III SA/Gl 306/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję "A" w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję "B" w K. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od "A" w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A w K. (dalej: organ odwoławczy) decyzją z [...] r. znak: [...] na podstawie art. 86 ust. 1 pkt. 4, ust. 2 i 3, art. 91 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 85, ze zm., dalej: p.s.w.n.), art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 256, dalej: Kpa), Regulaminu przyznawania świadczeń dla Studentów C w K. (C, dalej: Regulamin) stanowiącego Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr [...] Rektora C z [...] r. oraz Zarządzenia Nr [...] z [...]r. Rektora C w sprawie ustalenia wysokości świadczeń dla studentów i doktorantów w roku akademickim 2020/2021, po rozpoznaniu odwołania skarżącej A.G. od decyzji B (organ I instancji) z [...]r. Nr [...] w sprawie nieprzyznania stronie prawa do pobierania stypendium Rektora w roku akademickim 2020/2021, utrzymała tę decyzję w mocy. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na skutek złożenia przez stronę wniosku o przyznanie stypendium Rektora w związku z osiągnięciami naukowymi. Decyzją z [...]r. organ I instancji nie przyznał skarżącej, studentce [...] roku studiów na kierunku lekarskim, prawa do pobierania w roku akademickim 2020/2021 stypendium Rektora. Strona odwołała się od tego rozstrzygnięcia, jednak zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu przedstawił tożsame jak organ I instancji ustalenia faktyczne i przedstawił ich analogiczną ocenę prawną. Wskazał, że wniosek został złożony w terminie określonym w § 21 ust. 1 Regulaminu, a wnioskodawczyni spełnia przesłanki z § 20 ust. 1 i 2 Regulaminu, gdyż w poprzednim roku akademickim uzyskała średnią ocen 4,86. Jednak zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. oraz § 9 ust. 3 Regulaminu, stypendium rektora przysługuje na studiach I stopnia, studiach II stopnia i na jednolitych studiach magisterskich jednak nie dłużej niż przez 6 lat. Na podstawie oświadczenia wnioskodawczyni oraz w oparciu o dane z systemu POL-on stwierdził, że wnioskodawczyni studiowała łącznie przez 6 lat, a okres w którym uprawniona była do pobierania stypendium upłynął w roku akademickim 2019/2020. Zanim bowiem podjęła studia na kierunku lekarskim, przez dwa lata (od 2014 do 2016r.) studiowała na farmacji. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do sądu administracyjnego. Zarzuciła w niej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz art. 95 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 9 ust. 3 regulaminu przyznawania świadczeń, obowiązującego na C poprzez ich błędną wykładnię i pominięcie, że: - ograniczenie zawarte w art. 93 ust. 2 pkt 1 dotyczy czasu, w którym student pobiera stypendium, a nie okresu, w jakim studiuje; - pobierała stypendium jedynie przez okres 4 lat akademickich, łącznie 36 miesięcy; - okres, na który przyznawane jest stypendium obejmuje jedynie część roku kalendarzowego, zatem nie można zrównać roku kalendarzowego z akademickim. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) dalej: p.p.s.a., kontrola sądu administracyjnego obejmuje decyzje administracyjne. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium legalności uznać należało, że skarga jest zasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do prawidłowości wykładni prawa materialnego: art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j. Dz. U. z 2020r., poz.85), dalej powoływana jako p.s.w.n. w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz § 9 ust. 3 Regulaminu w kontekście ustalenia znaczenia pojęcia sześcioletniego okresu, w jakim stypendium przysługuje. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. student może ubiegać się o stypendium rektora, przy czym stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. świadczenie to przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organy stypendialne obu instancji rozpoznając niniejszą sprawę uznały, że w przypadku skarżącej upłynął już okres 6 lat, gdyż tyle trwał okres jej dotychczasowych studiów na obu kierunkach. Z takim stanowiskiem w świetle stanu faktycznego sprawy nie sposób się zgodzić. Wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., a w ślad za nim w powołanych przepisach Regulaminu, należało je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. Zdaniem Sądu orzekającego sformułowanie "świadczenie przysługuje" oznacza taki stan, w którym student może się ubiegać o wypłatę świadczenia, gdyż spełnił wszystkie określone ustawą przesłanki do jego otrzymania, niezależnie od tego, czy faktycznie o nie wystąpił. Przysługiwanie nie jest natomiast tożsame z pobieraniem: możliwa jest bowiem sytuacja, gdy student spełnia wszystkie warunki do otrzymania stypendium, ale o nie nie występuje. W takim przypadku jest to stan, w którym stypendium mu przysługuje, choć go nie pobiera. W ocenie Sądu nie można utożsamiać przysługiwania z pobieraniem. Gdyby intencją ustawodawcy było powiązanie prawa do stypendium z okresem jego faktycznego pobierania, to taki zapis znalazłby się w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., który wówczas brzmiałby "Świadczenia mogą być pobierane na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". Jest to konsekwencją tego, że pobieranie stypendium jest następcze w stosunku do jego przysługiwania. Innymi słowy nie jest możliwe pobieranie stypendium, które nie przysługuje, ale można nie pobierać stypendium, mimo że przysługuje, jeśli uprawniony o nie nie wystąpił, choć spełnia przesłanki do jego uzyskania. Należy też zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora) po spełnieniu wszystkich warunków wymaganych dla przyznania świadczenia danego rodzaju, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak art. 87 p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 p.s.w.n warunki stypendium rektora, a art. 359 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowany wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Mając powyższe na uwadze, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., a także w powołanych przepisach Regulaminu, należało odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie niezależnie od tego, czy był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni. Natomiast stanowisko, jakie przyjęły w niniejszej sprawie organy stypendialne, że okres ten każdorazowo liczyć od momentu rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy, jest błędne. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego badanej sprawy należy przypomnieć, że skarżąca ubiegała się o przyznanie jej stypendium Rektora. Zasady przyznawania tego świadczenia określa art. 91 ust. 1 – 3 p.s.w.n., przy czym ust. 3 nie znajduje zastosowania w sprawie. Zgodnie z art. 91 ust. 1 stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Ust. 2 stanowi zaś, że stypendium rektora otrzymuje student przyjęty na pierwszy rok studiów w roku złożenia egzaminu maturalnego, który jest: 1) laureatem olimpiady międzynarodowej albo laureatem lub finalistą olimpiady stopnia centralnego, o których mowa w przepisach o systemie oświaty; 2) medalistą co najmniej współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski w danym sporcie, o którym mowa w przepisach o sporcie. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była laureatką międzynarodowej olimpiady czy medalistką współzawodnictwa sportowego. Co więcej, sama zainteresowana wniosek swój uzasadniła osiągnięciem w poprzednim roku akademickim wysokiej średniej ocen. W takiej zaś sytuacji z oczywistych względów nie mogła tej średniej osiągnąć na pierwszym roku studiów na każdym z kierunków. Oznacza to, że studiując dwukrotnie na pierwszym roku, przez dwa lata w ogóle nie spełniała przesłanek do uzyskania stypendium Rektora, wobec czego nie jest możliwe przyjęcie, że takie świadczenie jej przysługiwało. Zatem twierdzenie organu, jakie legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, że "studentka nabyła uprawnienie do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie w dniu 1 października 2014r., bowiem rozpoczęła studia na Wydziale Nauk [...]..." byłoby prawdziwe tylko wówczas, gdyby spełniała przesłanki wynikające z art. 91 ust. 2 tj. była laureatką międzynarodowej olimpiady lub rywalizowała o tytuł Mistrza Polski, co jednak nie wynika z akt sprawy. Wręcz przeciwnie, w odwołaniu strona podniosła, że stypendium takie zostało jej przyznane w roku akademickim 2015-2016, a następnie w roku 2017-2018 czyli w drugim roku studiów na każdym z kierunków. Wobec powyższego zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie mogła się ostać, a jej rozstrzygnięcie należało uznać za wadliwe i wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Nie podzielił natomiast Sąd stanowiska strony skarżącej co do tego, że skoro ustawodawca nie wskazał, że stypendium może być przyznane na 6 lat akademickich, to należy przyjąć, że chodzi o lata kalendarzowe. W ocenie Sądu przepisy p.s.w.n. odwołują się do konstrukcji roku akademickiego lub semestru studiów, na jaki prawo do świadczenia jest przyznawane, nie roku kalendarzowego. Stosownie do art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Skoro pomoc materialna dla studentów przyznawana jest na semestr lub na rok akademicki, to należy przyjąć, że pomoc ta dotyczy takich właśnie okresów. W powyższym zakresie wywody skargi dotyczące miesięcznego rozliczania okresów pobierania świadczeń nie zasługiwały na uwzględnienie. Powyższe nie zmienia jednak przedstawionej wyżej oceny wykładni dokonanej przez organy stypendialne jako nieprawidłowej. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali, w jakim okresie skarżąca rzeczywiście spełniała łącznie wszystkie przesłanki do uzyskania stypendium, o które się ubiega i tyko ten czas zaliczy do 6-letniego terminu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej poniesione przez nią koszty postępowania, na które składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł.