III OZ 1017/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 21/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A.K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego G. - P. w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 21/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A.K. opisaną w rubrum niniejszego postanowienia na postawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego G. - P. w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału z dnia [...] marca 2021 r. wezwano skarżącego, za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL i wskazanie miejsca zamieszkania oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W obu wezwaniach wyznaczono termin 7 dni na ich wykonanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego została doręczona skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2021 r. (vide: Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k. 58 akt). Sąd uznał tym samym, że termin do usunięcia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upływał dla skarżącego w dniu [...] kwietnia 2021 r. Z akt sprawy wynika, że przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), skarżący przesłał do Sądu skargę z dnia [...] lutego 2021 r., wskazując przy tym swój numer PESEL oraz wskazując, że jego miejscem zamieszkania jest G.. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), skarżący złożył "Oświadczenie w przedmiocie wezwania", w którym wskazał, że jego numer PESEL znajduje się w pieczęci podpisu zaufanego we właściwości podpisu oraz, że w braku miejsca zamieszkania w chwili składania skargi, jego adres do doręczeń to /[...]/skrytka. Skarżący podkreślił przy tym, że z treści art. 46 § 2 p.p.s.a. wynika, że gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie powinno zawierać, w przypadku braku miejsca zamieszkania, adres do doręczeń. Zdaniem Sądu I instancji, podanie przez skarżącego elektronicznego adresu do doręczeń nie stanowi prawidłowego wykonania wezwania Przewodniczącej Wydziału z dnia [...] marca 2021 r., podobnie jak wskazanie przez skarżącego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., że jego miejscem zamieszkania jest G.. Sąd powołał przy tym podstawę prawną w postaci przepisów art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 46 § 2a p.p.s.a.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wywiódł następnie, że podstawowym wymogiem skargi, wnoszonej również w formie dokumentu elektronicznego, jest wskazanie miejsca zamieszkania, a dodatkowym wymogiem ("ponadto") podanie adresu elektronicznego. Tylko w braku miejsca zamieszkania, zadość wymogom formalnym skargi może uczynić wskazanie adresu do doręczeń, którym może być adres elektronicznym W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazano, że w niniejszej sprawie skarżący nie podał swojego miejsca zamieszkania w znaczeniu art. 25 Kodeksu cywilnego, wskazując przy tym, iż jego miejscem zamieszkania jest G.. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie kwestionując, że miejsce zamieszkania posiada, zobowiązany był do jego wskazania, a nie do wskazania adresu do doręczeń. Sąd I instancji uznał, że wskazanie adresu elektronicznego, który jest wymagany w przypadku pism wysyłanych pocztą elektroniczną, nie może zastąpić wskazania miejsca zamieszkania. Adres elektroniczny, w przypadku pism wysyłanych drogą elektroniczną, stanowi bowiem dodatkowy element skargi oprócz miejsca zamieszkania. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o jego uchylenie zarzucając rażące naruszenie § 2 pkt 3 Zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 2015 w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych przez jego niezastosowanie w zakresie wymienionym w uzasadnieniu. Skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie nie zawiera: a. pełnej treści oryginału w braku odwzorowania podpisu sędziego pod sentencją i uzasadnieniem. Zarządzenie nr 14 prezesa NSA z 6 sierpnia 2015 r. nie normuje opatrywania odpisu dokumentu odciskiem lub nadrukiem pieczęci urzędowej i potwierdzeniem za zgodność z oryginałem w miejscach w których powinien widnieć podpis sędziego a z takim faktem mamy do czynienia w przedmiotowym postanowieniu; b. potwierdzenia za zgodność z oryginałem przez upoważnioną do tego celu osobę, czyli sędziego, który wydał postanowienie. Poświadczenie zgodności z oryginałem dokumentu może nastąpić tylko w dwóch przypadkach: jeżeli poświadcza kopię dokumentu podmiot, który go wystawił, albo gdy zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2020.1575 t.j. 2020.09.14) odpis dokumentu został poświadczony za zgodność z oryginałem przez notariusza. Jeżeli dokument ma być dowodem w sprawie sądowej, wówczas za zgodność z oryginałem może jeszcze poświadczyć występujący w sprawie pełnomocnik strony który jest adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa; c. wskazania upoważnienia dla starszego sekretarza sądowego Anny Rusajczyk do poświadczenia za zgodność podpisu Magdaleny Dobek-Rak sędziego WSA w Gdańsku; d. kwalifikowanego podpisu elektronicznego sędziego który je wydał, dotyczy to również pisma przewodniego postanowienia w braku kwalifikowanego podpisu elektronicznego osoby fizycznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a. W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi. Pismo zawierające wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi wysłano skarżącemu na wskazany przez niego adres elektroniczny, gdyż zgodnie z art. 74a § 1 p.p.s.a., skarżący wniósł skargę w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu i nie zrezygnował z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie strona skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi w sposób odpowiadający obowiązującym przepisom prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, iż podanie przez skarżącego elektronicznego adresu do doręczeń nie stanowi prawidłowego wykonania wezwania Przewodniczącej Wydziału z dnia [...] marca 2021 r., podobnie jak wskazanie przez skarżącego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., że jego miejscem zamieszkania jest G.. Takie określenie miejsca zamieszkania przez skarżącego nie odpowiada ustawowej jego definicji wynikającej z art. 25 k.c. Miejscem zamieszkiwania jest bowiem miejsce skonkretyzowane przez konkretny adres, w którym ogniskują się wszystkie najważniejsze czynności życiowe skarżącego. Za miejsce takie nie może być więc uznane całe miasto G.. Warto przy tym zauważyć, iż skarżący w związku z wezwaniem do uzupełniania braków formalnych skargi odmówił wskazania dokładnego adresu zamieszkania (vide pismo z [...] kwietnia 2021 r.), mimo że adres taki w rzeczywistości posiadał, gdyż podał go zasadniczo w tym samym czasie w sprawie II SPP/Gd 46/21 z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy (vide oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2021 r., k. 56), podobnie jak w kolejnych wnioskach o przyznanie prawa pomocy w sprawch: II SPP/Gd 96/21, II SPP/Gd 121/21. Mając powyższe na uwadze, wobec stwierdzenia, że skarżący nie zastosował się w zakreślonym terminie do wezwania sądu i nie usunął braków formalnych skargi przez wskazanie miejsca zamieszkania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadnie sąd pierwszej instancji odrzucił skargę stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podniesione w zażaleniu zarzuty nie pozostają w związku z istotą przedmiotu zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem postanowienia było odrzucenie skargi w związku z nieuzupełnieniem jej braków formalnych. Zarzuty skarżącego dotyczą zaś braków w treści postanowienia przesłanego mu przez Sąd pierwszej instancji. Z przepisu art. 75 p.p.s.a. wynika, że pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcza się w odpisach. Odpisem, w tym odpisem orzeczenia jest dokument wiernie odzwierciedlający treść oryginału orzeczenia, uwierzytelniony i zawierający zamieszczoną na nim pieczęć urzędową sądu. Oryginał wydanego postanowienia z dnia [...] czerwca 2020 r. (sentencja z uzasadnieniem) wraz z zamieszczonym na nim oryginalnym podpisem sędziego sprawozdawcy znajduje się w aktach sprawy (k. 88-92), zaś strona na podstawie art. 10 p.p.s.a. w myśl zasady jawności postępowania sądowego ma prawo wglądu do akt sprawy, która jej dotyczy na każdym etapie postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego doręczony skarżącemu odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem spełnia wymogi dokumentu urzędowego wskazanych w § 18 zarządzenia nr 14 Prezesa NSA. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.