II SA/Gl 86/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. (dalej PINB) postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej k.p.a.) oraz w trybie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm – dalej p.b.), po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika A. J. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej, polegającej na budowie ogrodzenia i wylaniu betonu na działce nr 1 przy ul. [...] w T. W uzasadnieniu podano m. in., że na przedmiotowym terenie pomiędzy posesjami przy ul. [...] i ul. [...] w T. nie były wykonywane żadne roboty budowlane związane z budową ogrodzenia. Nie stwierdzono również, aby gdziekolwiek wylany był beton. Przedmiotowa sprawa budowy ogrodzenia była już wcześniej rozpatrywana przez organ (postanowienie z [...] r. nr [...]), a stan faktyczny od tego czasu nie uległ zmianie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona. Zarzuciła niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i wydanie rozstrzygnięcia wbrew prawu. Doszło bowiem do samowoli budowlanej. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB), postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podano m. in., że zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji przedmiotowe ogrodzenie jest pomiędzy dwiema nieruchomościami, a więc nie od strony drogi, ulicy i torów kolejowych. Nieruchomość należąca do strony nie spełnia również przesłanek "innego miejsca publicznego". Budowa przedmiotowego ogrodzenia nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Stan faktyczny nieruchomości nie został zmieniony od czasu wydania przez PINB postanowienia z dnia [...] r. odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego ogrodzenia, utrzymanego w mocy w wyniku kontroli instancyjnej. Skargę na powyższe postanowienie złożyła strona. Zarzuciła niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i wydanie rozstrzygnięcia wbrew prawu. Doszło bowiem do samowoli budowlanej. Inwestor zniszczył jej ogrodzenie i rośliny. Nie wolno wykonywać ogrodzenia nie na swoim gruncie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 61a §1 i 2 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Art. 61a k.p.a. został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego z mocą od 11 kwietnia 2011 r. na podstawie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2011 r., nr 6, poz. 18). Dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a. należy stwierdzić, że ustawodawca wymienia tu dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317). Z kolei według Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, jak np. wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212; A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex-el., teza 3). Sprawa budowy ogrodzenia podnoszona przez stronę była już wcześniej rozpatrywana przez organ nadzoru budowlanego, a stan faktyczny – jak ustalono – od tego czasu nie uległ zmianie. Odnosząc się z kolei do kwestii "wylania betonu", czy też budowy ogrodzenia i ewentualnego naruszenia granic sąsiedniej nieruchomości bez zgody właściciela, należy podkreślić, że organ nadzoru budowlanego nie jest powołany do tego, by rozstrzygać spory o przebieg granic. To wymaga prowadzenia odrębnych procedur. Kwestie merytoryczne z powodu przeszkód formalnych nie mogą tu być rozstrzygane. Inne zagadnienia, wykraczające poza ww. zakres, nie były przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ I instancji, jako że nie były objęte żądaniem. Organ nadzoru budowlanego podczas oględzin i w toku sprawy nie stwierdził też, by w jakikolwiek sposób naruszono prawo i by zaistniały przesłanki do działania z urzędu w zakresie niezauważonym ówcześnie przez stronę. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 8, 9, 10 §1, 61a §1, 77 §1, 80, 107 §3, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.