II SAB/Op 25/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi I. P. na bezczynność Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Obrońców Westerplatte w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez I. P., reprezentowaną przez pełnomocnika adwokata P. P., zwaną dalej "skarżącą", jest bezczynność Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Obrońców Westerplatte w Opolu, zwanego dalej także "organem", w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco: W dniu 26 lutego 2020 r. skarżąca wysłała do Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Obrońców Westerplatte w Opolu prośbę o udostępnienie informacji publicznej – to jest o przekazanie informacji, w jakim banku jest prowadzone konto bankowe Szkoły. Skarżąca wniosek ten przesłała na adres e-mail: [email protected]. W dniu 29 grudnia 2020 r. skarżąca skierowała za pośrednictwem platformy ePUAP organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność tego organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarga została przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią w dniu 14 maja 2021 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi w całości, zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o odstąpienie od wymierzania organowi grzywny, ponieważ do nieprzekazania skargi na bezczynność doszło bez winy organu. Wskazał, że skarga na bezczynność z dnia 29 grudnia 2020 r. wpłynęła za pośrednictwem platformy ePUAP, do której dostęp został ograniczony i z przyczyn technicznych organ nie był w stanie "wygenerować" pism i załączników, które skarżąca przesłała. Organ podkreśla, że skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji problemów technicznych organu, jakkolwiek organ nie miał wiedzy o skardze na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W dalszej części organ wyjaśnił, że skarżąca skierowała wniosek o udostępnienie informacji publicznej na niewłaściwy adres elektroniczny organu, tj. [email protected], który nie funkcjonuje już od października 2019 r. Właściwym adresem poczty elektronicznej, opublikowanym na stronie organu www.psp1.opole.pl w zakładce "Kontakt" oraz w Biuletynie Informacji Publicznej jest bowiem adres [email protected]. Pełnomocnik organu wskazał, że po uzyskaniu informacji, iż platforma ePUAP nie działa właściwie podjęto działania naprawcze, zmierzające do "odzyskania" skargi i pism skarżącej. W jego ocenie organ nie pozostawał w bezczynności w sposób świadomy i zamierzony, a przekazanie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę po terminie było działaniem nieumyślnym. Do zaistniałej sytuacji przyczynił się czynnik techniczny. Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 7 czerwca 2021 r. zatytułowanym "Replika do odpowiedzi na skargę" wniósł o: umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia 26 lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w łącznej kwocie 580 zł oraz oddalenie w całości wniosku pełnomocnika organu z uwagi na brak podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania od skarżącej. Wyjaśnił, że skarżąca w dniu 19 maja 2021 r. otrzymała drogą elektroniczną od organu informację, że Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Obrońców Westerplatte w Opolu prowadzi rachunek bankowy w Banku A. Co do adresu elektronicznego organu, na który skarżąca wysłała wniosek o udostępnienie informacji publicznej wskazał, że skarżąca znalazła go w internecie i "do dziś po wpisaniu nazwy szkoły można wejść na link pokazujący ów adres e-mail, który organ uznaje za nieaktualny – jest on bardzo dobrze widoczny w wynikach wyszukiwania". Ponadto skarżąca po wysłaniu e-maila na, jak twierdzi organ, nieaktualny adres poczty elektronicznej nie otrzymała żadnego powiadomienia o niedoręczeniu korespondencji ani też informacji o tym, że adres jest nieaktualny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu wykonującego administrację publiczną, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodać jeszcze należy, że stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Z tego względu skarga rozpoznana została w trybie uproszczonym. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozważanym przypadku mamy do czynienia ze skargą na bezczynność organu w zakresie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Dostęp ten regulują art. 61 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.), zwanej dalej u.d.i.p. Dokonując kontroli legalności działania Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Obrońców Westerplatte w Opolu Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest zatem ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie przepisów prawa do podjęcia działania, tj. wydania decyzji lub innego aktu, bądź podjęcia czynności, którego to działania zaniechał. Ocena co do bezczynności organu musi być natomiast dokonana na gruncie przepisów prawa materialnego i procesowego właściwego dla załatwienia sprawy w określonym przedmiocie, gdyż prawo to rozstrzyga o legitymacji organu do podjęcia działania i wynikających z tego uprawnieniach oraz obowiązkach organu. W sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej stwierdzenie bezczynności wymaga w pierwszej kolejności potwierdzenia tego, że żądanie jej udzielenia zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej oraz że wniosek został skutecznie złożony, a w następnej kolejności, że informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, do której zastosowanie znajduje tryb jej udostępnienia określony w ustawie. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości i jest to okoliczność niekwestionowana w niniejszej sprawie, że Dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Obrońców Westerplatte w Opolu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Regulacja ta stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym także, jak określono w pkt 5 tej regulacji, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie ma zatem wątpliwości, że spełniony został w sprawie zakres podmiotowy stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dyrektor szkoły publicznej prowadzonej przez organ samorządu terytorialnego jest bowiem podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 1 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), jako że reprezentuje on jednostkę organizacyjną, która wykonuje zadania publiczne, do których należy zaliczyć zadania dydaktyczno-wychowawcze - art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2740/16 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast art. 6 ust. 1 ustawy w formie przykładowego katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu na podstawie ustawy decyduje zatem treść i charakter żądanej informacji. W art. 6 ust. 1 u.d.i.p. ustawodawca wymienia przy tym jedynie przykładowe sfery działalności, o których informacja podlega udostępnieniu jako informacja publiczna. Stosownie jednak do art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p., informacją publiczną są bezspornie wszelkie informacje dotyczące majątku podmiotu reprezentującego osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, pochodzącym z zadysponowania majątkiem stanowionym majątek Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych, inne prawa majątkowe przysługujące państwu i jego długi, majątek jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątek osób prawnych samorządu terytorialnego oraz pożytków z tego majątku i jego obciążeń. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. informacją publiczną podlegającą udostępnieniu jest również informacja o majątku podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., którym dysponują. W świetle art. 6 u.d.i.p. uprawnione jest zatem twierdzenie, że informacja żądana przez skarżącą we wniosku z dnia 26 lutego 2020 r. co do tego w jakim banku prowadzony jest rachunek bankowy Szkoły ma charakter informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, co do zasady, nie później niż w terminie czternastu dni od dnia złożenia wniosku. W myśl natomiast art. 13 ust. 2 tej ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Samo udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej, a także umorzenie przez organ postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy następują w drodze decyzji. W sytuacji natomiast, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy, organ jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku złożonego w przedmiocie informacji publicznej oznacza tym samym sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów zobowiązany organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia albo umorzenia postępowania lub gdy nie informuje wnioskodawcy o braku podstaw do rozpoznania wniosku w tym trybie. Postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Nie budzi również żadnych wątpliwości, że za wniosek pisemny uznać trzeba także przesłane zapytanie pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08, CBOSA). Nadto w orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej oraz innych podmiotów zobligowanych do udzielenia informacji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej oficjalnej poczty elektronicznej - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15 , CBOSA). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu nie można uznać, że po stronie Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Obrońców Westerplatte w Opolu powstał obowiązek rozpoznania wniosku skarżącego na zasadach określonych w ustawie i udostępnienia informacji publicznej, gdyż wniosek skarżącej nie został skutecznie złożony do organu. W sprawie nie jest bowiem sporne, że skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej na nieaktualny adres poczty elektronicznej organu. Organ zmienił adres poczty elektronicznej w 2019 r., informacja o prawidłowym adresie znajduje się na stronie internetowej organu oraz została zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że w toku przeszukiwania sieci internet nadal pojawia się także informacja o poprzednim adresie elektronicznym organu. Z tych względów Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.