III SA/Gl 482/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędziowie Asesor WSA Piotr Pyszny Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Wojewódzki Policji w K. (dalej: organ) decyzją z [...] r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania P. W. (dalej: strona, skarżąca, Policjantka) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w S. (dalej: organ pierwszoinstancyjny) z [...] r. nr [...], odmawiającą przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W podstawie prawnej organ przywołał art. 94 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 i ust. 4, art. 95 ust. 1 pkt 2, art. 97 ust. 5 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 360, ze zm), art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 268a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.), § 3 a ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (t. j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 864 ze zm., dalej: rozp. wykonawcze). Z akt administracyjnych wynika, że Policjantka Komendy Miejskiej Policji w S., wnioskiem z [...] r. (data wpływu) wystąpiła do Komendanta Miejskiego Policji o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego położonego w B., składającego się z 3 pokoi, kuchni i przynależności, o powierzchni 48,00 m2. Do wniosku dołączyła Akt Notarialny z [...] r. umowy sprzedaży mieszkania, umowę o mieszkaniowy kredyt hipoteczny w złotych, pozytywną decyzję kredytową z [...] r., notatkę służbową z [...] r. Z treści Aktu Notarialnego wynika, że strona kupująca zobowiązała się do zapłaty części ceny kupna lokalu w następujący sposób: kwotę [...] zł. w terminie do [...] r. natomiast kwotę [...] zł w terminie do [...] r. ze środków pochodzących z kredytu. Policjantka przyjęta została do służby [...] r., natomiast funkcjonariuszem w służbie stałej została mianowana z dniem [...] r. Posiada uprawnienia do 2 norm zaludnienia, tj. prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni mieszkalnej od 14 do 20 m2. Organ pierwszoinstancyjny decyzją z [...] r. w oparciu o art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zdaniem organu Policjantka na dzień złożenia wniosku w sprawie przyznania pomocy finansowej, tj. [...] r. posiadała lokal mieszkalny, zgodny z przysługującymi jej normami zaludnienia, zakupiony [...] r., dlatego też miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie spełniała warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej i tym samym pomocy finansowej. W odwołaniu od tej decyzji strona wskazała, że [...] r. zwróciła się z wnioskiem do Komendanta Miejskiego Policji i wniosek ten przekazała do Zespołu Finansów i Zaopatrzenia KMP w S. - nie pokwitowano daty wpływu wniosku. Zaznaczyła również, że właściciel przedmiotowego mieszkania nie zgodził się na spisanie umowy przedwstępnej z uwagi na innych klientów, którzy również wyrazili chęć kupna tego mieszkania. Podkreśliła, że w Akcie Notarialnym znajduje się zapis, iż przedmiotowy lokal wymaga remontu, dlatego też w [...] r. zwróciła się z wnioskiem do Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w B. o wyrażenie zgody na remont mieszkania w zakresie wymiany instalacji elektrycznej, wodno-kanalizacyjnej i gazowej. Załączyła również do odwołania od firmy remontowej "B" pismo z [...] r., z którego wynika, że lokal wymaga gruntownego remontu tj. wymiany instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej i gazowej oraz remontu sufitu i ścian. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Policjantka [...] r. na podstawie Aktu Notarialnego Repertorium A nr [...] stała się właścicielem lokalu mieszkalnego, który w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, znajduje się w miejscowości pobliskiej w stosunku do miejsca pełnienia przez Policjantkę służby. Następnie organ wyjaśnił, że realizacja prawa do lokalu mieszkalnego może nastąpić w dwojaki sposób, a mianowicie w formie rzeczowej - poprzez przydział mieszkania, bądź w zastępczej formie finansowej - poprzez przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego we własnym zakresie. Policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Funkcjonariusz przy pomocy środków finansowych przyznawanych przez Policję nabywa dla siebie (i rodziny) prawo do lokalu mieszkalnego/domu jedno rodzinnego. Jednakże art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji stanowi, że nie może takiej pomocy takiej otrzymać policjant, posiada odpowiedni lokal mieszkalny w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej. Z kolei przepisy § 2 i § 3 rozporządzenia wykonawczego stanowią, że pomoc finansową przyznaje się jednorazowo policjantowi w służbie stałej, na jego wniosek, po dołączeniu dokumentów potwierdzających fakt "ubiegania się" przez policjanta lub jego małżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Wskazują one, iż pomoc finansowa ma wiązać się z podjęciem działań mających na celu w przyszłości doprowadzenie do uzyskania lokalu mieszkalnego, o czym świadczą użyte pojęcia "uzyskanie" i "ubieganie się". Fakt pozyskania przez policjanta lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej przed złożeniem wniosku wyklucza możliwość przyznania pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 94 ust. 1 ustawy. Odnosząc te przepisy do stanu faktycznego sprawy, wskazał, że zakup mieszkania przed złożeniem wniosku pozbawia Policjantkę prawa do świadczenia, o które się ubiega. Uzupełniony przez organ II instancji materiał dowodowy potwierdził również, iż skarżąca całą kwotę z tytułu kupna lokalu przekazała sprzedającym [...] r. - potwierdzenie transakcji przelewu. Również [...] r. sporządzony został protokół zdawczo-odbiorczy lokalu mieszkalnego, co świadczy o tym, że [...] r. skarżąca była już w jego posiadaniu. Odnosząc się do kwestii, że skarżąca zakupiła lokal do gruntownego remontu tj. wymiany instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej, gazowej oraz remontu sufitu i ścian, organ odwoławczy uznał, że przedstawione przez skarżącą dowody nie wskazują na to, że zakupiony lokal mieszkalny nie nadawał się do zamieszkania. Z reguły osoba kupująca lokal mieszkalny na rynku wtórnym liczy się z tym, że zakupiony lokal wymaga odświeżenia a w przypadku podjęcia przez nią decyzji o kapitalnym remoncie, przystępuje w pierwszej kolejności do wymiany instalacji i zgody administratora budynku na jej wymianę. W skardze do sądu administracyjnego strona działając przez pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie: 1. art. 94 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji przez błędną ich wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy, 2. § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, poprzez błędną jego wykładnię, 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na niezasadnym przyjęciu, że w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową potrzeby mieszkaniowe skarżącej były zaspokojone. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że właściciel zakupionego przez nią lokalu z uwagi na duże zainteresowanie przedmiotem sprzedaży, nie zgodził się na podpisanie ze skarżącą umowy przedwstępnej. Z tej przyczyny, skarżąca nie była w stanie złożyć wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego w trakcie "ubiegania się" o lokal. Ponadto wbrew twierdzeniom organu, nie ziściły się przesłanki negatywne, przewidziane w § 2 i § 3 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 2 pkt ww. rozporządzenia, do wniosku o przyznanie pomocy finansowej dołącza się m.in. "wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną". Zatem złożenie wniosku o pomoc po nabyciu lokalu samo przez się przyznania tej pomocy nie wyklucza. Ponadto przepisy ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego nie określają terminu (czasu), w jakim winien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 94 ust. 1 ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w zakreślonych wyżej ramach kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o Policji. Stosownie do treści art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W myśl art. 94 ust. 1 ustawy, w przypadku, gdy policjant nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, przysługuje mu pomoc finansowa na uzyskanie takiego lokalu w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z kolei przepis art. 95 ust. 1 pkt 1-4 ustawy enumeratywnie wskazuje przypadki, w których nie przydziela się funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z ust. 1 pkt 2 przywołanego wyżej przepisu, nie przydziela się lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny. Spór pomiędzy stronami dotyczy wykładni przepisów prawa i odpowiedzi na pytanie, czy słusznie twierdzi organ, że złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, 18 sierpnia 2020 r., t.j. 11 dni po zakupie mieszkania aktem notarialnym z [...] r. może skutkować odmową przyznania tej pomocy. Kwestia ta była wielokrotnie rozstrzygana przez sądy administracyjne. Wystarczającym jest przywołanie uzasadnienia wyroku NSA z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 4276/18 (publ.: CBOSA), gdzie wskazano, że obowiązujące policjantów przepisy, nie określają terminu (czasu), w jakim winien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. W doktrynie podnosi się, że przepisy ustawy o Policji nie przewidują wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu czy też zrealizowania celu, na jaki pomoc jest przeznaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Artykuł 94 ust. 1 mówi wprawdzie, że pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej", lecz wyrazy te określają cel, na jaki pomoc jest przyznawana, w żadnym zaś razie nie limitują czasu, w jakim ma być przyznana i nie uprawniają do wniosku, że może to nastąpić tylko przed uzyskaniem lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, a nie po jego uzyskaniu (wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2004 r. I SA 1724/03, Lex 155873; W. Kotowski, Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. III, LEX 2012, pkt 9). Powyższe stanowisko wzmacnia konstytucyjna zasada równości (art. 31 ust. 2 Konstytucji RP). Trudno bowiem zaakceptować stan, w którym kryterium rzutującym na możliwość przyznania pomocy finansowej określonej w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji - i to wobec braku wyraźnego przepisu ustawowego - jest sama data złożenia wniosku (przed lub po dniu nabycia lokalu albo domu; wyrok TK z 18.2.2014 r. U 2/12, OTK-A 2014/2/12, cz. III pkt 4.2; M. Ziółkowski, Zasada równości w prawie, PiP 2015/5/s. 96, 99). Należy zwrócić uwagę na uchwałę NSA z 29. 4.2009 r. I OPS 7/08, ONSAiWSA 2009/4/66. W istocie odnosi się ona do funkcjonariuszy Służby Więziennej, jednak jak już wielokrotnie w orzecznictwie wyjaśniano, wobec niemalże identycznej regulacji w zakresie uprawnień funkcjonariuszy tej służby dotyczącej mieszkań z unormowaniami dotyczącymi funkcjonariuszy Policji, teza tej uchwały może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. W uchwale tej NSA stwierdził, że nabycie przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. W uzasadnieniu uchwały Sąd zajmował się m.in. kwestią, na jaką datę - nabycia lokalu czy złożenia wniosku - należy oceniać uprawnienia funkcjonariusza do uzyskania pomocy finansowej. Sąd stwierdził, że skoro pomoc finansowa jest świadczeniem udzielanym na wniosek, a nie z urzędu, to dopiero po złożeniu wniosku wraz z dokumentacją jest rozważana kwestia czy funkcjonariusz spełnia warunki do otrzymania świadczenia. Spełnienie przesłanek musi być zatem ocenione na dzień złożenia wniosku, a nie na dzień zakupu lokalu. Tym niemniej zwrócić należy uwagę, że każda sprawa administracyjna jest sprawą indywidualną i przez pryzmat jej stanu faktycznego należy oceniać przesłanki materialne. Z tezy uchwały I OPS 7/08 jednoznacznie wynika, że złożenie wniosku po dokonaniu zakupu lokalu przez funkcjonariusza samo przez się nie wyklucza pomocy finansowej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela te poglądy. Odnosząc je do rozpatrywanej sprawy, wskazać przyjdzie, że strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej 11 dni po zawarciu umowy sprzedaży lokalu aktem notarialnym, zatem złożenie wniosku o pomoc po nabyciu lokalu samo przez się przyznania tej pomocy nie wyklucza. Wynika to również z wykładni celowościowej przepisów rozdziału 8 ustawy o Policji, albowiem skoro Policjant spełnia wszystkie warunki do uzyskania pomocy finansowej na zakup mieszkania, to złożenie wniosku po jego zakupie nie niweluje możliwości uzyskania tej pomocy. Tym bardziej, że żaden przepis ustawy jak już wcześniej wskazano nie określa daty złożenia wniosku. Słusznie strona wskazał, że § 3 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego, potwierdza to stanowisko. Skoro bowiem jednym z dokumentów dołączanych do wniosku o udzielenie pomocy może być umowa kupna lokalu sporządzona w formie aktu notarialnego lub wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu, to znaczy, że ustawodawca dopuszcza możliwość złożenia wniosku już po nabyciu lokalu (nieruchomości). Reasumując skoro skarżąca przed zakupem lokalu mieszkalnego była funkcjonariuszem w służbie czynnej i nie posiadała prawa do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełniła służbę, lub w miejscowości pobliskiej, to złożenie przez nią wniosku o przyznanie pomocy finansowej po zakupie lokalu mieszkalnego nie wyłącza jej z kręgu osób uprawnionych do otrzymania takiej pomocy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną dokonaną przez Sąd i ponownie rozważy, czy na dzień złożenia wniosku skarżąca spełniała warunki do uzyskania pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.