I SA/Wa 334/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, sędzia WSA Bożena Marciniak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi V. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2020 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2020r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania V. W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 24 lipca 2019r. V. W. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna E. B. Informacją z dnia [...] lipca 2019r., nr [...] Prezydent [...] przyznał V. W. świadczenie wychowawcze na syna E. B. na okres od dnia [...] lipca 2019r. do [...] maja 202Ir. w wysokości 500 zł miesięcznie. Zawiadomieniem z dnia [...] września 2020r. Prezydent [...] poinformował V. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego ustalonego w dniu [...] lipca 2019r. przyznanego na dziecko E. B. Decyzją z dnia [...] października 2020r., nr [...] Prezydent [...] uchylił w całości prawo do świadczenia wychowawczego ustalonego w dniu [...] lipca 2019r. przyznanego na dziecko E. B. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że karta pobytu Pani W. była ważna do 14 stycznia 2019r. i na dzień przyznawania świadczenia wychowawczego wnioskodawczyni nie posiadała karty, pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jednak wniosek o wydanie nowej karty złożyła w dniu 11 stycznia 2019r. W toku postępowania wszczętego zawiadomieniem z dnia [...] września 2020r. V. W. nie przedłożyła nowej karty pobytu. Od powyższej decyzji, odwołanie złożyła V. W. kwestionując wydane rozstrzygnięcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2020r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania V. W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Wskazano, że skarżąca jest obywatelką Stanów Zjednoczonych Ameryki i zamieszkuje na terytorium RP. Podkreślono ponadto, że z treści wyroku z dnia [...] października 2013r., sygn. akt [...] wynika, że Sąd Okręgowy w [...] powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim E. B. matce V. W. i ustalił miejsce zamieszkania dziecka w każdorazowym miejscu zamieszkania matki, zasądził nadto od ojca dziecka alimenty. Wobec faktu, że skarżąca jest cudzoziemcem, zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2a ustawy, warunkiem przysługiwania jej świadczenia wychowawczego jest przynależność do któregoś z kręgu podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 2, lit. a-f ww. ustawy. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji wezwał skarżącą, pismem z dnia [...] września 2019r., do przedłożenia dokumentu uprawniającego na pobyt na terenie RP. Skarżąca takiego dokumentu nie przedłożyła. W ocenie Kolegium nie można więc ustalić czy skarżąca przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okolicznościach wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 2, lit. a-f ww. ustawy, w tym na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy o cudzoziemcach, ani też czy otrzymała ona kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Ponadto wyjaśniono, że art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy przyznaje uprawnienie do uzyskania świadczenia wychowawczego cudzoziemcowi legitymującemu się kartą pobytu, posiadającemu zgodę na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu, czy też nie. Wskazano, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wskazują na dwa nierozłączne elementy prawa cudzoziemców do otrzymywania świadczeń wychowawczych na dzieci: element formalny związany z zezwoleniem władz państwa polskiego na pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczwosoolitej Polskiei oraz na element faktyczny w postaci zamieszkiwania cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wykluczenie zatem któregokolwiek z elementów uprawnienia cudzoziemca do otrzymywania świadczenia wychowawczego, jest równoznaczne z koniecznością zweryfikowania decyzji w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. W ocenie organu taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie i wobec nieprzedłożenia przez skarżącą aktualnego zezwolenia władz państwa polskiego na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ I instancji prawidłowo zweryfikował decyzję dotyczącą przyznania jej świadczenia wychowawczego na dziecko. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. wniosła V. W., zarzucając, że zaskarżona decyzja w rażący sposób narusza prawo, tj. : I. materialne: 1. art. 1 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ( Dz. U. z 2016r., poz. 195 ze zm. ) - w zakresie w jakim różnicuje obywateli polskich zależnie od pochodzenia rodziców i czyni w tym zakresie dyskryminacje dla  tych z dzieci będących obywatelem Polski, którego jeden rodzic jest cudzoziemcem, 2. art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2017r., poz. 1952 ) - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyznaniu czynności technicznej - poczynienia adnotacji na karcie pobytu rozstrzygającego znaczenia dla przysługiwania świadczeń rodzinnych cudzoziemcom, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu polega na ustaleniu, czy dana osoba ma "dostęp do rynku pracy", brak nawet takiej adnotacji jako czynność techniczno-informacyjna nie wyklucza legalnego zatrudnienia, w szczególności gdy z mocy innych przepisów prawa wynika prawo do legalnego zatrudnienia nawet bez konieczności uzyskania adnotacji "dostęp do rynku pracy", 3. art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach w związku z § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terenie Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę ( Dz. U. z 2015r. , poz. 588 ) - poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z ww. przepisów w świetle materiału dowodowego zgromadzonego przez organ jednoznacznie wynika, że skarżąca posiada dostęp do rynku pracy legalnego zatrudnienia na terytorium RP, 4. art. 2, art. 32, art. 71 ust. 1 zdanie 2 oraz art. 72 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji RP, a także art. 2 oraz art. 26 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka - poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji nieuzasadnione różnicowanie sytuacji polskich dzieci mających jednego rodzica cudzoziemcem, w przypadku sprawy skarżącej - dziecka osoby uprawnionej do wykonywania pracy bez jakichkolwiek dodatkowych zezwoleń z uwagi na zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, a w konsekwencji dyskryminowania dzieci rodziców, którzy jednak nie muszą mieć i nie posiadają w kartach pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" i cudzoziemców, którzy taką adnotację posiadają, 5. art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2016 r. poz. 930) poprzez ich niezastosowanie i niezrealizowanie celów tej ustawy, II. przepisy postępowania, naruszenie których miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 7 k.p.a., poprzez rażące zaniechanie przez organy obu instancji szeregu czynności niezbędnych - z racji przedmiotu sprawy - do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności zaniechania i ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo do legalnego zatrudnienia mimo braku formalnego zapisu "dostęp do rynku pracy", co doprowadziło do ustalenia, że synowi skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, 2. art. 6. i art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez organy obu instancji, polegające na pominięciu w trakcie rozpatrywania wniosku i odwołania szeregu istotnych przepisów prawnych ( wskazanych w zarzutach prawa materialnego ), co doprowadziło do wydania obu decyzji niekorzystnej dla syna skarżącej i w istotny sposób wpływa na możliwość zaspokajania egzystencjalnych potrzeb małoletniego E. B., 3. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niespełnieniu obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy, w szczególności przez niezweryfikowanie "dostępu do rynku pracy", przyczyn braku adnotacji na karcie pobytu, możliwości legalnego pobytu i zatrudnienia skarżącej w Polsce. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2020r. i o umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z [...] października 2020 r. zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów procedury administracyjnej. Przedmiotem oceny organów było prawo do przyznania świadczenia wychowawczego na podstawie przepisów ustawy z 11 grudnia 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Powodem uchylenia ustalonego prawa do świadczenia była okoliczność, że skarżąca - cudzoziemka, nie wykazała prawa do pobytu na terenie RP oraz okoliczności, że nie posiada zezwolenia na pracę na terenie Polski. Stwierdzić należy, że uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego w argumentacji organów sprowadzało się do braku możliwości ustalenia przez te organy statusu skarżącej, związanego z jej prawem pobytu na terenie Polski. W ocenie Sądu argument ten nie może się ostać, bowiem to rolą organów administracyjnych jest szczegółowe i wyczerpujące ustalenie okoliczności stanu faktycznego, a z art. 17 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wprost wynikają obowiązki organów. Z akt sprawy wynika, że skarżąca dysponowała kartą pobytu, która była ważna do 14 stycznia 2019 r. oraz, że wystąpiła z wnioskiem o wydanie nowej karty 11 stycznia 2019 r. Z akt sprawy nie wynika czy wniosek ten został rozpoznany, tym niemniej samo złożenie wniosku powoduje, że pobyt cudzoziemca na terenie RP od daty jego złożenia uważa się za legalny. (art.108 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach Dz.U. z 2020 r. Poz. 35). Skoro zatem aby otrzymać świadczenie wychowawcze, pobyt cudzoziemca na terenie RP musi wypełniać wymogi ustawowe rolą organów było zweryfikowanie legalności i podstawy pobytu skarżącej w Polsce. Brak wyjaśnienia tej ustawowej przesłanki powoduje, że wydane decyzje uznać należy za przedwczesne. Jednocześnie w ocenie Sądu trafnie podniesiono w skardze, że skarżąca nie miała obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, bowiem jest nauczycielką języka angielskiego. (art.244 ust.1 pkt 11 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach Dz.U. z 2020 r., poz.35 w zw. z §1pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium RP jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę Dz.U. z 2015 r., poz.588). Przedstawiona ocena legalności wydanych decyzji uzasadniała w ocenie Sądu uchylenie decyzji obu instancji w celu ponownego i prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w jego rezultacie doprowadzenia do wydania decyzji odpowiadających prawu. Tym niemniej na marginesie rozważań i wobec twierdzeń skargi, że organ wobec niezastosowania przepisów wskazanych w pkt 4 skargi w sposób nieuzasadniony zróżnicował sytuację polskich dzieci i tym samym doszło do nierównego traktowania przez władze publiczne małoletnich obywateli polskich, co w ocenie skarżącej stanowi wyraz ich dyskryminowania, Sąd podnosi, że w normie art.1 ust. 2 ustawy sformułowany jest zapis - "Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom (...). Wykładnia literalna treści tej normy jasno wskazuje, że ustawodawca jako podmioty uprawnione do uzyskania świadczenia wychowawczego wskazał obywateli polskich i cudzoziemców, przy czym tych drugich pod określonymi warunkami. Jednocześnie podzielić należy pogląd, że celem ustawy jest zapewnienie osobom wymienionym w tej ustawie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowaniem dzieci (art. 4). Z tym, że to nie każdy z rodziców czy opiekunów ma prawo do tego rodzaju świadczenia. Świadczenie jest bowiem jedno. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłacane będzie temu, kto pierwszy złoży wniosek. Jak wskazano w projekcie ustawy w sytuacji, gdy rodzice nie zamieszkują wspólnie, a dziecko mieszka u jednego z rodziców przez pierwszą część miesiąca, a u drugiego z rodziców przez drugą część miesiąca, wówczas świadczenie wychowawcze będzie dzielone pomiędzy rodziców proporcjonalnie do czasu, w którym dziecko u danego rodzica zamieszkuje. Z kolei, jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką znajduje się dziecko. Warto podnieść, że w projekcie ustawy wskazano "Istotą wprowadzanych projektowaną ustawą regulacji było objęcie świadczeniem wychowawczym możliwie jak najszerszego zakresu osób posiadających na swoim utrzymaniu dzieci, realizując tym samym podstawowy cel, tj. wsparcie ekonomiczne rodzin, w szczególności tych zagrożonych ubóstwem, oraz częściowe pokrycie wydatków rodziców lub opiekunów dzieci z tytułu wysokich kosztów ich wychowania i wykształcenia". Innymi słowy zamiarem ustawodawcy nie było przyznanie świadczenia wszystkim rodzicom dzieci (obywatelstwa polskiego lub innego) ale jak największej ich grupie. W świetle omawianej regulacji nie powinno budzić wątpliwości, że rodzicom obywatelstwa polskiego świadczenie to przysługuje zawsze, natomiast innym z pewnymi wyjątkami. W ocenie Sądu za zbyt daleko idący należy uznać pogląd, że skoro świadczenie służy zaspokajaniu potrzeb dziecka to jest to wystarczającym argumentem za przyjęciem tezy o konieczności przyznania świadczenia każdemu, więc i cudzoziemce, tylko z tego powodu, że dziecko ma obywatelstwo polskie. Sąd podkreśla, że ustawodawca nie uzależnił możliwości przyznania świadczenia od obywatelstwa dziecka. Zatem z woli ustawodawcy to kryterium nie może być zatem brane pod uwagę przez organy rozstrzygające o przyznaniu świadczenia i przez sądy powołane do oceny legalności działania tych organów. Każdemu dziecku, które zamieszkuje z rodzicem lub opiekunem na terenie Polski, pod warunkiem, że ci są albo obywatelami polskimi albo cudzoziemcami spełniającymi pozostałe kryteria ustawowe, przysługuje to świadczenie. W takiej sytuacji, gdy ustawodawca nie wskazuje jako warunku sine qua non – obywatelstwa dziecka – nie ma podstaw, aby dokonywać takiej jak zaprezentowana przez skarżącą wykładni tej ustawy. Sądowi znane jest orzecznictwo powstałe na gruncie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (D.U. 2020, poz. 111), nie podziela jednak koncepcji, w której to organy i sądy, w sytuacji, w której ustawodawca jasno wskazał kryteria przyznania świadczenia, nie uzależniając ich od obywatelstwa dziecka, mógłby dokonać wykładni prawa stojącej w sprzeczności z treścią norm stanowiących podstawę orzekania. Tego rodzaju wykładnia zastosowana w stosunku do jednego z podmiotów stawiałaby go w lepszej sytuacji niż te podmioty w stosunku, do których zastosowano jasno brzmiące normy. Takie działanie stanowiłoby naruszenie zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji R.P. W związku z tym Sąd nie podziela wywodów skargi, że doszło do naruszenia zasad konstytucyjnych wyrażonych w art. 2, art. 32 i art.71 ust. 1 zd. 2. art. 71 zd. 2 wyrażający postulat ochrony matki dziecka, istotnie chroni matkę i przewiduje pomoc państwa, jednakże w granicach ustawowych. Oznacza to, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i ustawodawca, może je ograniczyć – co ma miejsce na gruncie omawianych przepisów. Reasumując, mając na względzie przywołane przez skarżącą normy konstytucyjne, należy też wziąć pod uwagę art. 10 Konstytucji RP. Ustanowiona tam zasada trójpodziału władz stanowi fundament państwa prawnego. Zgodnie z tą zasadą władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza powinny działać w granicach konstytucyjnie przyznanych im uprawnień. Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcia o istnieniu, zakresie i kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskiwania publicznych świadczeń socjalnych należą do władzy ustawodawczej. Skoro ta formułuje jasne i dające się wprost wywieść z treści norm prawnych, na podstawie ich językowego rozumienia, normy dotyczące rozdziału środków publicznych, przy czym stosuje jasne kryteria udzielanej pomocy, kierując ją do określonych podmiotów, to wykroczeniem poza konstytucyjnie przyznaną sądom i trybunałom władzę byłoby dokonywanie wykładni prawa w ten sposób, że wola ustawodawcy zostałaby odczytana jednoznacznie sprzecznie z jej jasną treścią. W ten sposób doszłoby do podważenia fundamentów państwa prawnego poprzez przejęcie przez sądy roli ustawodawcy. Wobec naruszenia przez organy obu instancji ww. przepisów prawa materialnego oraz procedury administracyjnej postępowania tj. art.7,77, 8 k.p.a. Sąd na podstawie art. 145§1pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Z uwagi na znaczny wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, objęcie Warszawy strefą zagrożenia czerwoną w niniejszej sprawie przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. związku z objęciem Warszawy strefą czerwoną wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).