I FZ 78/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 12/20 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie ze skargi J.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia 2014 r. do marca 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 12/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił J.A. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie. W wyniku wykonania zarządzenia z 31 lipca 2020 r. zawiadomiono pełnomocnika skarżącej o terminie rozprawy z nieobowiązkowym stawiennictwem. Zawiadomienie zostało uznane za doręczone w trybie zastępczym z dniem 20 sierpnia 2020 r. Na rozprawie 3 września 2020 r. pełnomocnik skarżącej nie stawił się. Uznano, że został on prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy. Wyrokiem z 3 września 2020 r. Sąd oddalił skargę strony. W dniu 7 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął wniosek złożony przez pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zawiadomienie o terminie rozprawy nigdy nie dotarło do pełnomocnika skarżącej. Tym samym pełnomocnik nie został prawidłowo powiadomiony o wyznaczeniu terminu rozprawy. Wskazano, że winę za ten stan rzeczy, należy przypisać Poczcie Polskiej - doszło bowiem do błędu ludzkiego pracownika Poczty, podczas wydawania pełnomocnikowi przesyłek poleconych 10 sierpnia 2020 r. W tym dniu pełnomocnik skarżącej udał się do placówki Poczty Polskiej celem odbioru awizowanych przesyłek. Odebrał w tym dniu 2 pisma pochodzące od organów podatkowych. Numery pocztowe tych pism to: [...]. Jednakże pracownik Poczty Polskiej, w wyniku swojej omyłki, zaznaczył w systemie, że pełnomocnik odebrał w tym dniu 3 pisma - tym trzecim była rzeczona przesyłka polecona z WSA w Olsztynie, w przedmiotowej sprawie, numer [...]. Pracownik Poczty Polskiej oznaczył w systemie, że ta przesyłka została odebrana osobiście przez pełnomocnika 10 sierpnia 2020 r. o godz. 13:05. Jednakże, pełnomocnik nie otrzymał tej przesyłki, o czym świadczy fakt, że nie podpisał odbioru tej korespondencji. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie świadczyły o braku winy w uchybieniu terminu bowiem zgodnie z odpowiedzią Poczty Polskiej na reklamację, wynika, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesyłka nr [...] została awizowana 6 sierpnia 2020 r. i przeznaczona do odbioru w placówce pocztowej. Przesyłkę powtórnie awizowano 14 sierpnia 2020 r., natomiast 24 sierpnia 2020 r. dokonano jej zwrotu do nadawcy z powodu nie podjęcia w terminie. Zaistniała nieścisłość spowodowana była tym, że 10 sierpnia 2020 r. pracownik Filii Urzędu Pocztowego, omyłkowo zaznaczył w urządzeniu mobilnym przesyłkę nr [...] jako odebraną w placówce. Po stwierdzeniu pomyłki status przesyłki zmodyfikowano jako nadal oczekująca na odbiór. Fizycznie przedmiotowa przesyłka nie została wydana 10 sierpnia 2020 r., lecz po uprzednim dwukrotnym awizowaniu dokonano jej zwrotu do nadawcy z powodu nie podjęcia w terminie. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w sytuacji, gdy skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na bezzasadnym przyjęciu, że strona otrzymała drugie awizo 14 sierpnia 2020 r., podczas gdy faktycznie nie otrzymała ona tego awizo, co bezpośrednio wynika z okoliczności stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie, a także błąd polegający na uznaniu, że strona nie obaliła domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą zwrotnego potwierdzenia odbioru i przyjęcie na tej podstawie, że oznacza to brak uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu; - pominięcie przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 819), znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 65 § 2 p.p.s.a., a co za tym idzie, brak bezspornego ustalenia że w niniejszej sprawie doszło do powtórnego awizowania przesyłki sądowej. Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności, że niedoręczenie adresatowi z winy/zaniedbania pracownika poczty powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki, nie wypełnia dyspozycji art. 73 p.p.s.a. Natomiast brak powtórnego zawiadomienia i wątpliwości czy dotarło w ogóle do adresata, powoduje bezskuteczność doręczenia - czego nie uwzględniono w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości. Samo twierdzenie strony, że nie otrzymała ona awizo czy tez powtórnego awizo, jest niewystarczające do obalenia tego domniemania. W przedmiotowej sprawie, zarówno ze zwrotnego potwierdzenia jak i koperty zawierającej przesyłkę (k. 144 akt sądowych) wynika, że pierwsze awizowanie nastąpiło 6 sierpnia 2020 r., drugie 14 sierpnia 2020 r., a zwrot, z uwagi na niepodjęcie w terminie, 24 sierpnia 2020 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru istnieje także informacja o umieszczeniu zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Uzupełnieniem i jednocześnie potwierdzeniem tych danych jest pismo Poczty Polskiej z 11 grudnia 2020 r., stanowiące odpowiedz na reklamację pełnomocnika strony. Z pisma jasno wynika, że awizowanie przesyłki nastąpiło 6 sierpnia 2020 r. oraz 14 sierpnia 2020 r., a zwrot do nadawcy 24 sierpnia 2020 r. Jednocześnie Poczta wskazała, że przesyłka ta nie została fizycznie odebrana 10 sierpnia 2020 r., a jedynie omyłkowo oznaczona w systemie, co niezwłocznie zostało zmienione na prawidłowy status - oczekująca na obiór. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek skarżącej o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.