III OSK 6468/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-01-10

Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, prawidłowo oceniło zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję SKO z powodu niewystarczającego uzasadnienia i nierozpoznania sprawy w całości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sąd I instancji nie wykazał, w jaki sposób naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym zakresie. Ponadto, wskazania co do dalszego postępowania były niejasne i mogły wykraczać poza ramy postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy kompostowni. Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie nieważności tej decyzji, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, uznając, że organ nie rozpoznał sprawy w całości i wadliwie uzasadnił swoje stanowisko. SKO wniosło skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Op 355/20 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 sierpnia 2020 r., nr SKO.40.984.2020.oś w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Op 355/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na skutek skargi Stowarzyszenia [...] w K. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 sierpnia 2020 r., nr SKO.40.984.2020.oś w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 2). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 29 września 2010 r. A.M. zwróciła się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie kompostowni, utwardzenie płytami na działce nr [...] k.m. [...] obręb P. Gmina .". Postanowieniem z 15 grudnia 2010 r. nr IT.I.7624-1/13/10 Burmistrz Praszki stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i określił zakres raportu zgodny z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), dalej: "u.i.o.ś.". Po przedłożeniu przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko organ pierwszej instancji zwrócił się do RDOŚ i PPIS o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, a następnie postanowieniem z dnia 13 lipca 2011 r., nr WOOŚ.4242.62.2021.WL, RDOŚ uzgodnił wnioskodawczyni warunki z zakresu ochrony środowiska dla realizacji przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez inwestorkę. Decyzją z 5 sierpnia 2011 r., nr IT.I.7624-1/13/2011, Burmistrz Praszki - na podstawie art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 73 ust. 1, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77, art. 79, art. 82, art. 85 ust. 2 ustawy, a także § 3 ust. 1 pkt 73 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) - ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie kompostowni, utwardzanie płytami na działce nr [...] k.m. [...] obręb P. Gmina P.". Następnie pismem z dnia 24 marca 2020 r. Stowarzyszenie wniosło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji Burmistrza Praszki z dnia 5 sierpnia 2011 r., jak również dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 k.p.a Pismem z 9 czerwca 2020 r., nr WOOŚ.070.12.7.2020.JGD, o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Praszki z 5 sierpnia 2011 r. wniósł również RDOŚ, powołując się na regulację art. 76 ustawy w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzją z 14 sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, podjęło tę czynność po rozważeniu zarówno przesłanek wynikających z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. - zważywszy na żądanie Stowarzyszenia, jak i mając na względzie regulacje zawarte w art. 76 ust. 1 u.i.o.ś.- odnośnie do wystąpienia RDOŚ. Ze skarga na decyzję SKO wystąpiło Stowarzyszenie zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na pozbawieniu społeczeństwa możliwości faktycznego udziału w postępowaniu administracyjnym, który to udział jest zagwarantowany w art. 30 ustawy oraz naruszenie przepisów art. 37, art. 38, art. 39, art. 42 i art. 43 ustawy, art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, iż prawidłowe są wywody Kolegium co do charakteru postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które niewątpliwie jest nadzwyczajnym trybem postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięta jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Dalej wyjaśniło, iż pomimo trafnych uwag ogólnych na temat postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania Kolegium przedwcześnie uznało, że zachodzą podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza, bowiem przedstawiona w uzasadnieniu decyzji argumentacja jest niewystarczająca dla uznania poprawności zaprezentowanego przez organ stanowiska. W przekonaniu Sądu I instancji SKO naruszyło art. 7, art. 77 § 1, art. 80, 11, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie sprostało określonym w nich obowiązkom na skutek nierozpoznania sprawy w jej całokształcie, w tym wobec braku wyczerpującego rozważenia zarzutów skarżącego Stowarzyszenia oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu, zawartych odpowiednio w żądaniu z dnia 24 marca 2020 r. i wystąpieniu z dnia 9 czerwca 2020 r. Dokonana w tym zakresie przez Kolegium ocena w istocie sprowadzała się do odnotowania, że RDOŚ wskazał na rażące naruszenie art. 74, 80, 82 i 85 ustawy, a Stowarzyszenie - na naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy. Następnie organ ogólnie stwierdził, że przytoczone przepisy oraz stan faktyczny sprawy nie pozwalają na konstatację, aby doszło do rażącego naruszenia którejkolwiek z tych regulacji. Tymczasem, w ocenie Sądu I instancji, z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że art. 74 ustawy w ogóle nie został przytoczony, natomiast art. 82 w bardzo niewielkim zakresie, ponieważ przywołano wyłącznie ust. 3 tego przepisu, a co do ust. 1 wyjaśniono, że zawiera on elementy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu decyzji zabrakło również wypowiedzi organu, jakie okoliczności sprawy (konkretnie) zadecydowały o stanowisku co do braku naruszenia art. 74, art. 80, art. 82 i art. 85 u.i.o.ś. Mylący, bo niejednoznaczny jest też pogląd organu, że nie doszło do rażącego naruszenia tych przepisów. Nie jest bowiem wiadome, czy według SKO w ogóle nie doszło do ich naruszenia przy wydawaniu decyzji, czy też omawiane przepisy zostały naruszone, ale nie w sposób rażący. Ponadto za niewystarczające należy uznać poprzestanie przez organ na stwierdzeniu, że RDOŚ nie uzasadnił swojego stanowiska w zakresie wskazanych przez niego naruszeń. Według Sądu obowiązkiem Kolegium jako organu prowadzącego z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji było dokonanie samodzielnej oceny - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - m.in. pod kątem wskazanych przez RDOŚ nieprawidłowości, ewentualnie wezwanie tego organu do sprecyzowania swojego wystąpienia. Tym samym organ zaniechał zbadania trafności zarzutów RDOŚ, a wyrażona w decyzji ocena nie została poparta żadną merytoryczną argumentacją, tak co do zarzucanych naruszeń, jak i ewentualnie co do ich charakteru. Sąd podkreślił, że wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji SKO nie świadczy o merytorycznym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i czyni zasadnym zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, zobowiązującej do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach, wskazanych w uzasadnieniu decyzji. Dalej wskazał, że Kolegium stwierdziło, iż oceniania decyzja nie narusza w stopniu kwalifikowanym art. 107 § 1 pkt 3 i pkt 6 k.p.a., tymczasem przepis ten nie obowiązywał w tej wersji w dacie wydania rozstrzygnięcia przez Burmistrza. Poza tym, zdaniem Sądu, pomimo prawidłowego stwierdzenia przez Kolegium, że w decyzji Burmistrza oznaczono jako stronę postępowania inwestorkę, należy zwrócić uwagę organu, że zarzuty Stowarzyszenia oraz RDOŚ dotyczyły nieprawidłowego określenia stron postępowania na skutek wadliwie przeprowadzonej analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zmierzały zatem m.in. do podważenia legalności postępowania, w ramach którego zapadła ww. decyzja Burmistrza. Przy tak sformułowanych zarzutach nie jest wystarczające powołanie się przez SKO na przesłanką wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i dowodzenie, że przepis ten reguluje sytuację, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze i w skardze kasacyjnej zarzuciło mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a." (aktualnie: Dz.U. z 2021 r., poz. 735), poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji, sprowadzające się do konkluzji, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu nie przeprowadziło ustaleń wymaganych dla rozstrzygnięcia i dokonało oceny decyzji Burmistrza Praszki tylko w wybranym przez siebie zakresie, bez odniesienia się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co skutkowało, że sprawa nie została rozpoznana w pełnym zakresie, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie tłumaczy wystarczająco podjętego rozstrzygnięcia - podczas gdy Kolegium, procedując w postępowaniu nadzwyczajnym w trybie art. 156 i n. k.p.a. -rozpoznało i oceniło sprawę w jej całokształcie, odnosząc się jednocześnie do wszystkich zarzutów zgłoszonych wobec decyzji Burmistrza Praszki, czemu dało wyraz z uzasadnieniu swojej decyzji; jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wykazał, aby opisane w uzasadnieniu wyroku naruszenia procesowe - mogły mieć istotny wpływ na wynika sprawy, a na twierdzenie takie nie pozwala także analiza wymienionych przez Sąd uchybień, albowiem brak w tej sprawie potencjonalnego związku przyczynowego między zarzucanymi przez Sąd uchybieniami proceduralnym a wynikiem postępowania administracyjnego; 2) obrazę art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia nie zawierającego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym istotności wpływu stwierdzonych przez Sąd uchybień na wynik rozstrzygnięcia organu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c in fine p.p.s.a.), tj. potencjonalnego związku przyczynowego między zarzucanymi uchybieniami proceduralnymi a wynikiem postępowania administracyjnego; 3) obrazę art. 153 p.p.s.a., poprzez związanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu nieprawidłową oceną prawną w zakresie okoliczności podlegających badaniu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji oraz - w konsekwencji - wskazaniami co do dalszego postępowania nie korespondującymi z przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. – co w rezultacie skutkuje niepewnością organu administracji w zakresie dalszych - mających mieć miejsce po wyroku - czynności, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze miałoby podjąć. W oparciu o przytoczone zarzuty wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto zrzekło się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej SKO podkreśliło, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nieważnościowym, który służy wyłącznie zbadaniu, czy decyzja zapadła w postępowaniu zwyczajnym nie jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a oceny tej organ dokonuje przez pryzmat akt postępowania zwykłego. Dalej wskazało, iż przeprowadzając postępowanie w tym trybie organ nie czyni więc co do zasady ustaleń faktycznych, a opiera się na materiale dowodowym, którym dysponował organ wydając badaną decyzję. Nie przeprowadza zatem nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Dalej w uzasadnieniu podniesiono, że obok oceny Sądu, iż w sprawie doszło do art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. zabrakło w motywach skarżonego wyroku wykazania, iż naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie SKO w motywach zaskarżonego wyroku zabrakło argumentacji, która wyjaśniałaby, iż faktycznie w realiach omawianej sprawy dostrzeżone przez Sąd I instancji naruszenia procesowe - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Organ wyjaśnił, iż biorąc pod uwagę, że przedsięwzięcie będące przedmiotem decyzji z 5 sierpnia 2011 r. należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, nie należy do żadnej z kategorii przedsięwzięć wymienionych w art. 74 ust. 1 pkt 4 oraz pkt 5 i 5a u.i.o.ś., zatem organem prowadzącym nie pozostaje tu RDOŚ ani Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, a liczba stron postępowania - co wynika z treści decyzji oraz materiału dokumentacyjnego sprawy - nie przekracza 20 - zasadny pozostaje wniosek, iż art. 74 ust. 1 pkt 1, pkt 4, pkt 5 i 5a, ust. 1a, ust. 1b i ust. 1c oraz ust. 3 u.i.o.ś. - w ogóle nie miały zastosowania w sprawie, co nie wymaga szczególnych ustaleń i wynika wprost z przedmiotu postępowania oraz treści decyzji z 5 sierpnia 2011 r. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu w istocie nie doszło do naruszeń procesowych podnoszonych przez Sąd, albowiem organ ustalając stan faktyczny sprawy, wyraźnie opisał treść kwestionowanej decyzji, wymieniając każdy z elementów jej rozstrzygnięcia, a także relacjonując treść uzasadnienia, co pozwoliło organowi na ostateczną tezę, iż brak jest podstaw do sformułowania wniosku o rażącym naruszeniu tych przepisów. Wskazał ponadto, iż uregulowania zawarte w art. 85 ust. 3 u.i.o.ś. dotyczy w istocie nie samej decyzji oraz procesu jej wydawania, a jedynie czynności następczych, podejmowanych przez organ już po jej wydaniu, stąd też ustalenie, czy wskazane w tym przepisie informacje zostały przez Burmistrza podane do publicznej wiadomości nie miało znaczenia z punktu widzenia oceny zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Kolegium podniosło, że w jego ocenie bezpodstawne jest oczekiwanie, aby w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji organ administracji prowadzący postępowanie badał wszystkie naruszenia - również te, które nie noszą znamion "rażącego naruszenia prawa". Wyjaśniło także, że poza oceną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji pozostaje również kwestia ewentualnego pominięcia strony (stron) postępowania środowiskowego, albowiem sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - stanowi w sprawie zakończonej decyzją ostateczną - przesłankę wznowieniową (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), podlegającą badaniu w innym - aniżeli stwierdzenie nieważności decyzji - trybie nadzwyczajnym. Skarżący kasacyjnie organ wskazał także, że treść wskazań Sądu co do dalszego postępowania zobowiązuje organ wyższego stopnia do podjęcia działań polegających na analizie przy ponownym rozpoznaniu sprawy wszystkich naruszeń w kontekście zarzutów zgłoszonych przez Stowarzyszenie oraz RDOŚ, z przedstawieniem argumentacji co do stopnia danego naruszenia - także w sytuacji, kiedy naruszenie nie podlegałoby kwalifikacji jako "rażące". Związanie zaś taką oceną nie koresponduje z treścią art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję wywodząc, że w sprawie doszło do naruszenia podstawowych zasad procedury administracyjnej określonych w art.7, 8, 11, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i z tego powodu, w ocenie Sądu I instancji, nie zachodziła konieczność badania prawidłowości decyzji w kontekście pozostałych zarzutów skargi. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu decyzji zabrakło wypowiedzi organu jakie okoliczności sprawy zdecydowały o przyjęciu przez organ braku naruszenia art. 74, 80, 82 i 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r., Nr 199, poz. 1227 ze zm.- w brzmieniu z daty wydania kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji, dalej: "u.i.o.ś."). W ocenie Sądu I instancji organ uchylił się od zbadania trafności zarzutów RDOŚ zawartych w wystąpieniu tego organu. Powyższe stanowisko Sądu I instancji zasadnie zostało zakwestionowane zarzutem skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w wystąpieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 9 czerwca 2020 r. wydanym w oparciu o art. 76 u.i.o.ś. organ ten stwierdził, że "przychyla się do stanowiska Stowarzyszenia [...] i stwierdza, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem art. 74, 80, 82 i 85 u.i.o.ś., co w myśl zapisów art. 156 § 1 pkt 2 ww. ustawy k.p.a. stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji". RDOŚ nie podał konkretnych przyczyn i okoliczności, które w jego ocenie uzasadniałyby takie stanowisko, a jedynie stwierdził, że przychyla się do stanowiska Stowarzyszenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, odniosło się do zarzutów RDOŚ, albowiem z powołanych powyżej przyczyn zarzuty te były tożsame z zarzutami Stowarzyszenia. Ponadto zauważyć należy, że takie ogólnikowe stwierdzenie organu ochrony środowiska z powołaniem jedynie przepisów u.i.o.ś., które to przepisy są bardzo rozbudowane i składają się z wielu jednostek redakcyjnych, trudno uznać za skonkretyzowanie zarzutów w stosunku do decyzji środowiskowej. W takiej sytuacji wystąpienie RDOŚ należało ocenić przez pryzmat zarzutów postawionych przez Stowarzyszenie. Takiej też oceny dokonało SKO, co umknęło uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W ocenie SKO brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji, albowiem wszystkie zarzuty Stowarzyszenia zawarte w żądaniu z dnia 24 marca 2020 r. nie są usprawiedliwione. W ocenie organu administracji nie doszło do rażącego naruszenia prawa w tym art. 31 ust 1 u.i.o.ś., albowiem organ dochował procedury związanej z udziałem społeczeństwa w tym postępowaniu. Organ administracji dokonał także oceny naruszeń art. 38 u.i.o.ś., a także odniósł się do kwestii rozpatrzenia uwag i wniosków mieszkańców. Ocenił także kwestie związane z ewentualnym brakiem prawidłowego ustalenia stron postępowania. Inną kwestią jest zaś czy ocena ta jest oceną prawidłową. Nieuprawnione w związku z powyższym jest twierdzenie Sądu I instancji, że brak dokonania oceny przez SKO nie pozwoliło temu Sądowi na zbadanie legalności wydanej decyzji. Przypomnieć przy tym należy, na co zasadnie zwrócił uwagę organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że postępowanie nadzwyczajne, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie stanowi :"swoistej trzeciej instancji w sprawie", lecz jego celem jest zbadanie czy nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W tym postępowaniu do zadań organu administracji nie należy więc rozpoznanie sprawy na nowo, a w związku z tym wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zadaniem organu administracji nie było gromadzenie materiału dowodowego i ustalenie stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocena czy nie doszło w tym zakresie do rażącego naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Nie można uznać również za naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy braku przytoczenia treści przepisów art. 74 czy też części przepisu art. 82 u.i.o.ś. (patrz s. 18 uzasadnienia). Zadaniem organu nie jest bowiem przytaczanie pełnej treści przepisów w uzasadnieniu decyzji, lecz powołanie się na te przepisy i dokonanie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. W związku z powyższym jako zasadny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7,8, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Dodać przy tym należy, że zasadnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia art. 28, 29, 10, i 49 § 1 k.p.a. albowiem analiza organu administracji dotycząca ewentualnego naruszenia tych przepisów prowadziłaby w istocie do badania okoliczności związanych z prawidłowym ustaleniem i udziałem stron postępowania, a więc dotyczyłaby przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Za usprawiedliwiony należy uznać także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niezawierającego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym istotności wpływu stwierdzonych przez Sąd I instancji uchybień na wynik rozstrzygnięcia organu administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił bowiem jaki jego zdaniem istotny wpływ na wynik postępowania miały wskazane w uzasadnieniu tego Sądu naruszenia przepisów postępowania. Przypomnieć bowiem należy, że podstawę do uchylenia decyzji nie stanowi samo naruszenie przepisów postępowania, ale naruszenie tych przepisów, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność ta powinna zostać, zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśniona w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego. Na uwzględnienie zasługiwał także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. Rację ma bowiem skarżący kasacyjnie organ, że po pierwsze wskazania co do dalszego postępowania nie wynikały w sposób jasny i niebudzący wątpliwości z treści zaskarżonego wyroku, albowiem nie było wiadomo w jakim zakresie organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy ma prowadzić postępowanie. Po drugie zaś wątpliwości te skłaniały do wyciągnięcia wniosku, że postępowanie jakie zobligowany jest przeprowadzić przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji przekraczają ramy postępowania zakreślonego normą art. 156 § 1 k.p.a., o czym był mowa powyżej. Z powyższych względów skarga kasacyjna została uwzględniona, a zaskarżony wyrok uchylony i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny dokona oceny legalności decyzji ze szczególnym uwzględnieniem rozstrzygnięcia organu w kontekście oceny czy zachodziły przesłanki do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a. Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, bowiem strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do treści art. 182 § 2 p.p.s.a., jej przeprowadzenia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło