I SA/Rz 343/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] marca 2021r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) odmówił Z. D. (dalej: zobowiązany/skarżący prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r. O takie zwolnienie ubiegał się zobowiązany we wniosku z dnia 8 marca 2021r., wskazując m.in., że w dniu 30 listopada 2020r. prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD nr 49.39.Z (pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany). Jak wskazał, z tytułu powyższej działalności w miesiącu styczniu 2021r. osiągnął przychód niższy o co najmniej 40% w stosunku do miesiąca stycznia 2020r. W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji odmownej organ powołał się na brzmienie przepisu § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371- dalej: rozporządzenie w sprawie wsparcia) oraz na dokonaną weryfikację danych zawartych we wniosku z danymi wynikającymi z rejestru REGON i CEIDG, które wykazały, że na dzień 30 listopada 2020r. zobowiązany prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD nr 43.12.Z, która nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek, w tym wypadku za miesiące grudzień 2020r. oraz styczeń 2021r. Przy czym organ zaznaczył, że z analizy zmian dokonanych w CEIDG wynika, że kod 49.39.Z został dodany w dnu 11 grudnia 2020r. – z datą zaistnienia zmiany na dzień 1 stycznia 2017r. W związku z tym organ uznał, że zobowiązanemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31stycznia 2021r. W piśmie z dnia 7 maja 2021r. skierowanym do ZUS zatytułowanym "odwołanie" od decyzji z dnia 18 marca 2021r. zobowiązany zakwestionował stanowisko organu, że na dzień 30 listopada 2020r. nie prowadził działalności o kodzie PKD 49.39.Z, podnosząc, że jest w stanie udokumentować, że taka działalność jest jego przeważającą działalnością i była prowadzona na dzień 30 listopada 2020r., na dowód czego przedłożył faktury sprzedażowe i umowy. Powyższe pismo zostało potraktowane przez organ jako skarga do sądu administracyjnego i przekazane do tut. Sądu. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 31zq ust.7 w zw. z art. 37zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz.1842 - dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach) i § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji). Spór w niniejszej sprawie zaistniał w zakresie prawidłowości zastosowania przez organ przepisu § 10 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. W przepisie tym ustawodawca uzależnił możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek za grudzień 2020r. i styczeń 2021r. od spełnienia określonych w nim warunków. Zgodnie z w/w przepisem, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10. Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności według stanu na dzień 30 listopada 2020r. Istotne zatem jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu działalność, a nie jaki rodzaj działalności figurował w rejestrze REGON. Wprawdzie w § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wsparcia ustawodawca zastrzegł, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020r., jednakże danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie. W przekonaniu Sądu, w sytuacji wystąpienia rozbieżności pomiędzy wpisem w CEIDG/REGON, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Przyjęty przez organ sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych do przyznania ulgi na gruncie komentowanej ustawy nie może bowiem prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości spełniają wymogi do przyznania wnioskowanej ulgi, co mogą wykazać w inny sposób (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2021r., sygn. akt I SA/Rz 189/21, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021r., sygn. akt I SA/Sz 955/20). W niniejszej sprawie organ powołując się na wpis w rejestrze REGON, stwierdził, że na dzień 30 listopada 2020r. skarżący prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 43.12.Z, który nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek. Jednocześnie organ zaznaczył, że z CEIDG wynika, że kod 49.39.Z, który uprawniał skarżącego do skorzystania z ulgi, został wpisany do rejestru w dniu 11 grudnia 2020r. z datą zmiany na dzień 1 stycznia 2017r. Skarżący podnosił natomiast, że na dzień 30 listopada 2020r. prowadził przeważającą działalność objętą kodem PKD 49.39.Z, o czym świadczyć mają przedłożone dokumenty w postaci faktur VAT i umów. Z ustaleń organu wynika zatem, że występuje rozbieżność pomiędzy wpisem w REGON, a wpisem w CEIDG, przy czym skarżący podjął próbę wykazania, że na dzień 30 listopada 2020r. prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 49.39.Z, na którą wskazują dane w CEIDG (według organu zmiana zaistniała od 1 stycznia 2017r.). W przekonaniu Sądu decyzja organu jest przedwczesna. Do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy konieczne jest odniesienie się przez organ do przedłożonych przez skarżącego dokumentów. Sąd administracyjny nie ma bowiem kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności. Nie może zastępować organu w ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Podkreślenia wymaga, że poczynione przez organ ustalenia, powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Przy czym organ powinien mieć na względzie, że uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art.107 § 1 i 3 K.p.a. - ale również ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Ważne jest zatem aby argumentacja zawarta w uzasadnieniu pozwoliła - zarówno skarżącemu, jak i sądowi – w przypadku poddania rozstrzygnięcia jego kontroli na odczytanie kierunku rozważań oraz toku rozumowania organu. Podsumowując zatem, przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ powinien zapoznać się z przedłożonymi przez skarżącego dokumentami i dokonać ich analizy, pod kątem czy są przydatne do poczynienia istotnych okoliczności faktycznych w sprawie (faktycznie prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej), zwłaszcza, że jak wyżej zasygnalizowano organ prowadzący w/w ewidencję dokonał zmian z datą wsteczną. Wyniki tego procesu i ewentualnie poczynionych w jego następstwie ustaleń winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 77 § 1 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.- dalej: K.p.a.). Poza tym rozważenia wymagało, czy przedmiotowe pismo skarżącego z dnia 7 maja 2021r. nie należało potraktować jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem z przestawionego przez organ, na wezwanie Sądu, dowodu doręczenia zaskarżonej decyzji (30 marca 2021r.) oraz daty wpływu przedmiotowego pisma do ZUS (9 kwietnia 2021r.), wynika, że skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie w terminie uprawniającym do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, tj. z zachowaniem terminu 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W ocenie Sądu o tym, że intencją skarżącego było ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, może wskazywać także sposób zatytułowania pisma jako odwołania od decyzji i zawarte w jego treści sformułowania "napisali Państwo... nie mogę się z tym zgodzić...". W tej sytuacji skierowanie pisma bezpośrednio i wyłącznie do organu, wraz z dokumentami, które według skarżącego świadczą o wykonywaniu przez niego przeważającej działalności o kodzie PKD 49.39.Z., sugeruje, że wnioskodawca wybrał inny środek odwoławczy, aniżeli przyjął to organ. Konsekwencją tego skarżący pozbawiony został możliwości poznania stanowiska organu co do jego twierdzeń i przedłożonych dokumentów, a jak już wyżej podkreślono, to nie Sąd decyduje o przyznaniu, czy też nie, dochodzonej ulgi. Organ powinien więc rozpatrzeć wniosek i wydać decyzję jako organ II instancji. Sąd wskazuje również na inne naruszenie procesowe jakim obarczona jest zaskarżona decyzja. Przepis art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a. stanowi, że elementem składowym decyzji jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzja została podpisana przez Specjalistę – J.L., z adnotacją "z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych". Jednakże w aktach administracyjnych sprawy brak jest upoważnienia dla ww. osoby do wydawania w imieniu ZUS decyzji w przedmiocie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Stanowi to brak, który uniemożliwia sądowi prawidłową kontrolę zgodności z prawem skarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd nie orzekł o nieważności decyzji uznając, że na obecnym etapie sprawy przedwczesny byłby pogląd, że decyzję wydała osoba – pracownik ZUS, nieupoważniona do działania za tę instytucję. Sąd stanął na stanowisku, że brak jest dokumentów pozwalających na ocenę uprawnienia tej osoby. W tej sytuacji stało się to dodatkowym powodem uchylenia skarżonej decyzji, nie zaś stwierdzenia jej nieważności (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 marca 2019r., sygn. akt I SA/Rz 1231/18). Stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne organu rozpoznającego sprawę oraz ich doniosłość dla rozstrzygnięcia skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W ponownym postępowaniu organ zastosuje się do wyżej wymienionych wskazań.