II OSK 66/21

Dnia 15 czerwca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 3069/19 w sprawie ze skargi T. D. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 3069/19, na skutek skargi obywatela Bangladeszu T. D. N. uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lipca 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...] października 2018 r. o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wynika, że jej podstawą faktyczną były ustalenia sprowadzające się do tego, że skarżący przekroczył granicę strefy Schengen oraz Polski na podstawie wizy Schengen wydanej w celu turystycznym i w okresie jej ważności złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz że ubiegając się o wskazaną wizę podał cel jej wydania niezgodny z rzeczywistym celem, gdyż rzeczywistym celem wydania wizy było podjęcie pracy. W tych okolicznościach, jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ administracji uznał, że zachodzą podstawy odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy określone w art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto organ administracji przyjął, że w tych okolicznościach nie jest konieczne badanie, czy skarżący spełnia inne przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, w szczególności określone w art. 114 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ administracji naruszył art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach przez błędną wykładnię, gdyż wadliwie uznał, iż okoliczności sprawy uzasadniają opartą na powołanym przepisie odmowę udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Ponadto Sąd ten wskazał, że organ administracji naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż na skutek tej błędnej wykładni nie wyjaśnił okoliczności, które w sprawie były istotne, czyli przesłanek udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wskazanych w art. 114 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Przedstawiając motywy swego stanowiska Sąd pierwszej instancji m.in. stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają zasadę legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. Ostatecznie Sąd pierwszej instancji jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, organ administracji przytoczył podstawy kasacyjne, z których wynika, że zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z błędną wykładnią art. 98 ust. 1 i art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, względnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Odnosząc się do zawartych w podstawach kasacyjnych zarzutów naruszenia art. 98 ust. 1 i art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm.) przez ich błędną wykładnię przede wszystkim zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej nie wyjaśniono zrozumiale, jaka zdaniem organu administracji powinna być prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów. Z okoliczności sprawy wynika, że powołane przepisy uznano za podstawę odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z tego powodu, że wniosek o udzielenie tego zezwolenia złożono podczas pobytu cudzoziemca w Polsce na podstawie wizy wydanej w celu turystycznym oraz z tego powodu, że cudzoziemiec ubiegając się o wydanie tej wizy podał cel jej wydania niezgodny z rzeczywistym celem. NSA zatem przyjmuje, że w skardze kasacyjnej twierdzi się, iż prawidłowa wykładnia art. 98 ust. 1 i art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach to wykładnia uzasadniająca odmowę udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę ze wskazanych przyczyn, czyli dlatego, że wniosek o udzielenie wskazanego zezwolenia złożono podczas pobytu cudzoziemca w Polsce na podstawie wizy wydanej w celu turystycznym oraz z tego powodu, że cudzoziemiec ubiegając się o wydanie tej wizy podał cel jej wydania niezgodny z rzeczywistym celem. W związku z tym należy wskazać, że w relewantnym stanie prawnym art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowił, że zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemcowi udziela się albo - w przypadkach, o których mowa w art. 160, art. 181 i art. 187 powołanej ustawy - można udzielić na jego wniosek, jeżeli spełnia wymogi określone ze względu na deklarowany cel pobytu, a okoliczności, które są podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadniają jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Z kolei art. 100 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy stanowił, że udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy nie spełnia on wymogów udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na deklarowany cel pobytu lub okoliczności, które są podstawą ubiegania się o to zezwolenie, nie uzasadniają jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. W ocenie NSA rozpoznającego sprawę powołane przepisy nie dają podstawy do przyjęcia wykładni proponowanej w skardze kasacyjnej. Przede wszystkim zauważyć należy, że deklarowany cel pobytu, o którym mowa w art. 98 ust. 1 i art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, to cel pobytu, z powodu którego cudzoziemiec ubiega się o zezwolenie na pobyt czasowy. Z powołanych przepisów nie wynika, aby chodziło w nich o cel pobytu deklarowany podczas ubiegania się o wizę. Art. 98 ust. 1 i art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie mają więc żadnego związku z okolicznościami powiązanymi z wydaniem cudzoziemcowi wizy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej, a także z podjętych w sprawie decyzji administracyjnych wynika, że art. 98 ust. 1 oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach wykłada się w taki sposób, aby wyprowadzić z tych przepisów sankcję w postaci odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę za podanie podczas ubiegania się o wydanie wizy celu wydania wizy niezgodnego z rzeczywistym celem. W związku z tym należy stwierdzić, że literalna treść powołanych przepisów nie daje podstawy do takiej ich wykładni. Nadto, taka wykładnia jest niezasadna, gdyż w stanie prawnym obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji obowiązywały inne sankcje w razie stwierdzenia, że cel pobytu cudzoziemca w Polsce jest niezgodny z deklarowanym (art. 302 ust. 1 pkt 15 ustawy o cudzoziemcach) lub stwierdzenia, że wiza Schengen została uzyskana w sposób nieuczciwy (art. 34 ust. 1 Wspólnotowego kodeksu wizowego - Dz. U. UE. L. z 2009 r. nr 243, str. 1 ze zm.). Przeciwko wykładni polegającej na wyprowadzeniu z art. 98 ust. 1 oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach sankcji w postaci odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę za podanie podczas ubiegania się o wydanie wizy celu wydania wizy niezgodnego z rzeczywistym celem przemawia także aktualny stan prawny, w którym obowiązują przepisy art. 116 pkt 5 i 6 ustawy o cudzoziemcach, niemające jeszcze zastosowania w rozpoznawanej sprawie, przewidujące sankcję w postaci odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w razie złożenia wniosku o udzielenie takiego zezwolenia w czasie, gdy cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie wizy wydanej w celu turystycznym lub w celu odwiedzin u rodziny i przyjaciół. Uchwalenie wskazanych przepisów świadczy o tym, że ustawodawca uznał, iż przed ich uchwaleniem stan prawny nie pozwalał sankcjonować w sposób powiązany z zezwoleniem na pobyt czasowy i pracę wykorzystywania niektórych wiz, w szczególności takich, których cel wydania jest trudny do zweryfikowania, do przekroczenia granicy w celu poszukiwania lub wykonywania pracy. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że podstawy kasacyjne, w których zarzuca się błędną wykładnię art. 98 ust. 1 i art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie są zasadne. Tym samym uznać należy, że w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji o wadliwej wykładni tych przepisów. Jeżeli chodzi o podstawę kasacyjną zawierającą zarzuty naruszenia przepisów postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) to należy zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż w ocenie Sądu pierwszej instancji przepisy te naruszono, gdyż z powodu przyjęcia przez organy administracji obu instancji błędnej wykładni prawa materialnego nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy. W tej sytuacji skoro stanowisko Sądu pierwszej instancji co do wykładni prawa materialnego okazało się trafne, to również zasadny jest pogląd o naruszeniu powołanych przepisów postępowania. Tym samym podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia tych przepisów postępowania nie jest zasadna. W świetle powyższego stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że w postępowaniu administracyjnym doszło także do naruszenia art. 6 k.p.a. jest trafne. Zatem podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia powołanego przepisu nie jest zasadna. Mając to wszystko na uwadze NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej zrzekł się rozprawy, a skarżący w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, NSA – na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. – skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.