IV SA/Wa 2854/17
WyrokWSA w Warszawie2018-03-19
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Anna Sękowska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Środowiska prawidłowo odmówił udostępnienia informacji o środowisku, powołując się na możliwość naruszenia postępowania sądowego, tajemnicę przedsiębiorstwa oraz fakt, że dane są w trakcie opracowywania, a także czy możliwe jest oddzielenie informacji podlegających wyłączeniu od pozostałych?Ratio decidendi
Minister Środowiska nie wykazał w sposób wystarczający, że udostępnienie żądanych informacji o środowisku naruszyłoby toczące się postępowanie sądowe lub stanowiło tajemnicę przedsiębiorstwa. Organ błędnie utożsamił interes publiczny z interesem strony i nie rozważył możliwości udostępnienia części informacji po ich wyłączeniu. Sąd uchylił decyzję, uznając, że organ przedwcześnie odmówił udostępnienia informacji, nie rozważył wszystkich aspektów sprawy i nie uzasadnił należycie swojej decyzji.Stan faktyczny
Spółka D. Sp. z o.o. złożyła wniosek o udostępnienie informacji o środowisku dotyczących działalności objętej koncesją, w tym protokołów, sprawozdań kwartalnych i rocznych. Minister Środowiska odmówił udostępnienia części informacji, powołując się na ochronę postępowania sądowego, tajemnicę przedsiębiorstwa oraz fakt, że dane są w trakcie opracowywania. Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska i zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] września 2017 r., znak [...]Minister Środowiska działając na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 2 i 7, art. 16 ust. 2 pkt 1, art. 20 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska i ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r., poz. 1405), zwanej dalej: "ustawą ooś", oraz w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej: "k.p.a.", po rozpoznaniu wniosku z dnia 31 maja 2017 r., złożonego przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, odmówił udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie objętych wnioskiem.
W uzasadnieniu organ przytoczył brzmienie wniosku o udostępnienie informacji i wskazał, iż informacje o których udostępnienie wystąpił Wnioskodawca mają charakter informacji publicznej. Wyjaśni także, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), dalej "u.d.i.p.", jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W ocenie organu do rozpatrzenia wniosku mają zastosowanie przepisy ustawy ooś, stanowiące przepisy szczególne w odniesieniu do ustawy u.d.i.p.
Dalej organ wyjaśnił, że definicja informacji o środowisku i jego ochronie zawarta jest w art. 9 ust. 1 ustawy ooś, zgodnie z którym informacjami o środowisku i jego ochronie, podlegającymi udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy ooś, są informacje dotyczące m. in stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne. Informacje żądane przez Wnioskodawcę dotyczą właśnie elementów środowiska, jakimi są powierzchnia ziemi i kopaliny, a zatem stanowią informacje o środowisku i jego ochronie zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś.
Nadto organ przypomniał, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 ustawy ooś, udostępnianiu podlegają informacje dotyczące środków, takich jak środki administracyjne w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska (takie jak powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane) oraz na emisje i zanieczyszczenia (które wpływają lub mogą wpłynąć na ww. elementy środowiska), jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów.
W ocenie organu sprawozdania kwartalne i roczne z działalności objętej koncesją, a także pozostałe wnioskowane informacje są informacjami dotyczącymi środków administracyjnych.
Wobec powyższego organ uznał, że w przypadku przedmiotowego wniosku właściwe będą przepisy ustawy ooś, a nie przepisy u.d.i.p.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy ooś władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie. Prawo do informacji o środowisku i jego ochronie nie jest absolutne i doznaje ograniczeń. Wyjątki od zasady udostępniania informacji o środowisku reguluje art. 16 ust. 1 i 2 ustawy ooś, w myśl którego władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, jeżeli informacje dotyczą spraw objętych toczącym się postępowaniem sądowym, dyscyplinarnym lub karnym, a zgodnie z pkt 7 przywołanego ustępu, jeżeli są to informacje o wartości handlowej, w tym dane technologiczne, dostarczone przez osoby trzecie i objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, jeżeli udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję tych osób i złożyły one uzasadniony wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania.
Organ wskazał także, że Wnioskodawca jest stroną powodową w sprawach wytoczonych przeciwko [...] S.A. przed Sądem Okręgowym w [...] o stwierdzenie nieważności umowy użytkowania górniczego zawartej w związku z koncesją na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż soli potasowo - magnezowych w rejonie [...]nr [...], sygn. akt [...], oraz w sprawach przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie (sygn. akt II GSK 313/17 oraz II GSK 314/17) ze skarg kasacyjnych [...] Sp. z o.o. od Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2016 r. oddalających skargi [...] Sp. z o.o. na decyzje Ministra Środowiska w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji o udzieleniu koncesji nr [...] na rzecz [...] S.A. oraz w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji o odmowie udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie z łóż soli potasowej w obszarze [...] (sygn. akt: VI SA/Wa 709/15 oraz VI SA/Wa 708/15).
W ocenie Ministra Wnioskodawcę należy uznać za podmiot konkurencyjny wobec [...]S.A. z uwagi na pokrywający się przedmiot działalności, ubieganie się równolegle o wykonywanie działalności koncesjonowanej dotyczącej kopalin stałych na pokrywających się obszarach i toczące się spory sądowe między spółkami. Wniosek zaś o udostępnienie informacji o środowisku jest próbą pozyskania informacji dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej, w tym obsługi prawnej i sporów sądowych prowadzonych przeciwko [...] S.A. Udostępnienie żądanych informacji, naruszać zatem będzie dobra i pozycję konkurencyjną [...] S.A. Ww. postępowania sądowe zmierzają w istocie do uchylenia koncesji [...]na rzecz [...]S.A. Wniosek o udostępnienie informacji – w ocenie organu – jest próbą uzyskania informacji geologicznej i metadanych dotyczących obszaru będącego w zainteresowaniu Wnioskodawcy
Organ wyjaśnił nadto, że Spółka [...]S.A. z siedzibą w [...]złożyła przy piśmie z dnia 19 września 2016 r. wniosek o wyłączenie wskazanych w nim informacji z udostępniania i wniosek ten został podtrzymany również przez [...] S.A. przy piśmie z dnia 27 lipca 2017 r. W piśmie tym wskazała, że informacje wymienione w pkt III – VI rozpatrywanego wniosku zawarte w sprawozdaniach, zawierające omówienie wykonanych prac wraz z przedstawieniem lokalizacji zrealizowanych prac terenowych, uzyskanych w wyniku badań parametrów oraz stanu zaawansowania prac będących w trakcie realizacji, mają wartość handlową, w tym technologiczną i objęte są tajemnicą przedsiębiorcy. Informacja dotycząca projektów i wyników badań prac geologicznych objęta jest tajemnicą handlową uregulowaną w Zarządzeniu nr [...]Prezesa Zarządu [...]S.A. pt. "Instrukcja postępowania z wiadomościami stanowiącymi informacje niejawne oraz tajemnicę przedsiębiorstwa występującymi w zakresie działania [...]S.A.", załączniku nr 1 do tej instrukcji "Wykaz wiadomości stanowiących informacje niejawne oraz tajemnicę przedsiębiorstwa występujących w zakresie działania [...] S.A.", a także instrukcją wewnętrzną w zakresie ochrony informacji geologicznej. [...] S.A. zapewnia im szczególną ochronę, w tym ogranicza do nich dostęp. Informacje są udostępniane tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy, są przechowywane w sposób zapewniający ich ochronę oraz przy zachowaniu procedur postępowania z ww. informacjami. Informacje te są objęte klauzulami tajności i przeznaczone jedynie do użytku wewnętrznego.
Powyższe, zdaniem organu, pozwala stwierdzić, że przedsiębiorca podjął kroki mające na celu ochronę informacji będącej przedmiotem wniosku. W ocenie organu przesłanka o wartości handlowej informacji powinna być interpretowana w taki sposób, że taka informacja musi posiadać pewną wartość ekonomiczną, tzn. jej wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski. Chodzi o minimalną aktualną lub potencjalną wartość gospodarczą informacji. Informacjom będącym przedmiotem wniosku nie można odmówić posiadania przymiotu wartości handlowej z uwagi na fakt, że poruszają one kwestie, których ujawnienie mogłoby przełożyć się na zaoszczędzenie wydatków lub zwiększenie zysków podmiotu, któremu zostały ujawnione.
Organ wyjaśnił nadto, że zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.), przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.
Organ, podzielił więc stanowisko [...], iż wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś podlegają wyłączeniu z udostępniania.
Organ wskazał nadto, że spółka [...]S.A. w stanowisku i wniosku z dnia 27 lipca 2017 r. wskazała, że informacje wymienione w pkt III — VI rozpatrywanego wniosku mieszczą się z zakresie przedmiotowym zakazu udostępniania informacji określonym w art. 82 ust. 8 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. prawo geologiczne i górnicze (Dz.U.2016.1131), dalej: "ustawa p.g.g.". Zgodnie z ww. artykułem od dnia przekazania przez podmiot wykonujący roboty geologiczne — danych geologicznych, próbek i wyników badań do dnia doręczenia decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczną lub do dnia przekazania dokumentacji sporządzonej w przypadkach, o których mowa w art. 92 pkt 3 i 5 ustawy p.g.g., państwowa służba geologiczna oraz organ koncesyjny nie udostępniają ich innym podmiotom.
[...] Sp. z o.o. żąda udostępnienia zestawienia wykonanych prac i prac do wykonania, omówienia wykonanych prac wraz z przedstawieniem lokalizacji zrealizowanych prac terenowych, uzyskanych w wyniku badań parametrów oraz stanu zaawansowania prac będących w trakcie realizacji. W ocenie organu są to informacje pochodzące z bieżącego dokumentowania przebiegu prac, zawierające pozyskiwane dane geologiczne lub informacje o tych danych umożliwiające ich identyfikacje.
Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy ooś władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, jeżeli wymagałoby to dostarczenia dokumentów lub danych będących w trakcie opracowywania. W ocenie organu taka sytuacja występuje w omawianej sprawie. W związku z powyższym organ uznał za uzasadniony wniosek Spółki o wyłączenie z udostępniania informacji wskazanych w pkt: III — VI rozpatrywanego wniosku. W takim razie informacje te do dnia wydania i doręczenia decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczną (która uwzględnia wnioskowane informacje), nie będą mogły być udostępnione.
Organ po przeanalizowaniu wniosku i stanowiska [...] S.A. o wyłączenie z udostępniania informacji, podzielił również stanowisko Spółki, że należy odmówić udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy ooś. Żądane sprawozdania kwartalne i roczne z działalności objętej koncesją, a także pozostałe szczegółowe informacje związane z realizacją koncesji przez przedsiębiorcę, dotyczą bezpośrednio wskazanych powyżej postępowań sądowoadministracyjnych. Udostępnienie powołanych informacji może zakłócić przebieg postępowania sądowego w ten sposób, że informacje o realizacji koncesji mogą wpłynąć na ocenę samej koncesji, która winna być dokonana w oderwaniu od sposobu wypełniania przez przedsiębiorcę jej warunków. Innymi słowy ryzyko używania przed Sądem, przez stronę skarżącą argumentów związanych z realizacją przez koncesjonariusza koncesji może mieć wpływ na obiektywną ocenę przysługującej przedsiębiorcy koncesji. Udzielenie wnioskowanych informacji mogłoby też wpłynąć na zachwianie równowagi pomiędzy stronami sporu rozpatrywanego przez Sąd Okręgowy w [...]o stwierdzenie nieważności umowy użytkowania górniczego zawartej w związku z koncesją nr [...], sygn. akt [...], gdyż tylko jedna ze stron miałaby dostęp do wrażliwych informacji dotyczących drugiej strony.
Dodatkowo organ zaznaczył, że pomiędzy spółką [...], która jest wyłącznym właścicielem i [...], które z kolei jest wyłącznym właścicielem [...]Sp. z o.o. a Rzeczpospolitą Polską toczy się postępowanie arbitrażowe, którego przedmiotem będzie wniosek o udzielenie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż soli potasowej w obrębie obszaru koncesyjnego "[...]". Jak wynika natomiast z wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej może być konieczność zachowania równowagi pomiędzy stronami sporu rozpatrywanego przez sąd (wyroki TSUE w sprawach połączonych C-514/07 P, C-528/07 P i C- 532/07 P). Udzielenie wnioskowanych informacji Spółce w trybie ustawy ooś mogłoby naruszyć wskazane wartości, co uzasadnia odmowę udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 pkt. 2 ustawy ooś.
Stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy ooś organ rozważył również istnienie interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w tym konkretnym przypadku i stwierdził, że z wnioskowanych dokumentów nie wynika istnienie takiego nadrzędnego interesu. Interes publiczny odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych (wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1122/15). Interes publiczny przemawia za udostępnieniem informacji wtedy, gdy pozyskanie danej informacji leży nie tylko w interesie wnioskodawcy, ale też innych obywateli, a także może mieć znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych, może wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego (Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/ Wa 927/10). W rozpatrywanej sprawie nie można, zdaniem organu, mówić o istnieniu interesu publicznego, a co najwyżej o interesie faktycznym [...]Sp. z o.o., który uzasadniają toczone spory sądowe.
Biorąc pod uwagę, iż przesłanki odmowy udostępnienia informacji w niniejszej sprawie obejmują spełnienie kilku przyczyn odmowy wskazanych w ustawie ooś, organ wskazał, iż interes publiczny w nieujawnianiu informacji Wnioskodawcy wynika również z faktu naruszenia przez ujawnienie szeregu wartości chronionych przez ustawę ooś.
Zgodnie też z art. 19 ust. 4 ustawy ooś jeżeli jest możliwe oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia z przyczyn, o których mowa w art. 16 ustawy ooś, udostępnia się pozostałą część informacji. Organ uznał, że w niniejszej sprawie brak jest możliwości oddzielenia części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia na wniosek z dnia 31 maja 2017 r. Nie zachodzą też okoliczności wskazane w art. 18 ustawy ooś.
Organ wyjaśnił również przesłanki dla których podzielił stanowisko spółki [...]S.A., iż jest ona stroną niniejszego postępowania.
Skargę na ww. decyzję wniosła spółka [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], (dalej "Spółka"; "Skarżąca") zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na bezkrytycznym przyjęciu za prawidłowe twierdzeń zaprezentowanych w piśmie [...] z dnia 27 lipca 2017 r. i bezrefleksyjnym przeniesieniu ich do treści uzasadnienia Decyzji, bez dokonania samodzielnych ustaleń w sprawie, a w szczególności poprzez bezzasadne przyjęcie za prawdziwe następujących okoliczności:
- że działalność Skarżącej "pokrywa się" z działalnością [...] i Spółka jest podmiotem konkurencyjnym wobec [...]
- że wniosek stanowił próbę uzyskania informacji geologicznej oraz metadanych dotyczących obszaru będącego w zainteresowaniu [...] Sp. z o.o" oraz "chęć wykorzystania uprawnień do uzyskania informacji o środowisku jedynie dla celów zakłócenia konkurencyjności
- że informacje objęte wnioskiem mają wartość handlową i objęte są tajemnicą przedsiębiorcy, jak również są objęte "klauzulami tajności";
- że udostępnienie informacji objętej wnioskiem spowodowałoby, że tylko jedna ze stron postępowania sądowego miałaby dostęp do wrażliwych informacji dotyczących drugiej strony i mogłoby naruszyć równowagę pomiędzy stronami sporu rozstrzyganego przez sąd;
- że udostępnienie informacji objętej wnioskiem nie może mieć znaczenia dla funkcjonowania określonych struktur publicznych lub wpłynąć na poprawę lub usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego;
- że brak jest możliwości oddzielenia części informacji objętej wnioskiem, która podlega udostępnieniu, od pozostałej części informacji objętej wnioskiem, która podlega wyłączeniu z udostępnienia, a w szczególności, że wszystkie dokumenty wskazane w punktach 1.3-6 Wniosku stanowią w całości "dane geologiczne", podczas gdy podstawowy cel i zasadnicza treść wskazanych dokumentów sprowadza się zgodnie z Koncesją do poinformowania organu koncesyjnego o zakresie i ilości prac wykonanych w ramach koncesji w stosunku do zakładanego harmonogramu, co nie stanowi w żadnym wypadku "danych geologicznych;
b) art. 107 § 3 w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym sformułowaniu uzasadnienia skarżonej decyzji z uwagi na ograniczenie uzasadnienia głównie do powtórzenia argumentacji przedstawionej w piśmie [...] i jej rozszerzenie do wszystkich informacji objętych wnioskiem oraz brak argumentacji uzasadniającej nie udzielenie tej części informacji która nie podlega wyłączeniu z udostępnienia;
c) art. 12 i art. 14 ustawy ooś w zw. z art. 35 § 3 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że Minister nie jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji o środowisku w terminie określonym w art. 14 ust. 1 i ust. 2 ooś,;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 u.d.i.p. poprzez bezzasadną odmowę udostępnienia informacji objętej punktami 1.1-2 oraz 1.7-10 wniosku;
b) art. 8 ust. 1 ooś i art. 13 ooś poprzez bezzasadną odmowę udostępnienia informacji objętej wnioskiem;
c) art. 16 ust. 1 pkt 2) ooś w zw. z art. 4 ust. 2 pkt c) Dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG ("Dyrektywa 2003/4") poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 2) ooś, mimo że udostępnienie informacji objętej wnioskiem nie może naruszyć toczącego się postępowania sądowego, dyscyplinarnego lub karnego;
d) art. 16 ust. 1 pkt 7) ooś w zw. z art. 4 ust 2 pkt d) Dyrektywy 2003/4 poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 2) ooś, ,mimo że udostępnienie informacji objętej Wnioskiem nie może naruszyć ochrony informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa;
e) art. 82 ust. 8 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1) i pkt 2) pgg poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie udostępnienia wszystkich dokumentów wskazanych w punktach 1.3-6 Wniosku (w tym treści sprawozdań z realizacji działalności objętej Koncesją oraz protokołów przekazania próbek), mimo że podstawowy cel i zasadnicza treść wskazanych dokumentów sprowadza się zgodnie z Koncesją do poinformowania organu koncesyjnego o zakresie i ilości prac wykonanych w ramach koncesji w stosunku do zakładanego harmonogramu, a tym samym dokumenty te nie stanowią w żadnym wypadku "danych geologicznych" objętych dyspozycją art. 82 ust. 8 pgg;
f) art. 19 ust. 4 ooś poprzez odmowę udostępnienia całości informacji objętej wnioskiem, podczas gdy możliwe było oddzielenie informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia od pozostałej części informacji, która podlegała udostępnieniu.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości, zobowiązanie Ministra do udostępnienia Spółce informacji objętych Wnioskiem z dnia 31 maja 2017 r., z pominięciem (zamazaniem) ewentualnych danych geologicznych zawartych w protokołach i sprawozdaniach wskazanych w punktach 1.3-6 wniosku, i zasądzenie od Ministra na rzecz Spółki kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, iż celem złożenia wniosku jest pozyskania informacji o zakresie realizacji Koncesji, sposobie jej egzekwowania przez Ministra i weryfikacji, czy nie upłynął jej termin. Wyjaśniła, iż zgadza się na to, aby w sytuacji, gdyby którykolwiek z dokumentów wskazanych w punktach 1.3-6 wniosku zawierał w ogóle dane geologiczne, dokument ten został udostępniony po zamazaniu ewentualnych danych geologicznych. Zaznaczyła jednak, że dokumenty i informacje objęte wnioskiem w znakomitej większości nie zawierają żadnych danych geologicznych, ponieważ:
dane geologiczne na pewno nie są częścią informacji opisanej w punktach 1.1-2, 1.4- 5,1.7-10 wniosku, o czym świadczy sama treść Wniosku,
protokoły wskazane w punkcie 1.3 wniosku standardowo wskazują listę przekazanych próbek i dokumentów z danymi geologicznymi, lecz nie zawierają treści samych danych lub wyników badań, których przekazanie jest jedynie potwierdzane protokołem
zakres sprawozdań rocznych wskazanych w punkcie 1.6 obejmuje omówienie wykonanych prac z przedstawieniem lokalizacji zrealizowanych prac terenowych, jak również stan zaawansowania prac będących w trakcie realizacji, co samo w sobie nie stanowi "danej geologicznej" w rozumieniu pgg (jest to jedynie opis rodzajów, lokalizacji i harmonogramu realizowanych prac); z kolei opis "uzyskanych w wyniku badań parametrów", który powinien być zawarty w sprawozdaniu rocznym zgodnie z Koncesją, można w każdym przypadku wyodrębnić ze sprawozdania
Z kolei informacje objęte punktami 1.1-2 oraz 1.7-9 wniosku sprowadzają się do przedstawienia Skarżącej odpowiedzi na zadane pytania (z ewentualnym krótkim wyjaśnieniem) i nie wymagają przedstawienia jej jakichkolwiek kopii dokumentów lub informacji geologicznej. Danych geologicznych nie zawiera również ewentualne postanowienie wskazane w punkcie 1.10 wniosku. Stąd, w ocenie skarżącej spółki, brak jest jakichkolwiek przeszkód prawnych, które uniemożliwiałyby udostępnienie jej informacji objętych wnioskiem – po ewentualnym zamazaniu danych geologicznych w dokumentach wymienionych w punktach 1.3-6.
Dalej spółka wskazała, że zastosowanie winny znaleźć przepisy ustawy o udostępnianiu informacji publicznej z pominięciem ooś. Niezależnie jednak od tego, czy dopuszczalne jest ich kwalifikowanie jako "informacji o środowisku i jego ochronie" w rozumieniu ooś – obowiązek udostępnienia tych informacji przez organ jest niezależny od wykazania interesu Spółki w uzyskaniu informacji.
Dalej skarżąca wyjaśniła, że działalność [...]i skarżącej spółki nie pokrywają się i nie mogą się pokrywać ze sobą, bowiem działalność w zakresie rozpoznawania złóż soli potasowych w okolicach [...]może być prowadzona wyłącznie w warunkach monopolu – na podstawie koncesji udzielonej wyłącznie jednemu podmiotowi. Działalność obu spółek mogła pokrywać się co najwyżej na etapie ubiegania się o koncesję, jednakże etap ten został już zakończony i stąd brak jest podstaw do twierdzenia, że obecnie skarżąca spółka i [...]prowadzą "pokrywającą się" działalność lub konkurują ze sobą.
Skarżąca wyjaśniła również, że informacja pozyskana w ramach pozytywnego rozpoznania wniosku Spółkę nie może zostać wykorzystana w celu "zakłócenia konkurencji", bowiem działalność w zakresie poszukiwania i rozpoznawania złóż soli potasowych w okolicach [...]jest prowadzona w ramach monopolu, a wiedza o ewentualnym naruszeniu Koncesji przez [...]lub wygaśnięciu tej Koncesji może co najwyżej przyczynić się do umożliwienia Spółce wzięcia udziału w postępowaniu o udzielenie kolejnej koncesji na analogiczną działalność (po uprzednim stwierdzeniu wygaśnięcia Koncesji przez Ministra w trybie art. 38 ust. 2 pgg), a tym samym przyczynić się do rozwoju konkurencji. To właśnie odmowa ujawnienia informacji objętych wnioskiem przyczynić się może do zakłócenia konkurencji – zarówno poprzez dalsze preferencyjne traktowanie [...]na skutek braku egzekwowania przez Ministra postanowień Koncesji, jak również umożliwienie [...]lepszego przygotowania do postępowania o udzielenie nowej koncesji na analogiczną działalność po stwierdzeniu wygaśnięcia Koncesji przez Ministra.
Zdaniem Skarżącej, twierdzenia [...] o rzekomym objęciu tajemnicą przedsiębiorstwa dotyczą wyłącznie informacji objętej punktami 1.3-6, a zatem Minister nie miał jakichkolwiek podstaw do ustalenia, że tajemnicą przedsiębiorstwa objęte są również pozostałe informacje zawarte w punktach 1.1-2 oraz 1.7-10 wniosku. Również informacje objęte punktami 1.3-6 nie mogą być objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, ponieważ część zawartych w nich informacji (w szczególności rodzaje realizowanych prac, oraz stan ich zaawansowania, które powinny być przedmiotem sprawozdań kwartalnych i rocznych) jest przekazywana przez [...]mediom w ramach kolejnych artykułów, w których [...]oraz lokalne media prezentują postęp robót na Koncesji. Tajemnicą przedsiębiorstwa nie jest również lokalizacja prac, w tym odwiertów – informacja ta jest przedstawiana w programach robót geologicznych i decyzjach o zatwierdzeniu planu ruchu zakładu górniczego, które były ujawniane Spółce w ramach postępowania koncesyjnego i w ramach późniejszych postępowań i nie były opatrzone oznaczeniem "tajemnica przedsiębiorstwa".
Spółka wyjaśniła, że zasadniczym celem wniosku jest kontrola sposobu zarządzania przez Ministra majątkiem Skarbu Państwa, a ujawnienie Spółce informacji objętych wnioskiem – wbrew twierdzeniom zawartym w Decyzji – spowoduje uzyskanie dostępu do informacji publicznej (w tym co do sposobu egzekwowania postanowień Koncesji przez Ministra i ważności Koncesji) obu stronom. Osiągnięcie tego celu spowoduje raczej przywrócenie równowagi pomiędzy stronami, aniżeli jej naruszenie.
Ponadto postępowania przywołane w Decyzji (zarówno postępowanie ze skargi na Koncesję, stwierdzenie nieważności umowy o ustanowienie użytkowania górniczego, jak również postępowanie arbitrażowe) dotyczą wyłącznie nieprawidłowości na etapie postępowania o udzielenie Koncesji – nie zaś realizacji Koncesji. Stąd niniejsze postępowanie jest irrelewantne dla tamtych postępowań.
Zdaniem Skarżącej twierdzenia organu dotyczące danych geologicznych są gołosłowne, bowiem organ nie przedstawił jakiejkolwiek analizy treści żądanej informacji/dokumentów, która uzasadniałaby brak możliwości wyodrębnienia części informacji, która podlega wyłączeniu z udostępnienia, od pozostałej części żądanej informacji, która podlega udostępnieniu. W szczególności, organ nie przedstawił analizy wskazującej na to, że żądane informacje lub dokumenty rzeczywiście zawierają dane geologiczne, jak również nie odniósł się do treści wniosku i Koncesji, które wyraźnie wskazują, że dokumenty wskazane w punktach 1.3-6 powinny zasadniczo zawierać treści inne, aniżeli "dane geologiczne".
Zdaniem Skarżącej, o ile informacje objęte wnioskiem stanowią informacje o środowisku wymienione w art. 9 ooś, to ich udostępnienie lub odmowa udostępnienia powinna nastąpić zgodnie z przepisami ooś, szczególnie gdy chodzi o terminy ich udostępnienia (art. 12 i 14 ooś).
Skarżąca podkreśliła również, że zgodnie z art. 2 ust. 2 u.i.d.p. oraz art. 13 uooś obowiązek udostępnienia informacji publicznej przez organ jest niezależny od wykazania interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji.
Spółka podniosła nadto, że art. 16 ust. 1 pkt 2) ooś umożliwia odmowę udostępnienia informacji o środowisku w sytuacji, gdy udostępnienie tych informacji może naruszyć przebieg toczącego się postępowania sądowego, dyscyplinarnego lub karnego. Interpretacja tego przepisu powinna być przy tym zgodna z jego pierwowzorem zawartym w art. 4 ust. 2 pkt c) Dyrektywy 2003/4, który daje prawo (lecz nie obowiązek) odmowy udostępnienia informacji o środowisku w sytuacji, gdy ujawnienie takich informacji negatywnie wpłynie na: (c) toczące się postępowanie sądowe, szanse jakiejkolwiek osoby na sprawiedliwy proces lub zdolność organu władzy publicznej do prowadzenia dochodzenia karnego lub dyscyplinarnego. Przepisy powyższe umożliwiają odmowę udostępnienia informacji o środowisku wyłącznie wówczas, gdy mogłoby to naruszyć tok postępowania karnego lub dyscyplinarnego - nie zaś jakiegokolwiek postępowania sądowego (co potwierdza wyrok TSUE w sprawie C-329/13, który odnosi się wyraźnie wyłącznie do odmowy udostępnienia informacji z uwagi na prowadzone postępowania karne lub dyscyplinarne). Wobec okoliczności, że okoliczności związane z wykonywaniem Koncesji nie są przedmiotem żadnego postępowania karnego ani dyscyplinarnego, brak jest podstaw do zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 2 ooś.
Niezależnie od powyższego, nawet jeżeli przyjąć, że art. 16 ust. 1 pkt 2 ooś odnosi się do jakichkolwiek postępowań (czemu Skarżąca zaprzecza), to udostępnienie informacji objętej wnioskiem nie może naruszyć ani w jakikolwiek inny sposób wpłynąć na wymienione w decyzji postępowania, które stały się podstawą zastosowania przez organ art. 16 ust. 1 pkt 2 ooś. Wskazane postępowania dotyczą wyłącznie wydania i legalności Koncesji.
Zdaniem Skarżącej, informacje zawarte w punktach 1.2 oraz 1.7-10 wniosku nie spełniają przesłanki wskazanej w punkcie 7 art. 16 ust. 1 ooś. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że informacje objęte wnioskiem mają wartość handlową i są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. [...]nie złożył oświadczenia o objęciu tajemnicą przedsiębiorstwa w odniesieniu do informacji wskazanych w punktach 1.1-2 oraz 1.7-10 Wniosku, a informacje te, jako niepochodzące od [...], nie mogły być objęte tą tajemnicą. Po drugie, oświadczenia [...]w zakresie objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa informacji, o których mowa w punktach 1.3-6 Wniosku, w znacznej mierze nie są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, bowiem były ujawniane w ramach postępowań koncesyjnych. Nadto udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem nie pogorszy również sytuacji konkurencyjnej [...], bowiem podmiot ten prowadzi działalność na podstawie Koncesji w warunkach monopolu prawnego. Ponadto, interes publiczny, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ooś, sprzeciwia się stosowaniu art. 16 ust. 1 pkt 7) w celu utajnienia ewentualnego naruszania Koncesji przez [...].
Spółka wyjaśniła również, że żądane informacje nie dotyczą danych geologicznych w rozumieniu pgg. W rozumieniu tej ustawy danymi geologicznymi są wyniki bezpośrednich obserwacji i pomiarów uzyskanych w toku prowadzenia prac geologicznych; próbek uzyskanych w wyniku robót geologicznych w zakresie określonym w koncesji; wyników badań próbek, o których mowa powyżej. Zakazem udostępniania objęte są zatem wyłącznie dane i próbki uzyskane w wyniku prac geologicznych, a nie sam fakt przeprowadzenia takich prac czy przekazania danych / próbek właściwemu organowi. Celem i zasadniczą treścią sprawozdań i protokołów, o których mowa w punkcie 1.3-6 wniosku jest poinformowanie organu koncesyjnego o zakresie i ilości oraz lokalizacji prac wykonanych w ramach koncesji w stosunku do zakładanego harmonogramu, co nie stanowi w żadnym wypadku "danych geologicznych". Tym samym znakomita część (o ile nie całość) sprawozdań i protokołów nie jest objęta zakazem z art. 82 ust. 8 pgg i brak jest podstaw do stosowania tego przepisu w odniesieniu do wszystkich informacji wskazanych w punktach 1.3-6 wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W dniu 18 grudnia 2017 r. do akt sądowych wpłynęło pismo uczestnika postępowania – [...]S.A. z siedzibą w [...], w którym uczestnik wniósł o oddalenie skargi w całości oraz przedstawił swoje stanowisko w sprawie.
W dniu 26 stycznia 2018 r. wpłynęło pismo Skarżącej podtrzymujące zarzuty, twierdzenia i wniosku sformułowane w skardze oraz przedstawiające stanowisko odnośnie argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę i odniesienie się do pisma uczestnika postępowania.
W dniu 16 lutego 2018 r. do akt sądowych wpłynęło pismo uczestnika postępowania – [...]S.A. z siedzibą w [...], stanowiące odpowiedź na ww. pismo skarżącej ze stycznia 2018 r.
W dniu 22 lutego 2018 r. do akt sądowych wpłynęło pismo Skarżącej, stanowiące odpowiedź na ww. pismo uczestnika z lutego 2018 r.
Na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. uczestnik złożył załącznik do protokołu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Te właśnie zasady przyświecały przy ocenie zaskarżonej decyzji.
Po pierwsze w ocenie Sądu, nie powinno budzić wątpliwości, że udzielenie informacji żądanych przez skarżącą spółkę stanowi informacje o środowisku i jego ochronie, w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy ooś. Jak zasadnie wskazał organ, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów – działalności orzeczniczej (art. 8 ust. 1 ooś). Natomiast w myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy udostępnieniu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami. Nadto stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 3 udostępnieniu podlegają również środki, takie jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działania wpływające lub mogące wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów. Niewątpliwie w powyżej wskazanym katalogu mieszczą się informacje, o których udzielenie wystąpiła skarżąca spółka. Przy tym przepisy ustawy ooś, nie ograniczają formy, w jakiej informacja może być udostępniona, mówią ogólnie o jej udostępnieniu w formie ustnej, pisemnej, wizualnej, dźwiękowej, elektronicznej lub jakiejkolwiek innej (art. 9 ust. 2 ww. ustawy). Organ zatem, po rozważeniu czy istnieją przesłanki do udzielenia żądanej informacji, winien jej udzielić w jednej z ww. postaci.
W rozpoznanej sprawie podstawą materialnoprawną decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej były 3 przesłanki:
1. po pierwsze fakt, że udostępnienie informacji wpłynie na przebieg postępowania sądowego (przesłanka określona w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska i ocenach oddziaływania na środowisko, w dalszej części uzasadnienia określana przez Sąd w skrócie jako ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku, zwanej dalej ustawą ooś),
2. po drugie fakt, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa (art. 16 ust. 1 pkt 7 ooś);
3. po trzecie fakt, że udostępnienie informacji wymagałoby dostarczenia dokumentu lub danych będących w trakcie opracowania (art. 16 ust. 2 pkt 1 ooś).
W pierwszym rzędzie Sąd zauważa, że w jego ocenie redakcja przepisu art. 16 ust. 1 oraz ust. 2 ooś, wskazuje na dwie okoliczności. Przede wszystkim z treści tego przepisu wynika, że w przypadku wystąpienia przesłanek w nim przewidzianych, odmowa udostępnienia informacji stanowi uprawnienie (a nie obowiązek) organu. Przepis bowiem stanowi, iż organ "może" odmówić udostępnienia informacji. Nadto, że wystarczy wystąpienie którejkolwiek z przesłanek uzasadniających odmowę, aby taka odmowa została wydana. Dla odmowy udostepnienia żądanej informacji nie trzeba zatem wykazywać, że wstąpiło co najmniej kilka z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Powyższe oznacza, że niezależnie od tego ile przesłanek określonych w tym przepisie w danej sprawie wystąpi, organ decydując się skorzystać z przyznanego mu uprawnienia, tj. z możliwości odmowy udostępnienia informacji o środowisku, ma obowiązek wyjaśnić przyczyny dla których skorzystał z tego rozwiązania. Innymi słowy samo wystąpienie przesłanek tu wymienionych, nie uzasadnia samo przez się odmowy udostepnienia informacji publicznej.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ temu obowiązkowi nie zadośćuczynił. Organ bowiem nie wskazał – poza wymieniem przesłanek określonych w art. 16 ust 1 i 2 ooś przyczyn, dla których odmowa udostepnienia informacji była właściwa i zasadna. Jest to zasadnicze uchybienie, co oznacza że ponownie rozpoznając sprawę organ będzie musiał – w razie uznania, że któraś z przesłanek uzasadniających odmowę udzielenia informacji o środowisku wystąpiła – dodatkowo wskazać przyczyny dla których korzysta z uprawnienia do odmowy udzielenia informacji o środowisku.
Nie można bowiem zdaniem Sądu za takie uzasadnienie przyjąć wskazania, że za udostępnieniem nie przemawiał interes publiczny. Wynika to stąd, że organ utożsamił właściwie interes publiczny z interesem strony. Tymczasem artykuł 74 ust. 3 Konstytucji RP gwarantuje każdemu prawo do informacji o stanie środowiska i jego ochronie, a więc o podejmowanych w tej mierze działaniach. Zalecenie to przejmują ją i rozwijają obecnie postanowienia ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Punktem wyjścia jest założenie, że wspomniane prawo dostępu przysługuje każdemu, a więc bez jakichkolwiek ograniczeń podmiotowych (ze względu na obywatelstwo, miejsce zamieszkania, wykształcenie czy jakiekolwiek inne kryteria). Ustawa ooś podkreśla także bardzo wyraźnie, że od osoby ubiegającej się o dostęp do informacji nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 13 ww. ustawy). Popieranie zatem odmowy udostepnienia informacji partykuralnym celem wnioskodawcy jest w ocenie Sądu chybione.
Niezależnie jednak od powyższego, Sąd wskazuje, że po dokonaniu analizy akt sprawy, doszedł do przekonania, że organ nie wykazał w dostateczny sposób, iż w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające odmowę udzielenia informacji publicznej w oparciu o przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 i 7 ooś.
Rozważania w tym zakresie rozpocząć należy od przypomnienia, iż co do istoty sprawy organ rozpatrywał wniosek o udzielenie informacji o środowisku wyłącznie w odniesieniu do pkt. I.3, I.4, I.5 i I.6 wniosku. Odmowa wszystkich pozostałych informacji została dokonana w oparciu o przepis art 19.ust. 4 ooś, co również Sąd uznaje za co najmniej przedwczesne. Szczegółowe rozważania w tym zakresie zostaną przedstawione poniżej.
Wracając do przyczyn odmowy udzielenia informacji w zakresie punktów I.3 – I.6 wniosku, przypomnieć należy, że żądania te dotyczyły udzielenia następujących informacji:
- kopii wszystkich protokołów doręczonych Ministrowi Środowiska w wykonaniu punktu 8 Koncesji (pkt I.3 wniosku);
- kopii wszystkich kwartalnych sprawozdań złożonych przez [...]z działalności objętej Koncesją w okresie od dnia udzielenia Koncesji do dnia 31 maja 2017 r. (pkt I.4 wniosku);
- kopii kwartalnego sprawozdania złożonego przez [...]z działalności objętej Koncesją za okres od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. (pkt I.5 wniosku);
- kopii rocznych sprawozdań [...]za lata 2014, 2015 i 2016 z działalności objętej Koncesją, zawierających omówienie wykonanych prac wraz z przedstawieniem lokalizacji zrealizowanych prac terenowych, uzyskanych w wyniku badań parametrów oraz stanu zaawansowania prac będących w trakcie realizacji (pkt I.6 wniosku).
Odnosząc się do przesłanki wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 2 ooś, tj. okoliczności że udostępnienie informacji może zakłócić przebieg postępowania sądowego, dyscyplinarnego lub karnego, w ocenie Sądu organ nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że takie ryzyko w wyniku udostępnienia żądanej informacji istnieje. Sam fakt zaistnienia sporu sądowego pomiędzy podmiotem, który wystąpił o udostępnienie informacji o środowisku a podmiotem, który uzyskał koncesję, nie uzasadnia jeszcze stanowiska, że uzyskanie informacji przez jeden z podmiotów może wpłynąć na przebieg toczącego się między stronami postępowania sądowego. Powołanie się na tę przesłankę wymaga wykazania w jaki sposób udostępnienie informacji mogłoby wpłynąć na przebieg postępowania, czego w ocenie Sądu organ nie dokonał. Sąd natomiast z urzędu nie dopatrzył się takich przesłanek, szczególnie po uwzględnieniu przedmiotu postępowań sądowych, na których przebieg uzyskane informacje mogłyby wpłynąć. Przypomnieć należy, że postępowania o których wspomina organ dotyczą prawidłowości udzielenia koncesji. Informacje zaś o których udzielenie wystąpiła skarżąca spółka dotyczą sposobu realizacji koncesji. Tym samym związek ten nie jest oczywisty, rolą organu zaś było wykazania że udzielenie informacji mogłoby wpłynąć na przebieg postępowań sądowych oraz sposobu w jaki ten wpływ miałby być urzeczywistniony. Do wykazania tego związku i wpływu będzie zobligowany organ, o ile w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania uzna, że przesłanka ta jest aktualna.
Kolejną przesłanką uzasadniającą odmowę udostepnienia informacji o środowisku było stwierdzenie, że żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, w związku z żądaniem informacji w zakresie danych geologicznych oraz metadanych. W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznanej sprawy brak jest okoliczności pozwalających na uznanie, że w zakresie punktów I.3, I.4 i I.5 wniosku o udzielenie informacji o środowisku zaistniała wskazana przesłanka odmowy udostępnienia informacji. Jak wyżej wskazano, żądanie zawarte w pkt I.3 wniosku dotyczy kopii wszystkich protokołów doręczonych Ministrowi Środowiska w wykonaniu punktu 8 Koncesji. Pkt 8 koncesji wymaga natomiast aby [...]dostarczał protokół potwierdzający termin, liczbę i rodzaj przekazanych próbek albo uzasadnienie różnicy w planowanej oraz otrzymanej ilości rdzenia wiertniczego lub próbek geologicznych, wraz ze spisem i rozmiarem próbek, które uległy ponadplanowemu zniszczeniu. Z powyższego nie można zdaniem Sądu wysnuć zasadnego wniosku, iż dane zawarte w protokołach stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Nie przesądza o ich tajnym charakterze sam fakt złożenia odpowiedniego wniosku w trybie art. 16 ust. 3 ustawy ooś – jak zasadnie zarzuca skarżąc spółka – bezrefleksyjne posłużenie się argumentacją w nim zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rolą organu – w przypadku złożenia wniosku o wyłączenie konkretnych informacji z udostępnienia – było zbadanie charakteru tych informacji w kontekście również argumentów podniesionych we wniosku oraz zakresu żądania zawartego we wniosku o udzielenie informacji. Tego w ocenie Sądu organ nie dokonał, co czyni ocenę w zakresie wystąpienia przesłanki z art. 16 ust. 1 pkt 7 ooś przedwczesną.
Jeżeli zaś chodzi o pytanie zawarte w punkcie I.4 i I.5 wniosku, to Sąd przypomną, ż dotyczy ono kwartalnych sprawozdań, które składać ma [...]. Zdaniem Sądu, z brzmienia koncesji nie wynika jednoznacznie, że obowiązek sporządzania kwartalnych sprawozdań przez [...]. Jak zasadnie wywodzi skarżąca, informacje zawarte w sprawozdaniach dotyczyć mają działalności objętej koncesją i mają być ujęte w formie tabelarycznej i zawierać zestawienie wykonanych i pozostających do wykonania prac, wskazanych do realizacji w pkt 4 koncesji wraz z przedstawieniem lokalizacji prac terenowych. Powyższe nie przesądza wcale o tym, że stanowią one tajemnicę przedsiębiorstwa. Wyłączenie tych informacji z udostępnienia w trybie ustawy ooś, wymaga zatem dokonania oceny analogicznej jak w zakresie pkt I.3 wniosku.
Sąd nie dopatrzył się również uzasadnienia do odmowy udostępnienia informacji o które wnioskuje strona skarżąca w punkcie I.4 i I.5 wniosku z dnia 31 maja 2017 r. z uwagi na to że stanowią one informacje o wartości handlowej objęte tajemnicą przedsiębiorstwa [...]. Jak wcześniej była o tym mowa skarżąca spółka zażądała kopii kwartalnych sprawozdań z działalności objętej Koncesją, różnicując je ze względu na okres, którego dotyczy żądanie. Przy tym z treści koncesji wynika, że obowiązek sporządzania kwartalnych sprawozdań, w tym regulacje dotyczące ich treści zostały zawarte w punkcie 9 lit. a) koncesji. Zgodnie z jego brzmieniem [...] SA zobowiązana jest do sporządzania pisemnych kwartalnych sprawozdań z działalności objętej koncesją, w formie tabelarycznej zawierającej zestawienie wykonanych oraz pozostających do wykonania prac wskazanych do realizacji w pkt 4. Z brzmienia powyższego zapisu nie wynika nic ponad to aby sprawozdanie zawierało zestawienie wykonanych prac, tj. kiedy jaka praca określona w pkt 4 koncesji została wykonana. Nie wynika z tego zapisu obowiązek przedstawiania jakichkolwiek wyników badań. Trudno sobie natomiast zdaniem Sądu wyobrazić, aby dane o takim stopniu ogólności stanowiły tajemnicę przedsiębiorstwa, posiadał jakąś szczególną wartość handlową a nadto – co szczególnie istotne – aby jej ujawnienia mogło pogorszyć konkurencyjną pozycję [...]. Ten ostatni warunek nie jest spełniony wyłącznie dlatego, że podmiot ubiegający się o udostępnienie informacji stanowi podmiot konkurencyjny. Dla możliwości odmowy udostępnienia informacji w oparciu o przesłankę z art. 16 ust. 1 pkt 7 ooś, konieczne jest wykazania ww. zakłócenia konkurencyjnej pozycji podmiotu.
Wyżej wyrażonej oceny nie zmienia fakt, że [...]we wniosku o nieudostępnianie informacji powołuje się na to, że są to informacje zawierające pozyskiwane dane geologiczne lub informacje o tych danych umożliwiające ich identyfikację. Z tym twierdzeniem nie można się zgodzić, szczególnie jeśli uwzględni się definicję danych geologicznych zawartą w art. 6 pkt 1 pgg. Z przepisu tego wynika, że danymi geologicznymi są bowiem wyniki bezpośrednich obserwacji i pomiarów uzyskanych w toku prac geologicznych. Zdaniem Sądu, w żadnym razie nie można uznać że informacje, do których umieszczania w sprawozdaniach kwartalnych zobowiązana jest spółka [...]na mocy udzielonej jej koncesji, stanowią wyniki jakichkolwiek prac geologicznych. Sąd przypomina, że brzmienie pkt 9a koncesji wymaga jedynie podania zestawienia wykonanych bądź pozostałych do wykonania prac, a nie podania ich wyników.
Warto przypomnieć, że przepisy art. 16 ust. 1 stanowią implementację dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz.Urz. UE15/t. 7 str. 375). Zgodnie z art. 4 ust. 2 lit d dyrektywy dopuszcza się odmowę udzielenia informacji z uwagi na poufność informacji handlowych lub przemysłowych, o ile jest ona przewidziana prawem krajowym lub wspólnotowym w celu ochrony prawnie uzasadnionych interesów. Podkreśla się jednak, że zasadą jest prawo do udzielania informacji o środowisku a odmowa musi być interpretowana ściśle, biorąc pod uwagę nadrzędność interesów publicznych i związane z tym prawo do otrzymania informacji. Inaczej mówiąc z samego faktu, że informacja ma wartość handlową dla przedsiębiorstwa i objęta jest tajemnicą przedsiębiorstwa nie stanowi wystarczającej podstawy do odmowy udzielenia informacji. Konieczne jest wykazanie, że udzielenie tej informacji mogłaby pogorszyć konkurencyjną pozycję podmiotu od którego ta informacja pochodzi (i go dotyczy). Oczywiście musi ona złożyć stosowny wniosek o nieudostępnienie tych informacji. Ocena czy rzeczywiście informacja mogłaby pogorszyć konkurencyjność podmiotu musi być obiektywnie uprawdopodobniona. Nie wystarczy zatem subiektywne przekonanie podmiotu iż taki skutek hipotetycznie może nastąpić. Ustawa nie zawiera w swej treści definicji tajemnicy przedsiębiorstwa. Definicja ta znajduje się natomiast w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się "nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności". Odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie jest możliwa tylko wówczas, jeżeli ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wyraźnie na to pozwala, czyli zachodzi jedna z okoliczności tą ustawą wskazanych, zobowiązujących bądź pozwalających na odmowę (odmowa o charakterze obligatoryjnym bądź fakultatywnym – przepisy zawarte w art. 16–20 ustawy). Odmowa udzielenia informacji ma charakter wyjątkowy. Jest wyjątkiem uzasadniającym niezrealizowanie prawa gwarantowanego konstytucyjnie, wobec czego przyczyny ją uzasadniające nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający.
Organ ponownie rozpoznając wniosek w zakresie pkt I.3 – I.6 wniosku, mając na uwadze powyższe rozważania, dokona oceny czy żądane informacje w świetle złożonego wniosku mogą zostać uznane za tajemnicę przedsiębiorstwa, a w razie pozytywnej odpowiedzi w sposób wyczerpujący i przejrzysty, posiłkując się informacjami przekazanymi przez [...] (jednak nie poprzestając na ich wiernym odtworzeniu), wykaże jakie przesłanki kazały o tym zadecydować.
Kolejną przesłanką, która przemawiać ma za odmową udzielenia informacji publicznej jest okoliczność, że wymaga to dostarczenia danych będących w trakcie opracowania, a nadto że wniosek obejmuje informacje objęte zakazem wynikającym z art. 82 ust. 8 pgg. Przypomnieć zatem należy, że ten ostatni przepis zakazuje udzielania informacji w zakresie danych geologicznych uzyskanych w wyniku prac geologicznych, w tym robót geologicznych oraz próbek uzyskanych w wyniku robót geologicznych w zakresie określonym w koncesji i wyników badań tych próbek. Tymczasem pkt 9 koncesji wskazuje że kwartalne sprawozdania zawierają zestawienie wykonanych oraz pozostających do wykonania prac wskazanych w pkt 4 koncesji. W myśl postanowień zawartych w pkt 8 koncesji, do których odnosi się żądanie zawarte w pkt I.3 wniosku, na przedsiębiorcy ciąży obowiązek przedstawienia protokołu zawierającego również dane raczej ogólne (rodzaj, liczba próbek, termin ich przekazania – str. 3 koncesji). Z zapisów koncesji wynika zatem, że zarówno protokoły jak i sprawozdanie kwartalne (niezależnie od tego o wykonaniu jakich prac traktuje pkt 4 koncesji) nie dotyczą ich wyników, ale zestawienie tego która z prac przewidziana w pkt 4 koncesji została wykonana i w jakim terminie. Powyższe, zdaniem Sądu, wynika przynajmniej z literalnego brzmienia pkt 8 i 9 koncesji. Organ zaś nie wykazał, że żądane sprawozdania bądź protokoły zawierą jeszcze inne wrażliwe z punktu widzenia art. 82 ust 8 i ust 2 pgg dane.
Nadto Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 82 ust 8 pgg zakazuje udostępnienia informacji w nim wskazanych jednak ogranicza moment działania tego zakazu, przewidując że zakaz ich udostępnienia trwa do dnia doręczenia decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczną lub do dnia przekazania dokumentacji sporządzonej w przypadkach, o których mowa w art. 92 pkt 3 i 5, tj. dokumentacji geologicznej sporządzonej w przypadku wykonywania prac geologicznych w celu wykorzystania ciepła Ziemi (pkt 3) lub w przypadku wykonywania badań geofizycznych w celu zbadania struktur geologicznych związanych z występowaniem złóż węglowodorów. Nawet, zatem gdyby sprawozdanie zawierało – co jednak nie zostało wykazane – dane podlegające ochronie w trybie tego przepisu, to organ nie wykazał, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji termin ochrony nie wyekspirował.
Jeśli chodzi o informacje o których udzielenie skarżąca spółka żądała w punktach I.1 – I.3 oraz I.7 – I.9 wniosku, to z całą pewnością w ogóle nie można mówić że dotyczą informacji, których udostępnienie mogłoby być wyłączone z uwagi na treść przepisów art. 16 ust. 1 pkt 2, 7 oraz ust. 2 pkt 1 ooś. W tych punktach bowiem wnioskodawca zadaje pytanie, na które odpowiedź w zasadzie sprowadza się do udzielenia informacji negatywnej bądź pozytywnej. Wnioskodawca bowiem zadanie pytani: "czy (...)[...]wykonała prace, czy złożyła wniosek", "czy(...) Minister kontroluje" (vide treść wniosku z dnia 31 maja 2017 r. - akta administracyjne sprawy, karty nienumerowane). Jednocześnie Sąd również nie podziela oceny organu, że brak jest możliwości udostępnienia informacji żądanych w pkt I.1 – I.5 oraz I.7 – I 10 wniosku wobec treści art. 19 ust. 4 ooś. Organ w żaden sposób nie wykazał, że brak jest możliwości oddzielenia części informacji (ewentualnie) podlegającej wyłączeniu z udostępnienia. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organu w tym zakresie nie poddaje się kontroli sądowej z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia. Sąd zaś z urzędu przesłanek uzasadniających słuszność twierdzenia organu w tym zakresie nie dostrzega. Dlatego organ ponownie rozpatrując sprawę będzie zobowiązany przeanalizować żądania wniosku i udostępnić informację w tym zakresie, bądź – w razie podtrzymania dotychczasowej argumentacji – podać wyczerpujące powody uzasadniające odmowę udzielenia żądanych w pkt I.1 – I.5 oraz I.7 – I.10 informacji.
W ocenie natomiast Sądu mogła być uzasadniona odmowa udostępnienia informacji w zakresie pkt I.6, jako informacji posiadających wartość handlową, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa.
Celem wyjaśnienia powodów, dla których Sąd uznał, że wskazane przed chwilą punkty wniosku dotyczą informacji o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy o dostępie do informacji o środowisku należy odnieść się do treści żądania złożonego przez skarżącą spółkę oraz treści udzielonej spółce [...] koncesji.
I tak we wniosku o udzielenie informacji o środowisku, skarżąca spóła w pkt I.6 zażądała wydania kopii rocznych sprawozdań za lata 2014-2016 z działalności objętej koncesją, zawierających omówienie wykonanych prac wraz z przedstawieniem lokalizacji zrealizowanych prac terenowych, uzyskanych w wyniku badań parametrów oraz stanu zaawansowania prac będących w trakcie realizacji. Treść tego żądania odzwierciedla treść obowiązku nałożonego na [...]w pkt 9 lit. b) zdanie pierwsze koncesji. Zdaniem Sądu odmowę udzielenia informacji w tym zakresie uzasadnia treść art. 16 ust. 1 pkt 7 ooś. Konieczność ujęcia w takim sprawozdaniu wyników badań, uzasadnia przyjęcie, że są to dane o wartości handlowej, objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, również z uwagi na fakt, że sprawozdania te obejmują wyniki badań, a w konsekwencji dane geologiczne.
Sąd mimo powyższych konstatacji uchylił zaskarżoną decyzję w całości, albowiem wątpliwości Sądu zakresie odmowy udostępnienia informacji żądanej w pkt I.6 wniosku wynikają stąd, że jakkolwiek dane zawarte w sprawozdaniach, o których udostepnienie ubiega się skarżąca spółka w pkt. I. 6 wniosku mogą zawierać dane stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa, to jednak – jak słusznie zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącej – istnieje przecież możliwość przekazania żądanych informacji w wyłączeniem informacji wrażliwych, poprzez wybiałkowanie tych treści, które stanowić mogą tajemnicę przedsiębiorstwa. Takiej jednak możliwości organ w ogóle nie rozważył, a zdaniem Sądu, szczególnie wobec wspomnianej wcześniej uznaniowości w podjęciu rozstrzygnięcia co do odmowy udostępnienia informacji o środowisku, ma szczególnie doniosłe znaczenie.
Powyższe względy doprowadziły Sąd do przekonania, że organ przedwcześnie odmówił udostępnienia informacji o środowisku, co kazało uznać zasadnymi zarzuty sformułowane w skardze w zakresie naruszenia art. 7 i 77 k.p.a w związku z art. 16 ust. 1 pkt 2, 7 oraz ust. 2 pkt 1 ooś. Powyższe jednak nie pozwalał na uwzględnienie wniosku w zakresie zobowiązania Ministra do udostępnienia żądanej informacji.
Sąd za niezasadne uznał natomiast rozważania Skarżącej dotyczące terminu załatwienia sprawy. Fakt opóźnienia w załatwieniu wniosku może być przedmiotem reakcji wnioskodawcy, jednak nie wpływa na ocenę zasadności wydanej decyzji.
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie adwokata (480 zł).
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło