II SAB/Rz 40/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - skargę oddala - Przedmiotem skargi P.D. (dalej jako: "skarżący") jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (dalej zwanego: "organem" lub "Prezesem") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco; Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2021 r. skarżący zwrócił się do organu o udzielenie informacji publicznej dotyczącej osoby sędziego K.D. w zakresie: - czy wie kto z Sądu Okręgowego w [...] poza trybem procesowym ujawnił informacje z przebiegu sprawy sygn. [...] Sądu Okręgowego w [...] sędziemu K.D. tj. informacje o zaplanowanych czynnościach i planowanych rozstrzygnięciach (że nie zostanie sprawie nadany bieg i pozew zostanie oddalony); - czy Prezes pytała kogokolwiek z Sądu Okręgowego w [...] na temat ww. sprawy i ww. sędziego. Skarżący wniósł o przesłanie informacji drogą elektroniczną na podany we wniosku adres e-mail. W odpowiedzi na ww. wniosek, w piśmie z dnia 27 stycznia 2021 r., organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 Ustawy o dostępie do informacji publicznej, tylko informacja dotycząca sfery faktów odnoszących się do spraw publicznych, stanowi informację publiczną. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty nie będące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu nie będącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. W ocenie Prezesa żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że ww. pismo wysłano do skarżącego za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 27 stycznia 2021 r. na błędny adres, a następnie w związku z informacją o nieotrzymaniu przesyłki, ponownie w dniu 19 marca 2021 r. na adres właściwy podany we wniosku. Natomiast w dniu 18 marca 2021 r. do organu wpłynęła skarga wyżej wymienionego na bezczynność Prezesa Sądu i odmowę udostępnienia informacji publicznej, w której wniósł o zobowiązanie Prezesa do rozpoznania jego wniosku i udostępnienie żądanej informacji publicznej, wydanie decyzji administracyjnej w terminie 7 dni i przesłanie jej na podany adres e-mail, a także na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 2011 r. Nr 34 poz. 173) w zw. z art 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o orzeczenie, że naruszenie procedury, bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że do dnia sporządzenia skargi nie udzielono mu odpowiedzi na zadane we wniosku pytania, jak również nie wydano decyzji o odmowie udzielenia informacji. Zaznaczył, że odmowa udzielenia informacji publicznej winna mieć formę decyzji, od której przysługuje zażalenie. W związku z powyższym organ pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania oraz o nieobciążanie go kosztami postępowania, z uwagi na fakt, że wywiązał się z obowiązków nałożonych ustawą o dostępie do informacji publicznej w dniu 19 marca 2021 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, iż Prezes Sądu w dniu 27 stycznia 2021 r. pismem o sygn. [...] udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek, jednakże odpowiedź ta przez omyłkę została przesłana na błędny adres e-mail, tj. [...], zamiast na adres: [...]. Po powzięciu w dniu 18 marca 2021 r. informacji o nieotrzymaniu przez skarżącego odpowiedzi na jego wniosek, stosowna odpowiedź została niezwłocznie wysłana (w dniu 19 marca 2021 r.) na prawidłowy adres mailowy. Organ wskazał, że w związku z przesłaniem na błędny adres e-mail pisma stanowiącego odpowiedź na wniosek skarżącego, doszło do nieumyślnego naruszenia terminu z ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednakże zbyt daleko idącym wnioskiem jest stawianie zarzutu, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczył, że z uwagi na wskazane okoliczności nie można uznać, że bezczynność przybrała postać celowego działania nacechowanego złą wolą, czy też poważnego zaniedbania. Organ podkreślił, iż w zakreślonym ustawą terminie, tj. w dniu 27 stycznia 2021 r., podjął udokumentowane działania w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, które to czynności ze względu na błędny adres poczty elektronicznej nie mogły dotrzeć do adresata. Organ zwrócił uwagę, że stan bezczynności został niezwłocznie usunięty, na skutek przesyłania skarżącemu stosownej odpowiedzi na wniosek drogą mailową w dniu 19 marca 2021 r. Zbędne zatem w niniejszej sprawie byłoby zobowiązywanie organu do rozpoznania żądania strony skarżącej. W związku z powyższym postępowanie w tym przedmiocie jest zdaniem organu bezprzedmiotowe i należy je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Ponadto organ nadmienił, że w niniejszej sprawie nie był uprawniony do wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176, dalej w skrócie zwanej "u.d.i.p."). Wskazał, że przepis ten dotyczy odmowy udostępnienia informacji, ale tylko takiej, która posiada przymiot publicznej. W przypadku, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, załatwienie wniosku przybiera postać pisma skierowanego do wnioskodawcy, zawiadamiającego o tym, że adresat wniosku nie jest zobowiązany do udostępnienia żądanych danych, ponieważ nie jest to informacja publiczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej zwana "P.p.s.a.". Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jak stanowi § 1a tego przepisu, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie zaś z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o przepisy art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. W pierwszej kolejności Sąd był zobligowany do dokonania oceny, czy skarżony organ był podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, oraz czy informacja, której udostępnienia żądano ma charakter informacji publicznej. Dopiero w razie spełnienia obydwu tych przesłanek łącznie otwiera się bowiem możliwość oceny czy organ w określonej sytuacji wyczerpał znamiona stanu bezczynności w zakresie załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wniosek został skierowany do podmiotu, który jest zobligowany do udzielenia informacji publicznej, jeśli jest w jej posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Jednakże żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 15 stycznia 2021 r. informacje nie mogą być uznane za informację publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Stosownie do art. 6 ust. 1 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: 1) polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o: a) zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, b) projektowaniu aktów normatywnych, c) programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań; 2) podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: a) statusie prawnym lub formie prawnej, b) organizacji, c) przedmiocie działalności i kompetencjach, d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, f) majątku, którym dysponują; 3) zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: a) trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, b) trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, c) sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, d) sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, e) stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, f) prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, g) naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych, h) (uchylona); 4) danych publicznych, w tym: a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: – treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, – dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, – treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych; 5) majątku publicznym, w tym o: a) majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych, b) innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach, c) majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych 1 , d) majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach, e) dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat, f) długu publicznym, g) pomocy publicznej, h) ciężarach publicznych. Jest to co prawda wyliczenie przykładowe, ale przedmiotem żądanych przez skarżącego informacji była informacja o treści domniemanych przez niego kontaktów służbowych Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w sprawie, która toczyła się przed Sądem Okręgowym w [...], w której stroną pozwaną był wskazywany we wniosku sędzia, w tym kto "poza trybem procesowym ujawnił pozwanemu informacje o zaplanowanych czynnościach procesowych i planowanych rozstrzygnięciach" "(że nie zostanie sprawie nadany bieg i pozew zostanie oddalony)". Sugerowane przez skarżącego informacje dotyczyć miały sprawy, w której wskazywany we wniosku sędzia Sądu Rejonowego w [...] miał być stroną pozwaną, a więc nie dotyczyły działalności tego Sądu, którego Prezes miał udzielić informacji. Ponadto – analogicznie jak w sprawie II SAB/Rz 21/21, w której sprawozdawcą był członek składu orzekającego w niniejszej sprawie – w ocenie Sądu powyższa informacja jako dotycząca wewnętrznych spraw, stosunków służbowych lub prywatnych sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w [...] i sędziego oraz Prezesa Sądu, do którego skierowane zostało żądanie dotyczące udzielenia informacji, nie może być w żadnym zakresie kwalifikowana jako informacja o sprawach związanych z działalnością sądów jako organów państwa. Przedmiot powyższej informacji – jeśli ująć go jako relacje w pełni legalne między sędziami – dotyczyłby spraw co najmniej poufnych i niedostępnych dla podmiotów spoza Sądu. Informacje dotyczące "zaplanowanych czynności" w sprawie lub "planowanych rozstrzygnięć" nie mogą zatem w żadnej sytuacji zostać udostępnione podmiotom zewnętrznym względem Sądu. Dodatkowo informacje te jako dotyczące sędziego jako osoby prywatnej, występującej jako strona w sprawie nie mogą być udostępniane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Sąd zauważa, że treść wniosku skarżącego zmierza w istocie do odpowiedzi na pytanie, w którym zasugerowano, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] oraz inni sędziowie, w tym Sądu Okręgowego w [...], pozostają w niezgodnych z prawem relacjach służbowych lub prywatnych, w ramach których nie tylko udostępniają sobie informacje dotyczące spraw procesowych dotyczących innych sędziów, a ponadto podejmują bezprawne działania przez wykorzystanie posiadanych kompetencji w celu wywierania wpływu na tok lub rozstrzygnięcie sprawy procesowej określonego sędziego. Taki sposób formułowania wniosków o udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalny, a działanie skarżącego może podlegać kwalifikacji karnoprawnej co najmniej w aspekcie wyczerpania znamion czynu zabronionego przewidzianego w przepisie art. 212 § 1 k.k. Skarżący powinien zatem uwzględnić, że korzystanie z publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.) nie może prowadzić do naruszenia prawa, w tym norm prawa karnego. Wobec stwierdzenia, że przedmiotem żądania nie była informacja odpowiadająca kryterium informacji publicznej Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy, mimo pierwotnego skierowania pisma stanowiącego odpowiedź na wniosek na błędny adres mailowy i późniejszego ponownego jej przesłania – tym razem na adres właściwy, dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność – brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Ostatecznie bowiem jeszcze przed rozpoznaniem skargi przez tut. Sąd i w chwili wyrokowania, stronie skarżącej i Sądowi orzekającemu w sprawie znane było stanowisko strony przeciwnej dotyczące przedmiotu żądanej informacji i rzeczywiście informacja ta nie jest informacją publiczną. Tymczasem przepisy u.d.i.p. normują jedynie tryb udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Stosownie do art. 14 udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (ust. 2). Ustawa przewiduje formę decyzji dla odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej oraz dla umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Jeśli przedmiotem żądania strony nie była informacja publiczna, to brak było podstaw do wydania decyzji. Ustawa nie przewiduje natomiast terminu na odpowiedź organu w takiej sytuacji. W orzecznictwie przyjmuje się, że w tych okolicznościach strona powinna zostać poinformowana o stanowisku organu, co w niniejszej sprawie nastąpiło jeszcze przed wydaniem wyroku. Wobec powyższego, skoro stanowisko organu co do przedmiotu żądanej informacji było prawidłowe w zakresie oceny, że nie jest to informacja publiczna, brak było podstaw do uwzględnienia skargi w świetle zapisów art. 149 P.p.s.a. Dlatego Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. Nawet, gdyby nie podzielić tego stanowiska, to i tak – mając na uwadze okoliczności związane z omyłką przy wysłaniu odpowiedzi na błędny adres mailowy i niezwłoczne ponowne jej przesłanie na prawidłowy adres po podjęciu wiadomości o powyższym, trudno uznać za celowe i nacechowane złą wolą działania organu. Termin udzielenia odpowiedzi na wniosek w tej sytuacji nie spełnia kryteriów rażącego naruszenia prawa.