III SA/Po 172/21

Dnia 16 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. z dnia [...] września 2020 r., nr [...] 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Po 172/21 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2020 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. , o nr [...] odmówił przyznania pomocy finansowej B. M. jako producentowi rolnemu , któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią Covid-19. W toku postępowania ustalono ,że w dniu [...] października 2019 roku do Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wpłynął wniosek B. M. o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu ,w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w roku 2019 suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego ,przymrozków wiosennych lub powodzi ,powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy. We wniosku producent zawnioskował o płatność do następujących powierzchni (de minimis w rolnictwie) -powierzchni upraw rolnych ( z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych ), na których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30 % danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy spowodowane wystąpieniem w roku 2019 suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego ,przymrozków wiosennych lub powodzi -[...] ha -powierzchni upraw rolnych ( z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych ) , na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70%danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi -[...] ha -powierzchni wieloletnich użytków zielonych na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy ,spowodowane wystąpieniem w 2019 r suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi -[...] ha. Wystąpienie suszy w gospodarstwie stwierdzono w wyniku protokołu oszacowania szkód o nr [...] z dnia [...] października 2019r,w którym stwierdzono wystąpienie szkód co najmniej 70% powierzchni upraw w odniesieniu do [...] ha i na poziomie [...] średniej produkcji rolnej . Wnioskodawca w we wniosku oświadczył, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk, było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk "suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych ,powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia ziemi lub lawiny. Do wniosku beneficjent załączył polisy ubezpieczeniowe. W dniu [...] sierpnia 2020 roku do Biura Powiatowego w Ś. wpłynął wniosek o udzielenie pomocy na podstawie § 13 z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR dla producenta rolnego, któremu zagraża utrata płynności finansowej z w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią Covid-19. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] sierpnia 2020 roku decyzję o nr [...] o umorzeniu postępowania o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu , w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w roku 2019 suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego ,przymrozków wiosennych lub powodzi powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % uprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że umorzenie nastąpiło na skutek złożenia przez B. M. w dniu [...] sierpnia 2019 roku wniosku o udzielenie pomocy na podst. §13 z cyt. wyżej rozporządzenia z [...] stycznia 2015r, w którym zrzeka się prawa do pomocy, o której mowa w § 13 v ust.1 rozporządzenia. Organ I instancji odmówił przyznania tej płatności wskazując m. in . na treść § 13 z ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r - W sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , wskazując w uzasadnieniu, że strona uzyskując pomoc de minimis przekroczyła limit [...] Euro w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku. Strona złożyła odwołanie od decyzji podnosząc, że w [...] października 2019 roku złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu ,w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w roku 2019 suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego ,przymrozków wiosennych lub powodzi ,powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy i pomocy tej nie otrzymała. W związku z powyższym w dniu [...] sierpnia 2020 roku złożyła wniosek będący kontynuacją pomocy suszowej z 2019 roku. W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że nie przekroczył kwoty [...]euro w dacie składania wniosku w październiku 2019 roku. Podniósł, że w marcu 2020 roku otrzymał pomoc de minimis ,a jego limit pomocy z tytułu prowadzenia gospodarstwa został wykorzystany na poziomie [...] euro z okresu ostatnich 3 lat. Z uwagi na fakt, że prowadzi gospodarstwo rolne o pow. [...] ha i straty spowodowane suszą wystąpiły na pow. [...] ha ,to kwota dofinansowania zgodnie z wnioskiem z [...] października 2019 r miała oscylować w granicach [...] zł , czyli ok. [...]-[...] euro, a nie [...] euro. Organ II instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2020 roku, o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując w podstawie materialnoprawnej rozstrzygnięcia § 13 z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR. Wyjaśnił w uzasadnieniu ,że skarżący w ciągu ostatnich 3 lat obrotowych otrzymał pomoc de minimis w łącznej kwocie [...]euro .Suma kwot otrzymanej już i wyliczonej pomocy de minimis oraz kwota zawnioskowanej pomocy z tytułu wystąpienia suszy w roku 2019 w wysokości [...] euro wynosi [...] euro. Przekracza więc określony w rozporządzeniu Komisji (WE) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 roku w sprawie stosowania art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE L z dnia 24 grudnia 2013 roku) limit [...] euro o [...] euro. Organ podkreślił, że na płaszczyźnie przedmiotowej sprawy odpowiednie zastosowanie w/w przepisów znajduje swoje umocowanie w § 13 v ust.2 pkt 2 rozporządzenia ARiMR w zw. z § 13 z ust.4 tego aktu. Z kolei artykuł 3 ust.7 rozporządzenia Komisji(UE) nr [...] stanowi, iż jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis ,górny limit krajowy lub górny limit sektorowy , o których mowa w ust.2,3 i 3a nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. Organ podkreślił, że pomoc de minimis udzielana dla jednego rolnika nie może przekroczyć [...] euro w ciągu trzech ostatnich lat obrotowych z uwzględnieniem kwot pomocy de minimis w rolnictwie ze wszystkich tytułów, a sytuacja odwołującego nie różni się sytuacji od innych producentów, wobec których zastosowano odmowę przyznania pomocy w oparciu o te same kryteria. Strona reprezentowana przez pełnomocnika skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.3 ust.2 oraz art. 3 ust.7 w zw. z treścią pkt 8 preambuły Rozporządzenia Komisji(UE) nr [...] poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu ,że beneficjentowi korzystającemu z pomocy de minimis w sektorze rolnym nie może zostać przyznana pomoc w części nieprzekraczającej wysokości górnego pułapu pomocy , jeżeli łączna kwota pomocy we wniosku o jej udzielenie przekracza ustalony pułap. Strona zarzuciła także naruszenie postępowania tj. art.77 § 1 i 4 w zw. z art.80 Kpa poprzez błędne określenie wysokości już przyznanej pomocy, co zdaniem skarżącego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz 107 § 3 w zw. z art.140 Kpa poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania ,co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR. Organ w odpowiedzi skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie . W badanej sprawie zasadniczy spór sprowadzał się do tego, czy przekroczenie górnego limitu krajowego pomocy de minimis przewidzianego przez państwo członkowskie dla jednego producenta rolnego w okresie trzech lat podatkowych, winno skutkować całkowitą odmową przyznania pomocy finansowej objętej wnioskiem z [...] października 2019 r., czy jedynie odmową przyznania pomocy finansowej w kwocie przekraczającej limit wynoszący [...] euro. Zdaniem Skarżącego, winien on otrzymać wnioskowaną pomoc do wysokości limitu, tj. do kwoty [...]euro, czyli z uwzględnieniem kwot wcześniej otrzymanych, z pominięciem jedynie kwoty przekraczającej limit. W niniejszej sprawie limit został przekroczony o kwotę stanowiącą równowartość [...] euro, w związku z tym odmowa udzielenia pomocy finansowej winna dotyczyć jedynie tej kwoty. Organy stanęły jednak na stanowisku, że uzasadniona jest odmowa przyznania pomocy finansowej odpowiadającej całej wnioskowanej w dniu [...] października 2019 r. kwocie o równowartości [...] euro, bowiem skarżący w ciągu ostatnich 3 lat obrotowych otrzymał pomoc w charakterze de minimis w łącznej w kwocie [...]euro . Stąd doszło do przekroczenia przez Skarżącego limitu o kwotę [...]euro, co w konsekwencji skutkuje odmową przyznania całej wnioskowanej pomocy finansowej. Podniesiona w niniejszej sprawie kwestia sporna stanowiła już przedmiot rozważań sądów administracyjnych. Analizę przepisów prawa stanowiących podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej, w przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z [...] stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK [...], z [...] lipca 2020 r. sygn. akt II FSK [...] oraz z [...] września 2020 r. o sygn. akt II FSK [...],a także m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyrokach z [...] października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz [...], z [...] października 2020 r. sygn. Akt I SA/Sz [...] i z [...] października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz [...] (orzeczenia są dostępne pod adresem [...]). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach. Zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r w sprawie stosowania art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U. UE L z dnia 24 grudnia 2013r) ,w brzmieniu obowiązującym od [...] marca 2019 r , zmienionym przez art.1 pkt 2 rozporządzenia nr [...] z dnia [...] lutego 2019 (Dz.U.UE.L.2019.51I.1) całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie mogła przekroczyć [...] euro w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr [...] łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I. Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym uzyskuje się prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia nr [...]). Zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr [...], jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis ,górny limit krajowy lub górny limit sektorowy , o których mowa w ust.2 ,3 i 3a ,nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. Na podstawie art. 6 ust. 3 rozporządzenia nr [...], państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego odnośne pułapy , górny limit krajowy i górny limit sektorowy , o którym mowa w art. 3 ust.2, 3 i 3a oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane. Wskazać należy, że pomoc de minimis, będąca wsparciem finansowym, ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji. Pomoc ta przyznana jednemu beneficjentowi w okresie 3 lat kalendarzowych nie może przekroczyć ustalonego limitu. Stosownie do art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr [...], pułapy de minimis oraz górny limiit krajowy i górny limit sektorowy , o którym mowa w ust.2, 3 i 3a , stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim. Ponadto okres ten, stosownie do pkt 8 preambuły tego rozporządzenia, należy oceniać w sposób ciągły, co znaczy, że dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych. W ocenie Sądu, wielkość przyznanej pomocy producentowi rolnemu nie mogła doprowadzić do przekroczenia przysługującego mu trzyletniego limitu kwotowego wynoszącego [...] euro. Tym samym dopuszczalne było przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia nr [...] jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zdaniem Sądu, przemawia to za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka byłaby możliwa do przyznania. Za takim rozumieniem omawianej regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE.L Nr [...], str. 35 ze zm.), wyraźnie wskazano, że jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie nr [...], zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwego zwolnienia podatkowego przekracza wartości określone w rozporządzeniu nr [...], to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w rozporządzeniu nr [...]. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że rozporządzenie nr [...] wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy, lecz wymaga ono jedynie, aby pomoc nie przekraczała wartości [...] euro. Inne rozumienie tych przepisów wprowadziłoby niesprawiedliwe traktowanie producentów rolnych, znajdujących się w podobnej sytuacji. Intencją zaś ustawodawcy unijnego było to, aby każdy z podmiotów miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do jednego, określonego pułapu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien kierować się wykładnią ww. przepisów zaprezentowaną przez Sąd, a w konsekwencji odnieść się także do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu ,a związanych z wyliczoną kwotą już udzielonej pomocy de minimis, czego nie uczyniono w zaskarżonej decyzji organu II instancji. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje obu instancji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2020.2320 ze zm). ----------------------- 4