II SA/Sz 124/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia prawa do uposażenia I. uchyla zaskarżony rozkaz personalny i poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego S. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Komendant Miejski Policji w S. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2019 r. pozbawił sierż. szt. S. K. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") prawa do uposażenia za okres od [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że policjant nieprawidłowo wykorzystał zwolnienie lekarskie [...] nr [...] wystawione na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r., ponieważ w trakcie zwolnienia pomagał swojemu znajomemu w prowadzeniu imprezy rozrywkowej w lokalu "C. ", odtwarzając muzykę dla klientów lokalu. 2. Pismem z [...] listopada 2019 r. pełnomocnik policjanta złożył w terminie odwołanie od powyższego rozkazu wnosząc o jego uchylenie. Wskazanej decyzji zarzucił brak logiki w rozumowaniu oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu przez Organ, że funkcjonariusz wykorzystywał zwolnienie lekarskie w nieprawidłowy sposób, a błąd ten jest efektem nieprawidłowej oceny dowodów. Pełnomocnik wskazał na przekroczenie przez Organ zasady swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonanie jej dowolnej oceny, zarzucając subiektywizm w ocenie materiału dowodowego. 3. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do służby na okres od dnia [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r., wystawione przez lekarza ortopedę i sporządzone w dniu [...] lipca 2019 r. Na zaświadczeniu lekarskim, w polu "wskazania lekarskie" wpisana została cyfra "2", co oznacza, że "chory może chodzić". Na podstawie udzielonego pełnomocnictwa w dniu [...] sierpnia 2019 r. st. asp. M. R. - Naczelnik Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji [...] przeprowadził kontrolę prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez policjanta. Organ wskazał, że Skarżący zgodnie z treścią zwolnienia lekarskiego, w trakcie czasowej niezdolności do służby z powodu choroby winien przebywać w P. przy ul. [...]. Z protokołu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego z dnia [...] lipca 2019 r. wynika jednak, iż Skarżący w dniu [...] lipca 2019 r. przyjechał do miejscowości R. pow. [...], gdzie w nocy z [...] na [...] lipca 2019 r. pomagał swojemu znajomemu M. D. odtwarzać muzykę i prowadzić imprezę dyskotekową dla przebywających tam klientów w lokalu o nazwie "C. ", mieszczącym się przy ul. [...]. Treść informacji przekazanych przez samego policjanta w miejscu "Uwagi policjanta" do protokołu kontroli, potwierdza, iż w okresie ujawnionej nieprawidłowości w wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego był w ośrodku "C. ". Organ wskazał, że w dniu [...] października 2019 r. odbyło się przesłuchanie w charakterze świadka M. D., który był zastępowany przez Skarżącego w prowadzeniu imprezy rozrywkowej w lokalu "C. " w miejscowości R.. Świadek potwierdził obecność policjanta w w/w lokalu oraz pomoc w prowadzeniu imprezy. Pomoc polegała na odtwarzaniu muzyki przy konsolecie DJ-a podczas nieobecności świadka. Świadek zeznał ponadto, że w trakcie imprezy Skarżący spożywał w jego obecności alkohol, czemu policjant w toczącym się postępowaniu administracyjnym nie zaprzeczył. Powyższe okoliczności utrwalone w stosownych dokumentach służbowych, w tym w protokole, w ocenie Organu ewidentnie wskazują na to, że Skarżący nieprawidłowo wykorzystywał zwolnienie lekarskie. 4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci Orzeczenia Nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2020 r. na okoliczność zasadności uzupełnienia materiału dowodowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) Naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, a to: a. Art. 7 i 80 K.p.a. - poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z pominięciem słusznego interesu społecznego i obywatela, a nadto przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów powodujące wyciągnięcie wniosków które nie korelują z zebranymi dowodami, tj. stwierdzenie, że Policjant "prowadził imprezę dyskotekową". b. Art. 77 kpa oraz 84 K.p.a. - poprzez orzekanie w materii wymagającej wiadomości specjalnych - medycznych, bez dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego lekarza ortopedy, c. Art. 10 K.p.a. - poprzez przeprowadzenie większości dowodów osobowych bez udziału strony, bez zawiadomienia o czynnościach a przez to uniemożliwienie mu obrony swoich praw, 2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 121e ust 3 Ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161) - poprzez uznanie, Skarżący nieprawidłowo wykorzystywał zwolnienie lekarskie W uzasadnieniu wskazał, że Organ drugiego stopnia powielił te same uchybienia, tj. oparł się na tym samym stanie faktycznym i w ten sam nieprawidłowy sposób ocenił zebrane w sprawie dowody. Tok rozumowania obu Organów prowadzi do wniosku, że osoba przebywająca na zwolnieniu tzw. chodzonym — ma obowiązek nie opuszczać domu, nie chodzić i wszelkimi siłami doprowadzać do najszybszego powrotu do służby. Takie wnioskowanie, w ocenie Skarżącego, jest zbyt daleko idące, i nie można odmówić stronie podejmowania jakichkolwiek innych aktywności. W ocenie Skarżącego, aktywności przez niego podejmowane nie miały żadnego wpływu na przebieg leczenia i gojenia urazu. Argumentacja użyta przez Organy obu instancji w ocenie Skarżącego ingeruje zbyt w sferę wolności i prywatności strony. 5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. 6. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 121e ust. 2 pkt 2, ust 3 oraz ust. 13 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 360). Zgodnie z art. 121 c ust. 1 ustawy o Policji okres przebywania na zwolnieniu lekarskim stwierdza zaświadczenie lekarskie wystawione zgodnie z przepisami art. 55 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, z określonymi w tym przepisie wyjątkami. Stosownie do treści art. 121e ust. 1, 3, 7, 10 i 13 ustawy o Policji, prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli (ust. 1). Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, policjant traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia (ust. 3). Kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy policjant w okresie orzeczonej niezdolności do służby, w tym sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej (ust. 7). W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że policjant wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (ust. 10). Na podstawie ustaleń zawartych w protokole przełożony stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4. Przepis stosuje się odpowiednio w przypadku zawiadomienia przez komisję lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w wyniku przeprowadzenia przez tę komisję kontroli o nieprawidłowościach w wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego (ust. 13). 7. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 maja 2016 r., (sygn. akt II SA/Wa 1395/15), przy ustaleniu ewentualnej nieprawidłowości w wykorzystaniu zwolnienia nie należy abstrahować od rodzaju schorzenia czy niesprawności, jaką stwierdzono u pacjenta i w związku z której istnieniem, udzielono zwolnienia od służby. Każdy przypadek należy badać w sposób indywidualny, nie opierając się na wyłącznie na ogólnych założeniach. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r., (sygn. akt III UK 120/05) - wykonywanie jakichkolwiek czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy lub służby stanowi wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem, przy czym w jego osiągnięciu przeszkodą może być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i inne zachowania chorego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję. Także tutejszy Sąd w swoich orzeczeniach podkreślał, że o ile zaznaczenie na zaświadczeniu, że "pacjent powinien leżeć" sugerować może taki stan pacjenta, który uniemożliwia mu podejmowanie aktywności wymagających chodzenia, o tyle wskazanie "pacjent może chodzić" nie determinuje, jakich dokładnie czynności może podejmować się pacjent. Oczywiste jest przy tym, że pacjent nie powinien podejmować się czynności, które nie sprzyjają leczeniu, utrudniają powrót do zdrowia i przedłużają czas rekonwalescencji. Nie sposób ocenić takich czynności abstrakcyjnie, bez odwołania się do charakteru schorzenia. Prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego powinna być oceniana w kontekście treści tego zwolnienia, zaleceń lekarskich i stanu zdrowia pacjenta, nie zaś z punktu widzenia potencjalnego przeświadczenia postronnych obserwatorów, współpracowników czy przełożonych (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 291/19). I powyżej zaprezentowane poglądy Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela podkreślając, że dokonując oceny prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, nie sposób abstrahować od natury schorzenia tj. powodu wydania zwolnienia lekarskiego. Oczywiste jest przecież, że innego leczenia wymagać będzie leczenie problemów natury psychicznej, a innego leczenie np. urazu ortopedycznego. Nie sposób zatem wskazać, że w każdym przypadku najbardziej adekwatnym zachowaniem na zwolnieniu lekarskim będzie leczenie w warunkach domowych, względnie wyjazd do specjalistycznego zakładu leczniczego czy sanatorium. Biorąc pod uwagę różnoraką naturę schorzeń stanowiących podstawę wydania zwolnienia lekarskiego oraz indywidualne cechy, i potrzeby konkretnej osoby, zarówno sam sposób leczenia, jak i prawidłowość zachowania danej osoby w trakcie zwolnienia lekarskiego powinny być oceniane indywidualnie. Nie sposób przy tym pominąć zaleceń lekarza, który siłą rzeczy ma najlepszą wiedzę zarówno odnośnie problemów dolegających pacjentowi, jak i co do sposobów leczenia owych problemów, znajdujących odzwierciedlenie wydanych przez lekarza zaleceniach. 8. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do służby na okres od dnia [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r., wystawione przez lekarza ortopedę i sporządzone w dniu [...] lipca 2019 r. Z protokołu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego wynika jednak, iż Skarżący nie przebywał w domu, a w dniu [...] lipca 2019 r. (pierwszy dzień zwolnienia lekarskiego "ortopedycznego"), przyjechał do miejscowości nadmorskiej, gdzie w nocy z [...] na [...] lipca 2019 r. spożywał alkohol i pomagał swojemu znajomemu M. D. odtwarzać muzykę dla klientów lokalu "C. ". Z protokołu kontroli wynika ponadto, iż powyższe ustalenia są konsekwencją podjętej wobec Skarżącego w dniu [...] lipca 2019 r. (trzeci dzień zwolnienia lekarskiego "ortopedycznego") na terenie ww. lokalu interwencji zespołu ratunkowego w związku z nagłym zatrzymaniem krążenia. Bowiem ok. godz. [...] do Skarżącego została wezwana karetka Pogotowia Ratunkowego, a z uwagi na podjęte wobec niego czynności reanimacyjne, został on przewieziony do Szpitala Powiatowego w G., a następnie przetransportowany śmigłowcem Lotniczego Pogotowia Ratunkowego do Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] [...] w S., gdzie lekarze stwierdzili u Skarżącego zawał serca oraz zamknięcie naczyń krwionośnych, oceniając jego stan jako ciężki. Z kolei jak wynika z akt postępowania sądowoadministracyjnego, po upływie terminu zwolnienia lekarskiego "ortopedycznego" Skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z chorobą niedokrwienną. 9. Oczywistym jest, że spożywanie alkoholu nie jest zabronione, ale nie jest także wskazane na zwolnieniu lekarskim, zwłaszcza w przypadku urazu ortopedycznego dolnych kończyn, odpowiadających za stabilność całego ciała. Alkohol w związku z posiadanymi właściwościami oraz działaniem na organizm ludzki może powodować utratę kontroli oraz prawidłowej motoryki ciała. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że co do zasady Sąd podziela stanowisko, że wyjazd do miejscowości nadmorskiej, uczestnictwo (choćby obecność) w nocnej imprezie, pomoc w jej prowadzeniu lub chociażby towarzyszenie jej prowadzącemu, połączone ze spożywaniem alkoholu obiektywnie nie przyczyniają się w jakikolwiek sposób do poprawy zdrowia policjanta przebywającego na zwolnieniu lekarskim z powodu urazu ortopedycznego, a z uwagi na okoliczności mogą stan zdrowia pogorszyć. Takie działania pacjenta – policjanta - prawidłowo opisane i udokumentowane (uwaga ta poczyniona została w kontekście załączonego do skargi dokumentu – orzeczenia Nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2020 r. uchylającego orzeczenie w przedmiocie przewinienia dyscyplinarnego nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] grudnia 2019 r.) – mogą, w ocenie Sądu, stanowić podstawę do pozbawienia prawa do uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim. Nie można jednak tracić z pola widzenia charakteru zwolnienia i schorzenia, w związku z którym owo zwolnienie zostało wydane. Bowiem co do istoty sprawy, a więc oceny Organu w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego w kontekście jego celu należy stwierdzić, że ujawnione okoliczności sprzyjają tezie, iż zostało ono wykorzystane w nienależyty sposób. Niewątpliwie zasadniczym celem zwolnienia lekarskiego jest uzyskanie przez chorego pełnej sprawności i zdolności do pracy (służby), a zatem postępowanie organu prowadzone w trybie art. 121e ustawy o Policji powinno być ukierunkowane na wykazanie, że podjęte przez Skarżącego zajęcie w okresie absencji kolidowało właśnie z tym celem. Jednak Organy obu instancji nie wzięły pod uwagę okoliczności, zdaniem Sądu, dla tego postępowania zasadniczej – a mianowicie okresu, za który pozbawiono Skarżącego prawa do uposażenia w związku z jego dodatkowym, nagłym schorzeniem. Organy przyjęły bowiem, że jest to cały okres obowiązywania tzw. zwolnienia "ortopedycznego" (od [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r.), nie zauważając, że w trzecim dniu tego zwolnienia straciło ono swój charakter, bowiem w dniu [...] lipca 2019 r. u Skarżącego stwierdzono zatrzymanie akcji serca, w wyniku czego przetransportowano go drogą powietrzną do szpitala, gdzie przebywał z uwagi na przebyty rozległy zawał serca i chorobę niedokrwienną. 10. Ta okoliczność powinna być także przez Organy dokładnie wyjaśniona i przy ponownym rozpoznaniu sprawy (obok dokładnego wyjaśnienia rodzaju i charakteru działań podejmowanych przez Skarżącego w dniach [...] i [...] lipca 2019 r. i ich wpływu na uraz ortopedyczny) - uwzględniona, co pozwoli Organowi ustalić właściwie czas, za jaki można ewentualnie Skarżącego pozbawić uposażenia. 11. Podsumowując, zdaniem Sądu Organy nie wyjaśniwszy dokładnie i wyczerpująco stanu faktycznego przedwcześnie uznały, że Skarżącego należy pozbawić prawa do uposażenia za cały okres trwania zwolnienia lekarskiego "ortopedycznego" (6 tygodni), podczas gdy faktycznie przebywał on na nim niespełna 3 doby, czym naruszyły art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. 12. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 tej ustawy.