III SA/Gd 1213/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi I. K. na czynność Wójta Gminy [...] z dnia 30 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna do przedszkola 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz skarżącej I. K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2020 r. I. K. (dalej także jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") wystąpiła do Wójta Gminy [...] o zwrot kosztów przejazdu jej niepełnosprawnego syna A. K. i jego opiekuna w roku szkolnym 2020/2021. Wnioskodawczyni podała, że syn będzie uczęszczał do Przedszkola Niepublicznego "A" w [...], które zapewnia wszelkie niezbędne dla syna terapie oraz opiekę nauczyciela wspomagającego. Do wniosku wnioskodawczyni załączyła orzeczenie o niepełnosprawności wydane wobec syna z dnia 14 października 2019 r. nr [...] oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 29 sierpnia 2017 r. nr [...]. Odrębnymi pismami z dnia 24 września 2020 r. Wójt Gminy [...] wystąpił do wskazanego we wniosku strony Przedszkola Niepublicznego "A" w [...] oraz do Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w [...] o udzielenie informacji, czy wymienione przedszkola umożliwiają realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, o którym mowa w art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 910 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "ustawa"), zgodnie z treścią załączonego zanonimizowanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Jednocześnie organ wystąpił o przedłożenie oferty edukacyjnej obu przedszkoli oraz informację, czy jednostki te posiadają wolne miejsca dla dziecka sześcioletniego. Z uzyskanej od Przedszkola w [...] informacji wynikało, że przedszkole umożliwia realizację rocznego przygotowania przedszkolnego w grupie pięciolatków. Ponadto wskazano, że przedszkole zapewnia opiekę i terapię dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, w tym z autyzmem i Zespołem Aspergera. Dla dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na zawarte w nim zalecenia poradni psychologiczno-pedagogicznej przedszkole zatrudnia dodatkowo nauczyciela wspomagającego lub pomoc nauczyciela dla dziecka. Po uzyskaniu odpowiedzi od wymienionych przedszkoli, w dniu 30 września 2019 r. Wójt Gminy [...] odmówił zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego A. K. i jego opiekuna do Przedszkola Niepublicznego "A" w [...] w roku szkolnym 2020/2021, o czym wnioskodawczyni zawiadomiona została pismem nr [...]. W wyżej wskazanym piśmie, organ odwołując się do treści art. 32 ust. 6 ustawy stwierdził, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. W rozumieniu tego przepisu, przez najbliższe przedszkole, do którego ma być zapewniony dojazd należy rozumieć nie przedszkole, które jest najbliższe w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka (tzn. dojazd do najbliższego przedszkola), lecz najbliższe przedszkole, które umożliwia realizację obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4 ustawy oraz realizację orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. W oparciu o uzyskane informacje z Niepublicznego Przedszkola "A" w [...] i Przedszkola w [...] oraz porównując oferty edukacyjne tych przedszkoli organ stwierdził, że oba te przedszkola umożliwiają realizację obowiązku zgodnie z treścią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Niepubliczne Przedszkole "A" w [...] nie stanowi jednak najbliższego przedszkola w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy ponieważ najbliższym przedszkolem spełniającym warunki dla A. K. oraz realizację zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jest Przedszkole w [...]. Odległość pomiędzy miejscem zamieszkania wnioskodawczyni i dziecka (ul. [...] w [...]) a Przedszkolem Niepublicznym "A" w [...] (ul. [...]) wynosi około 19 km, natomiast odległość pomiędzy miejscem zamieszkania strony i jej dziecka a Przedszkolem w [...] (ul. [...]) wynosi około 1,2 km. Porównując odległości tych przedszkoli w stosunku do miejsca zamieszkania strony i dziecka oraz uwzględniając tożsamy rodzaj i zakres prowadzonych zajęć w przedszkolach organ stwierdził, że Przedszkole w [...] jest najbliższym przedszkolem również pod względem geograficznym. W dniu 4 listopada 2020 r. I. K. wniosła skargę na powyższą czynność Wójta Gminy [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała stan zdrowia i stopień rozwoju syna. Wyjaśniła, że niepełnosprawny syn powinien korzystać z szeregu terapii wspomagających rozwój. Aktualnie są one przeprowadzane przez placówkę w [...] i przynoszą pożądany rezultat. Przedszkole w [...] prowadzi bowiem wszystkie niezbędne dla rozwoju syna skarżącej terapie, zapewniając dodatkowo nauczyciela wspomagającego, na wyłączność syna. W przeciwieństwie do przedszkola w [...], przedszkole w [...] nie zapewni synowi indywidualnej opieki przez nauczyciela wspomagającego. Co równie istotne, istnieją przeciwskazania o charakterze adaptacyjnym do zmiany przedszkola przez jej syna. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że Przedszkole Publiczne w [...] posiada taką samą ofertę edukacyjną jak Niepubliczne Przedszkole "A" w [...] (taki sam rodzaj i zakres prowadzonych zajęć dla dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego), a przy tym jest bliżej. Organ wskazał ponadto, że wbrew twierdzeniom skarżącej, nie odbyła się żadna rozmowa skarżącej z Wójtem Gminy [...] w sprawie zwrotu kosztów dowozu jej dziecka do przedszkola w [...] w roku szkolnym 2020/2021. Nieprawdą jest więc, że poinformowano I. K., iż jej syn nie będzie miał zapewnionego nauczyciela wspomagającego. Co do zaświadczenia lekarskiego o niezalecaniu zmiany przedszkola ze względu na możliwość pogorszenia się stanu zdrowotnego, przy ocenie, które z przedszkoli jest przedszkolem najbliższym, organ ma badać które z nich umożliwia realizację prawa do korzystania z wychowania przedszkolnego zgodnie z treścią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, na które powołuje się skarżąca, nie zawiera takich przeciwwskazań. W piśmie procesowym z dnia 22 kwietnia 2021 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, uznanie obowiązku Gminy [...] wynikającego z art. 32 ust. 6 w zw. z art. 39a ust. 1 i 4 ustawy w zakresie zwrotu skarżącej kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka i jego opiekuna do Przedszkola Niepublicznego "A" w [...] w roku szkolnym 2020/2021, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną czynność w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 31 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 910 ze zm.) dzieci w wieku 3-5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego. Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 8 ustawy, zapewnienie warunków do realizacji prawa, o którym mowa w ust. 6, jest zadaniem własnym gminy. Przywołany przez organ przepis art. 32 ust. 6 ustawy, który w niniejszej sprawie miał zastosowanie stanowi, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno - wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Z utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska wynika, że użyte w art. 32 ust. 6 ustawy pojęcie "najbliższe" składa się nie tylko z elementów położenia geograficznego, czyli odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również z elementów posiadania przez daną placówkę warunków merytorycznych umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi z elementów winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Warunkiem skuteczności odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki, czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna jest zatem nie tylko wskazanie przez gminę przedszkola innego niż wskazane przez rodziców, ale także wykazanie, że to przedszkole jest najbliższe w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy. Najbliższym przedszkolem będzie zatem tylko takie przedszkole, które pozwala realizować wszystkie z wytycznych zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do zaleceń wyrażonych przez zespół orzekający w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie stwierdzające potrzebę kształcenia specjalnego poprzez swe zalecenia indywidualizuje wobec określonego dziecka proces kształcenia, formę i programy nauczania oraz zajęcia rewalidacyjne, tworząc na przyszłość najlepsze warunki osiągnięcia celów systemu oświaty – art. 1 pkt 7 ustawy - oraz odpowiednie warunki szczególnej opieki zdrowotnej, których stworzenie dla dziecka przez władze publiczne gwarantuje art. 68 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Przedszkole najbliższe pod względem geograficznym miejsca zamieszkania dziecka, jednak nie pozwalające zrealizować wszystkich wytycznych wynikających z treści orzeczenia, nie jest przedszkolem najbliższym w takim znaczeniu, jakie temu słowu nadaje art. 32 ust. 6 ustawy. Jeżeli takie przedszkole istnieje i znajduje się bliżej miejsca zamieszkania dziecka, to gmina powinna zapewnić dojazd lub zwrócić jego koszty do tego właśnie przedszkola, jako najbliższego geograficznie względem miejsca zamieszkania dziecka niepełnoprawnego. Innymi słowy, gmina odmawiając zwrotu kosztów dojazdu do przedszkola wnioskowanemu przez rodziców dziecka winna udowodnić, że przedszkole o takim samym standardzie funkcjonuje w odległości bliższej miejsca zamieszkania dziecka. Wójt Gminy [...] w zaskarżonej czynności uznał, że "przedszkolem najbliższym" w rozumieniu omawianego przepisu jest przedszkole w [...] bowiem zarówno w tym przedszkolu, jak i przedszkolu wskazanym przez skarżącą rodzaj i zakres prowadzonych zajęć jest taki sam, a przedszkole w [...] geograficznie położone jest bliżej miejsca zamieszkania dziecka. Wskazać należy, że organ pomimo zasadnego porównania obu przedszkoli przez pryzmat zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, dotyczących dziecka skarżącej z posiadanych danych wyciągnął błędne wnioski. Istotny w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy jest fakt, że w sprawie chodziło o wolne miejsce w przedszkolu dla dziecka 6 - letniego. Dziecko skarżącej przyszło na świat 20 lipca 2014 r., bezspornie więc w roku szkolnym 2020/2021 uczęszczać będzie do grupy sześciolatków. Z informacji z dnia 30 września 2020 r. udzielonej przez Przedszkole Publiczne w [...] niezbicie wynika natomiast, że przedszkole to wprawdzie umożliwia realizację rocznego przygotowania przedszkolnego wynikającego z art. 31 ust. 4 ustawy, jednakże możliwe jest to jedynie w grupie pięciolatków. Tym samym przedszkole w [...] pomimo, że jest w stanie sprostać indywidualnym potrzebom edukacyjnym i rozwojowym A. K. nie mogło zostać przez Wójta Gminy [...] uznane za przedszkole najbliższe w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy, albowiem nie dysponuje ono dla tego dziecka wolnym miejscem w grupie w pełni skorelowanej z wiekiem dziecka. Okoliczność ta z nieznanych względów została przez organ administracji publicznej przeoczona. Skoro Wójt Gminy [...] nie wykazał, że istnieje inne przedszkole najbliższe - w rozumieniu ustawy - miejsca zamieszkania dziecka skarżącej, niż wskazane przez skarżącą, to skarżąca, jako rodzic dziecka, mogła wybrać najbliższe przedszkole w pełni realizujące zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju i domagać się od Wójta Gminy zwrotu kosztów przejazdu dziecka i jego opiekuna do wskazanego przez nią przedszkola w [...]. Zaakcentować należy ponadto, że o ile z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka rzeczywiście nie wynika aby występowały przeciwskazania adaptacyjne, na co zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę, to jednak z oczywistych względów zmiana obecnego przedszkola może spowodować pogorszenie funkcjonowania dziecka, co mając na względzie dobro dziecka organ powinien mieć na względzie. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdzając, że zaskarżona czynność dokonana została z naruszeniem art. 32 ust. 6 ustawy - Prawo oświatowe, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności (punkt pierwszy sentencji wyroku) . O kosztach postępowania (punkt drugi sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się kwota uiszczona przez skarżącą tytułem wpisu od skargi. Na mocy art. 146 § 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na czynność organu, może - a więc nie ma takiego obowiązku - uznać uprawnienie wynikające z przepisu prawa. W dalszym toku postępowania rzeczą organu administracji publicznej będzie ponowne rozpatrzenie wniosku złożonego przez skarżącą z uwzględnieniem powyższych rozważań Sądu, które są dla organu wiążące z uwagi na regulację art. 153 p.p.s.a.