III OSK 7728/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 42/21 w sprawie ze skargi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1/ uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2/ zasądza od Prezesa Rady Ministrów na rzecz Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 42/21 oddalił skargę Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie wystąpiło do Prezesa Rady Ministrów o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na 18 pytań związanych z problematyką szczepionek i szczepień przeciwko SARS-Co V-2. W rozpoznaniu powyższego pismem z [...] listopada 2020 r. organ poinformował, że nie jest właściwy w przedmiotowej sprawie i nie posiada wnioskowanych informacji, natomiast właściwym organem w tej sprawie jest Minister Zdrowia. W ocenie Sądu I instancji w sytuacji gdy podmiot nie posiada żądanej informacji publicznej lub posiada ją tylko w pewnym zakresie, to zasadne jest przyjęcie, że udzielona pismem odpowiedź z podaniem wyjaśnienia, że nie jest w posiadaniu żądanej informacji, względnie nie dysponuje pełną informacją – stanowi prawidłowe rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Sądu I instancji Stowarzyszenie wywiodło skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie: - prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię tj. naruszenie art. 4 w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez błędne przyjęcie, że Prezes Rady Ministrów prawidłowo odmówił udzielenia informacji publicznej, ponieważ nie posiada tych informacji mimo, iż zakres działania organu oraz wypowiedzi pracowników wskazują, że organ ma te informacje, co rodzi obowiązek ich wydania. Z uwagi na powyższe skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości jako nie mającej usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie postawiono jedynie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, który choć nie do końca prawidłowo sformułowany zasługuje na uwzględnienie. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej może być złożona w następujących przypadkach: 1/ wnioskodawca został powiadomiony pismem, że żądana informacja nie jest informacją publiczną; 2/ adresat wniosku twierdzi, że nie posiada żądanej informacji; 3/ podmiot zobowiązany do udzielenia informacji w żaden sposób nie załatwia skierowanego do niego wniosku. Rola sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej zawsze polega na ochronie wnioskodawcy do jej uzyskania. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że Prezes Rady Ministrów jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, natomiast wnioskowane informacje mogłyby stanowić informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyby były w posiadaniu organu. Organ bowiem w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. poinformował Stowarzyszenie, że nie jest właściwy w przedmiotowej sprawie i nie posiada wnioskowanych informacji, wskazując jednocześnie jako właściwy organ Ministra Zdrowia. Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd, że nie jest wystarczające zawarte w piśmie informacyjnym lakoniczne stwierdzenie, że podmiot obowiązany wnioskowanej informacji nie posiada. Dla ustalenia, że w sprawie nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, której adresat wniosku nie posiada, jest on obowiązany wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanej informacji musi odbywać się z zachowaniem ogólnych, powszechnie akceptowanych standardów proceduralnych, w tym zasad "dobrej administracji". Winno więc ono zawierać dane pozwalające na ocenę rzetelności takiego twierdzenia. Wnioskodawca nie może być w tym zakresie pozbawiony należnej mu ochrony, a mogłoby to mieć miejsce, gdyby samo ogólnikowe twierdzenie zobowiązanego podmiotu zwalniałoby go z zarzutu bezczynności. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanych dokumentów należy rozpatrywać w kontekście zasad przewidzianych w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. a tym samym powiadomienie winno zawierać informacje dlaczego organ nie posiada żądanych informacji oraz inne dane, które mogą mieć wpływ na sytuację faktyczną i prawną wnioskodawcy. Sąd musi mieć możliwość oceny, czy prawdopodobne jest, że organ rzeczywiście żądanej informacji nie posiada. Oceniając, czy podmiot zobowiązany powinien taką informację posiadać, Sąd powinien między innymi móc ustalić, czy informacja ta jest związana z zakresem jego działania i kompetencją (por wyrok NSA z 24 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 851/09, z 27 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 156/12). W niniejszej sprawie Sąd I instancji takiej oceny w ogóle nie dokonał, przyjmując bezkrytycznie lakoniczne stanowisko organu za wystarczające. Zatem rozstrzygnięcie Sądu I instancji uznające, że pismo organu z [...] listopada 2020 r. stanowi realizację wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej, uznać należy za przedwczesne i pozbawione podstaw prawnych. W konsekwencji powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Niniejsza sprawa na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.