) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dokonał zmiany § 1 pkt 2 rozporządzenia z 22 lutego 2017 r. Po nowelizacji przepis ten stanowi, iż rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących: a) umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423), b) zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.). przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Rozporządzenie z 4 marca 2021 r. weszło w życie 16 marca 2021 r. W analizowanym przypadku skarga datowana jest na 25 marca 2021 r., a do organu, który wydał zaskarżoną decyzję wpłynęła ona 26 marca 202 r. Organ za pośrednictwem którego została złożona zasadnie zatem przekazał ją do rozpoznania wraz z odpowiedzią na skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, tj. sądowi, na którego obszarze właściwości Skarżący zamieszkuje. 5. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. 6. W zaskarżonej decyzji organ po przytoczeniu podstaw prawnych decyzji tj.: art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 i w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, organ wskazał, że zgłoszony na dzień 30 listopada 2020 r. zgodnie z CEIDG przeważający kod PKD Skarżącego 46.90.Z nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek z Ustawy tarcza 8.0. ZUS podkreśli, że w związku z powyższym Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. 7. Zdaniem Sądu, brzmienie cytowanych przepisów i ich wykładnia językowa nie oznacza jednak, że organ może bezkrytycznie przyjmować dane statystyczne zawarte w CEiIDG, co do uwidocznionego w ewidencji rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez płatnika na dzień 30 listopada 2020 r. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w ewidencji CEiDIG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEiDIG, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Podobne stanowisko wyrażone już zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych – np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2021 r., I SA/Rz 189/21 oraz z dnia 8 kwietnia 2021 r., I SA/Rz 202/21, WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r., I SA/Sz 955/20, a także WSA w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 2021 r., I SA/Bk 140/21 oraz z dnia 5 maja 2021 r., I SA/Bk 171/21 (wyroki dostępne w CBOSA na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl) i orzekający w tej sprawie Sąd w pełni je podziela. 8. Sąd pragnie zauważyć, że podstawową metodą interpretacji tekstu prawnego jest wykładnia gramatyczna, pozostałym zaś metodom wykładni, w tym wykładni systemowej i funkcjonalnej, a także historycznej, przypisuje się subsydiarny charakter. Wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym. Pogląd ten wyrażony m.in. w uchwale NSA z dnia 17 stycznia 2011 r., II FPS 2/10 odwołuje się przy tym do przesłanek odstępstwa od językowego sensu interpretowanego przepisu, wymieniając wśród nich za doktryną (L. Morawski, "Zasady wykładni prawa", Toruń 2006, s. 78-79) sytuacje, gdy: wykładnia językowa prowadzi do rozstrzygnięcia absurdalnego, niedorzecznego, gdy godzi w cel instytucji prawnej (podważa ratio legis przepisu), gdy pomija oczywisty błąd legislacyjny oraz gdy prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi. W innej z uchwał NSA zauważył, odwołując się do licznych przykładów orzecznictwa sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, jak też wypowiedzi doktryny, że w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (zob. uchwała z dnia 14 marca 2011 r., II FPS 8/10). W wyroku w składzie siedmiu sędziów z dnia 4 grudnia 2012 r., II FPS 3/12, NSA wyraził tezę, że odstąpienie w procesie interpretacji przepisów dotyczących ulg podatkowych od leksykalnego rozumienia poszczególnych zwrotów legislacyjnych, może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy przemawiają za tym ważne powody, a zwłaszcza: (-) konieczność respektowania podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym zawierających gwarancje zaspokojenia określonych praw podmiotowych adresatom norm ustawowych; (-) uwzględnienie istotnych zmian stosunków gospodarczych, jakie wystąpiły po wejściu w życie interpretowanych przepisów; (-) potrzeba eliminacji sprzeczności treści analizowanego przepisu z innymi unormowaniami tej samej rangi, regulującymi te same kwestie i odnoszącymi się do tej samej grupy adresatów; (-) potrzeba zapewnienia zgodności norm prawa polskiego z prawem unijnym (lub szerzej międzynarodowym), a także norm hierarchicznie niższych z normami hierarchicznie wyższymi; (-) brak możliwości wyjaśnienia treści normy prawnej przy zastosowaniu wykładni językowej lub sytuacja, kiedy wykładnia ta prowadzi do niejednoznacznych rezultatów, niedających się pogodzić z założeniem racjonalności ustawodawcy; (-) konieczność uwzględnienia kontekstu określonej wypowiedzi normatywnej, jej związków z innymi elementami regulacji prawnej (wykładnia systemowa). Pogląd ten, choć wyrażony na kanwie interpretacji przepisów przewidujących ulgi podatkowe ma uniwersalny charakter. W motywach uchwały NSA z dnia 19 października 2015 r., I OPS 1/15 podniesiono za piśmiennictwem i judykaturą, że w państwie prawnym interpretator musi zawsze w pierwszym rzędzie brać pod uwagę językowe znaczenie tekstu prawnego. Jeżeli językowe znaczenie tekstu jest jasne, wówczas − zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda (nie dokonuje się wykładni tego, co jasne) − nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody wykładni. W takiej sytuacji wykładnia pozajęzykowa może jedynie dodatkowo potwierdzać, a więc wzmacniać, wyniki wykładni językowej wykładnią systemową czy funkcjonalną. Podobnie ma się rzecz z wykładnią tekstów prawnych, których sens językowy nie jest jednoznaczny z tego względu, że tekst prawny ma kilka możliwych znaczeń językowych, a wykładnia funkcjonalna (celowościowa) pełni rolę dyrektywy wyboru jednego z możliwych znaczeń językowych. W obu przypadkach interpretator związany jest językowym znaczeniem tekstu prawnego, znaczenie to stanowi zawsze granicę dokonywanej przez niego wykładni. W pewnych szczególnych sytuacjach rola wykładni funkcjonalnej nie będzie jednak ograniczać się wyłącznie do roli dyrektywy wyboru jednego ze znaczeń językowych, ale może tworzyć swoiste, różne od alternatyw językowych, znaczenie tekstu prawnego. Przyjęcie takiego swoistego znaczenia tekstu prawnego, ustalonego na podstawie wykładni funkcjonalnej (celowościowej) będzie prowadziło zawsze do wykładni rozszerzającej lub zwężającej. Również w tym wypadku językowe znaczenie tekstu prawnego stanowi granicę wykładni, w tym sensie, że nie jest dopuszczalne przyjęcie swoistych wyników wykładni funkcjonalnej, jeżeli wykładnia językowa prowadzi do jednoznaczności tekstu prawnego. Nie oznacza to jednakże, że granica wykładni, jaką stanowić może językowe znaczenie tekstu, jest granicą bezwzględną. Oznacza to jedynie, że do przekroczenia tej granicy niezbędne jest silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych (K. Płeszka, Językowe znaczenie tekstu prawnego jako granica wykładni [w:] Filozoficzno-teoretyczne problemy sądowego stosowania prawa, pod red. M. Zirka-Sadowskiego, Łódź 1997, s. 69-77). Powyższe przykłady przedstawiające poglądy w zakresie metodyki wykładni przepisów prawa wskazują zatem, że choć podstawową metodą interpretacji tekstu prawnego jest wykładnia językowa, to nie ma ona charakteru absolutnego. Odstępstwo od gramatycznej wykładni przepisu prawa możliwe jest, a nawet pożądane, w sytuacji gdy np. rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu, bądź gdy prowadzą do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi. 9. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że językowy rezultat wykładni art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. prowadzi do wypaczenia celów ustawy, którymi stało się przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanymi przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Ratio legis rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było udzielenie wsparcia najbardziej poszkodowanym przedsiębiorcom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowym zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi. Zgodzić się należy z prezentowanym wielokrotnie stanowiskiem Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (choćby w znanej sądowo z urzędu sprawie o sygnaturze I SA/Bk 140/21), że z uwagi na cel ustawy, organy powinny dążyć do udzielania pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. W ocenie Sądu, pozbawienie tego wsparcia jedynie z uwagi na fakt, że przedsiębiorca nie uaktualnił na dzień 30 listopada 2020 r. w odpowiedniej rubryce w ewidencji CEiDG kodu działalności gospodarczej, którą prowadzi faktycznie jako działalność przeważającą, kłóci się z konstytucyjnymi wartościami demokratycznego państwa prawnego, równości i niedyskryminacji. Poprzestanie na językowej wykładni omawianych przepisów może doprowadzić do sytuacji, że pomoc otrzymają przedsiębiorcy, którzy mają wpisany kod PKD – jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy – choć rzeczywiście nie prowadzą przeważającej działalności w zakresie objętym tym kodem. 10. W realiach rozpatrywanego przypadku nie ulega wątpliwości, że na dzień 30 listopada 2020 r. zgłoszony przez Skarżącego kod przeważającej działalności PKD 46.90.Z nie jest kodem, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za luty 2021 r. Skarżący wskazał jednak, że od dnia 15 kwietnia 1998 r. (czyli dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej) przeważającą działalnością gospodarczą Skarżącego jest działalność w zakresie prowadzenia restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych (oznaczonej kodem PKD 56.10A.). Powyższa okoliczność wynika również z oświadczenia Julity Kamieńskiej z dnia 19 marca 2021 r., z którym dokumentem załączonym do skargi jako wniosek dowodowy sąd się zapoznał i uwzględnił w swoich rozważaniach. J. K., prowadząca księgi rachunkowe Skarżącego od dnia 1 stycznia 2018 r., oświadczyła, że przeważającą działalnością Skarżącego, jest działalność w zakresie prowadzenia restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych, czyli działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A. W treści ww. oświadczenia wskazuje się także, udział gastronomicznej sprzedaży detalicznej w stosunku do sprzedaży hurtowej dokonywanej przez A. C. w przykładowych miesiącach: listopadzie 2019 r. oraz listopadzie 2020 r. Dane powyższe mogą świadczyć o tym, że przeważającą działalnością Skarżącego była faktycznie działalność w zakresie prowadzenia restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych (dowód: oświadczenie J. K. z dnia 19 marca 2021 r.). Ponadto w dniu 8 lutego 2021 r. Skarżący dokonał uaktualnienia rodzaju przeważającej działalności w CEIDG (a tym samym również w rejestrze REGON) na działalność oznaczoną kodem PKD: 56.10.A. Skarżący podnosi, że zmiana ta miała moc wsteczną, od dnia 15 kwietnia 1998 r. W związku z tym, Skarżący starał się spełnić wymóg formalny zwolnienia, określony w § 10 ust. 3 Rozporządzenia, czyli doprowadził do sytuacji, w której dane zawarte w rejestrze REGON są zgodne ze stanem faktycznym i rodzajem przeważającej działalności prowadzonej przez Skarżącego. W ocenie Sądu organ nie próbował wyjaśnić powyższych okoliczności w toku postępowania, nie rozpatrzył i nie poddał ocenie konsekwencji zmian w CEIDG dokonanych przez stronę w dniu 8 lutego 2021 r., naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza co do rodzaju faktycznie wykonywanej przez Skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą. W toku postępowania nie zbadano zakresu faktycznie prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej. Organ nie podjął działań zmierzających do ustalenia, czy Skarżący prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A. De facto postępowanie dowodowe w sprawie ograniczono wyłącznie do sprawdzenia wpisu Skarżącego w rejestrze REGON z dnia 30 listopada 2020 r. W ocenie Sądu, w toku postępowania organ miał jednak obowiązek pełnego zbadania wszystkich możliwych okoliczności, zdarzeń i przesłanek mogących mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Poprzestanie na sprawdzeniu zakresu prowadzonej przez Skarżącego działalności wyłącznie w aspekcie formalnym (a jednocześnie na podstawie nieaktualnego wpisu), stoi w sprzeczności zarówno z przepisami i podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak choćby zasadą prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Organ w swoich działaniach nie dążył do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z prawdą, a powinien takie działania podjąć skoro kod przeważającej działalności Skarżącego inny był w jego wniosku o pomoc z 18 marca 2021 r., a inny w wydruku CEIDG. W tym samym wydruku CEDIG zawarta jest poza tym informacja o licznych posiadanych przez Skarżącego koncesjach na prowadzenie sprzedaży alkoholu w lokalach gastronomicznych. Ta okoliczność również potwierdza racje skarżącego i stoi w sprzeczności z widniejąym w CEIDG kodem 46.90.Z (sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana), który do tego rodzaju pomocy nie uprawniał. Jednocześnie organ nie wziął pod uwagę i nie zbadał treści zaktualizowanej treści wpisu Skarżącego w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. ( o tej zmianie organ wiedział, co wynika z akt sprawy). Przy wydaniu Decyzji poprzestano wyłącznie na ocenie treści wpisu występującej w dniu 30 listopada 2020 r. organ zdawał się nie zauważać faktu aktualizacji wpisu w rejestrze REGON z dnia 8 lutego 2021 r. i zmian, jakie ta modyfikacja przyniosła. Należy wskazać, że organ, na podstawie art. 31zua ustawy covidowej, miał możliwość uzyskania od Głównego Urzędu Statystycznego pełnych informacji na temat działalności prowadzonej przez Skarżącego, również w zakresie zaktualizowanym. Krytycznie należy ocenić wybiórcze prowadzenie postępowania dowodowego przez organ, mimo posiadania odpowiednich narzędzi. 11. Skutkiem ww. uchybień organu było uznanie, że Skarżący nie spełnia przestanek do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Tym samym naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji odmownej. Dodać trzeba, że na dzień 30 listopada 2020 r. Skarżący prowadził działalność przyporządkowaną do kodu PKD 56.10.A - (a więc uprawniającą do ubiegania się o zwolnienie, o którym mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19), choć wówczas wymieniona była pod dalszą pozycją w ewidencji, nie zaś jako kod dominujący. Rzeczą organu jest natomiast ustalenie, czy oferowane przez stronę twierdzenia i dokumenty pozwalają na wyjaśnienie, że dane w zakresie rodzaju przeważającej działalności uwidocznione w CEiDG na ww. dzień były (lub nie były) zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. Podkreślić trzeba, iż w celu prawidłowego odczytania charakteru prawnego danych zawartych w rejestrze REGON, która to kwestia jest decydująca w ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 oraz z 23 listopada 2016 r., II UK 402/15, Sąd Najwyższy stwierdził że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. 12. Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy Skarżący faktycznie wykonuje działalność gospodarczą w zakresie prowadzenia działalności gastronomicznej pod kodem PKD56.10.A, który to kod PKD uprawnia Przedsiębiorcę do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Organ naruszył przepisy ustawy o COVID-19 określające kryteria pomocy przedsiębiorcom w zakresie zwolnienia ich ze składek na ubezpieczenia społeczne poprzez ich błędną interpretację, opartą jedynie o wykładnię językową. 13. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zawarte w wyroku podglądy co do wykładni przepisów ustawy o COVID-19, będących podstawą prawną skarżonej decyzji. Ponadto organ przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego. Organ wyczerpująco zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy, aby w rezultacie powtórnie ocenić spełnienie przez Skarżącego przesłanek przedmiotowego zwolnienia. W tym stanie rzeczy Sąd postanowił uchylić zaskarżoną decyzję, za podstawę przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach w oparciu o art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło