III OSK 6030/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Bk 27/21 o odrzuceniu skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 1 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Bk 27/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę R. S. (dalej: "skarżący") na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że [...] grudnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2017 r., zarejestrowanych w repertorium C pod symbolami 056 i 056s. Wskazał, że udzielenie informacji może nastąpić na płycie CD. Wniosek wpłynął do Sądu Okręgowego w [...] [...] grudnia 2020 r. W piśmie z [...] grudnia 2020 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] udzielił wnioskodawcy odpowiedzi wskazując, że wszystkie wnioskowane orzeczenia wraz z uzasadnieniami zostały opublikowane na portalu orzeczeń Sądu Okręgowego w [...]. Pismo to zostało doręczone wnioskodawcy [...] grudnia 2020 r. Następnie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...]wskazując, że na dzień złożenia wniosku tylko jeden wyrok był opublikowany na portalu orzeczeń, dlatego pozostałe orzeczenia powinny być udostępnione we wnioskowanej formie. Jako, że organ tego nie uczynił, to zdaniem skarżącego, jest w zwłoce, a to uzasadniania jego skargę na bezczynność. Skarżący jednocześnie podał, że pozostałe wyroki zostały opublikowane [...] grudnia 2020 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Podniósł, że na gruncie art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej: "u.d.i.p.") zawiera w tym względzie szczegółowe regulacje wyznaczające terminowość działań organu w sprawach o udzielenie informacji publicznej. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, o bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej, można mówić wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji, nie podejmuje w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., (tj. 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i w art. 15 ust. 2 u.d.i.p.) odpowiednich czynności, tj.: 1) nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej, 2) nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, 3) nie informuje wnioskodawcy, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, bądź że żądanej informacji publicznej nie posiada, albo 4) nie udziela informacji, o której mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu na wniosek podlega informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP. Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w [...] jest natomiast stroną BIP, do której dostęp za pośrednictwem Internetu nie jest w żaden sposób limitowany. Tym samym Sąd uznał, że skoro skarżący uzyskał nieograniczony dostęp do żądanej informacji publicznej przed wniesieniem skargi na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia jego wniosku, to skarga ta podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Ponadto zdaniem Sądu, bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt, że na datę złożenia wniosku o udostępnienie informacji wnioskowane orzeczenia nie były opublikowane. Sąd działając z urzędu ustalił datę publikacji tych orzeczeń na portalu orzeczeń. Istotnie tak jak podnosi skarżący zostały one opublikowane [...] grudnia 2020 r. (z wyjątkiem orzeczenia wydanego w sprawie [...], które zostało opublikowane [...] grudnia 2020 r.). Dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej istotne jest to, że skarżący miał dostęp do tych orzeczeń przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Dalej Sąd, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., (tj. stwierdzenia czy organ dopuścił się bezczynności). Skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego, należy uznać za niedopuszczalną, bowiem odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w powołanej uchwale, Sąd uznał, że skoro skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, po udzieleniu mu przez organ odpowiedzi o miejscu publikacji żądanej przez niego informacji publicznej, to w sprawie niniejszej zachodzi przeszkoda w merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co z kolei uzasadnia jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Skarżący złożył na powyższe postanowienie skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sądowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych dla pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, która nie została opłacona ani w części ani w całości, a także o zwrot wydatków w kwocie 150,44 zł, jako zwrot wydatków związanych z przejazdem pełnomocnika z [...] do [...] [...] maja 2021 r. celem zapoznania się z aktami sprawy i o zasądzenie kosztów zastępstwa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dla radcy prawnego udzielonej z urzędu, która nie została opłacona ani w części ani w całości w maksymalnej wysokości wynikającej z rozporządzenia ministra sprawiedliwości. W oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p., przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, tj. poprzez skopiowanie wyroków na płytę CD. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy: art. 58 § 1 p.p.s.a., przez błędne uznanie, iż skoro w dacie złożenia wniosku przez skarżącego nie było opublikowanych wyroków w BIP-ie, a po [...] grudnia 2020 r. dopiero wyroki się pojawiły, to nie można mówić o bezczynności, skoro to właśnie skarżący swoim wnioskiem spowodował publikację wyroków, art. 7 k.p.a., przez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, art. 8 k.p.a., przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów publicznych, art. 11 k.p.a., przez naruszenie zasady przekonywania, art. 77 k.p.a., przez naruszenie zasady oficjalności postępowania dowodowego, a także art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny dowodów. a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a w konsekwencji również zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, okazał się zasadny. Sąd pierwszej instancji, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, wskazał, że skoro skarżący wniósł skargę na bezczynność organu po udzieleniu mu przez organ odpowiedzi o miejscu publikacji żądanej przez niego informacji, to zachodzi przeszkoda w merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co z kolei uzasadnia jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na uwadze przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 - 2 u.d.i.p). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot ten, będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Podkreślić przy tym należy, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek możliwe jest tylko wówczas, gdy informacja publiczna nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium, a zakres żądania sformułowanego we wniosku i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. W tej sytuacji w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Uwzględnienie skargi na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej jest uwarunkowane upływem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., od daty złożenia wniosku. Przesłanka ta ma w sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej charakter materialnoprawny. W sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej Sąd bada, czy zasadne jest twierdzenie skarżącego o bezczynności podmiotu, w kontekście obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W przypadku braku bezczynności podmiotu w dacie wniesienia skargi w udostępnieniu informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, Sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Sąd rozpoznając skargę na bezczynność ocenia na dzień wniesienia skargi prawidłowość dokonania przez organ kwalifikacji wniosku oraz sposobu jego załatwienia. Wobec powyższego za chybioną należy uznać argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, odnoszącą się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. Pogląd zaprezentowany w uchwale dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, a nie spraw zakończonych dokonaniem czynności materialno-technicznej. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia błędnie wywiedziono przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu sprawy ze skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stwierdzenie niedopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, po wystosowaniu przez podmiot zobowiązany pisma do wnioskodawcy wskazującego miejsce jej opublikowania w Biuletynie Informacji Publicznej, godzi w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji. Za niezasadne należy uznać zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej wskazujące na naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Sąd administracyjny nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego nie mógł im uchybić. Ponadto nadmienić należy, że do postępowań z wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Znajdują one zastosowanie w sprawie od momentu wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji powinien zbadać, czy poinformowanie skarżącego pismem z [...] grudnia 2021 r. o umieszczeniu wnioskowanej informacji na portalu orzeczeń Sądu, jako źródła informacji publicznej, stanowi prawidłowe załatwienie wniosku oraz czy informacje tam zawarte odnoszą się bezpośrednio do meritum tego wniosku. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wskazać należy, że w tym zakresie wniosek rozpoznaje Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do art. 258-261 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.