III OSK 631/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 440/20 w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Złotoryi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2021 r., IV SAB/Wr 440/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. S. (dalej: skarżący) na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Złotoryi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, oddalił skargę w całości ( pkt I ) oraz przyznał radcy prawnemu od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając przedmiotowy wyrok w części co do punktu I, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), zarzucił Sądowi I instancji: 1) pominięcie art. 14 ust. 1, ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p., mimo że w realiach przedmiotowej sprawy skarżący złożył wniosek o udostępnienie mu informacji publicznej w konkretnej formie (kserokopia, skany) oraz w określony sposób (doręczenie kopii pism lub nagranie dokumentów na płytę CD/DVD), a organ zobowiązany do udzielenie informacji publicznej nie udzielił mu jej w żądanej formie oraz w określony sposób, ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej; 2) art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w realiach przedmiotowej sprawy wystarczającym dla uznania, że doszło do udzielenia informacji publicznej będzie odesłanie skarżącego do strony internetowej, mimo że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności i nie ma możliwości nieskrępowanego dostępu do Internetu, co doprowadziło do nieuprawnionego oddalenia skarg; 3) art. 151 w zw. z art. 149 § 1, § 1 a oraz § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1, ust. 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ terminów określonych w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i nieudzielenia informacji skarżącemu w formie i w sposób przez niego wskazany, ani też niewydanie w tym terminie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, co powinno doprowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę w całości. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części w jakiej skarga została oddalona w całości oraz rozpoznanie przedmiotowej skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Ponadto pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że w analogicznym stanie faktycznym i przy tożsamych zarzutach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już m.in. w sprawie o sygn. akt III OSK 5522/21. NSA w całości podtrzymuje argumentację zawartą w powyższym wyroku i za zasadne uznaje jej powtórzenie. Stosownie do brzmienia powoływanego w zarzutach przepisu art. 10 ust. 1 u.d.i.p., wskazać należy, że ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu na wniosek podlega każda informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Oznacza to tym samym, że informacje udostępnione we wspomnianych publikatorach nie podlegają udostępnieniu na wniosek. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wyroki sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi, zatem podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 784/16). Zauważyć należy, że skarżący nie przeczy otrzymaniu informacji, o które wystąpił, lecz bezczynność organu wiąże z faktem nie zrealizowania jego wniosku co do formy w jakiej oczekiwał udzielenia tej informacji. W tym miejscu zasadnym jest zwrócenie uwagi, że sam skarżący nie wskazał we wniosku w sposób jednoznaczny formy udostępnienia informacji podając, że "informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD". Nadto podkreślenia wymaga, że to Biuletyn Informacji Publicznej lub centralne repozytorium jest podstawowym źródłem zapoznania się z informacją publiczną. Udostępnienie informacji w BIP lub w centralnym repozytorium wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego, czy w innych przewidzianych w ustawie formach (np. wyłożenia, wywieszenia). Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wprowadza tzw. negatywną klauzulę wnioskowego trybu udzielania informacji. Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. W przypadku złożenia wniosku podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku stosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP (zob. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, PPP 2007, nr 3, s. 18). Oznacza to, że podmiot zobowiązany nie ma obowiązku udostępniać informacji publicznej w formie i w sposób wskazany we wniosku jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w BIP, zaś zakres żądania sformułowany we wniosku o jej udostępnienie i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Dodać należy, że udostępnienie informacji publicznej w BIP zwalnia również podmiot zobowiązany z obowiązku potwierdzania na piśmie jej istnienia, jak również na dysponencie tej informacji nie spoczywa obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu i przesyłania ich wnioskodawcy (podobnie wyrok NSA z 25 września 2008 r., I OSK 416/08). Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) został stworzony w celu powszechnego i bezpłatnego udostępniania informacji publicznej w postaci elektronicznej. Biuletyn ten składa się z witryn WWW, na których władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne udostępniają informacje publiczne. Są to tzw. strony podmiotowe BIP, na których podmiot prowadzący taką stronę publikuje informacje służące wszystkim odwiedzającym, a dotyczące np. jego statusu prawnego, przedmiotu i trybu działania, prowadzonych rejestrów, ewidencji, czy też zgromadzonych archiwów. Jak wynika ze strony Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Złotoryi (orzeczenia.złotoryja.sr.gov.pl) jest elementem strony podmiotowej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Złotoryi, o czym świadczy widniejące na Portalu logo BIP, stanowiące element identyfikacji wizualnej przynależności do Biuletynu Informacji Publicznej. Działanie podmiotu zobowiązanego wypełniło zatem, zgodnie z wyżej wskazanymi zasadami, obowiązek udzielenia informacji publicznej. Nadto udzielenie odpowiedzi nastąpiło przed wniesieniem skargi. Ta zatem w dacie jej złożenia była ona bezzasadna. Skarżący nie może oczekiwać, że orzeczenia sądu w formie zanonimizowanej opublikowane w internecie, w ogólnodostępnym Portalu Orzeczeń, dodatkowo będą mu przesyłane w innej formie. Jeżeli organ udostępnił informacje w drodze ich upublicznienia i stały się one ogólnodostępne, to wykluczona jest możliwość dodatkowego ich udzielania w formie kopii lub zapisu na płycie DVD lub CD. Skarżący nie kwestionuje faktu publikacji orzeczeń. W tej sytuacji w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę o braku możliwości udostępnienia informacji w trybie wnioskowym w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. Na dzień wniesienia skargi żądane przez skarżącego do udostępnienia wyroki były już umieszczone w Portalu orzeczeń. Fakt, iż wnioskodawca w momencie złożenia wniosku oraz skargi kasacyjnej odbywa karę pozbawienia wolności i nie ma nieskrępowanego dostępu do internetu, jest prawnie irrelewanty dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku. Wskazana przypadłość związana z osobą skarżącego w żaden sposób nie wpływa na sposób udostępnia informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji nie uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p., gdyż żądane przez skarżącego informacje zostały udostępnione w BIP przed złożeniem przez niego skargi do WSA we Wrocławiu. Wreszcie powiązanie zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 149 § 1, § 1a oraz § 2 P.p.s.a. jest sformułowane o tyle niepoprawnie, że te dwa przepisy zawierają normy przeciwstawne i art. 151 P.p.s.a. nie może zostać naruszony równocześnie z art. 149 § 1, § 1a, § 2 P.p.s.a. są to bowiem przepisy wzajemnie się wykluczające, stosowane przez sąd w różnych stanach prawnych. Co więcej oba przepisy mają charakter wynikowy i ich zastosowanie przez sąd administracyjny jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało lub nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby przeciwdziałanie bezczynności organu. Nie sposób też podzielić pozostałej części tego zarzutu tj. naruszenia art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1, ust. 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 16 ust 1 u.d.i.p., gdyż organ nie przekroczył terminów udzielenia informacji publicznej, a wobec udostępnienia żądanej informacji w BIP nie musiał jej udostępniać w formie i w sposób żądany przez skarżącego, ani wydawać decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Skarga ta podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed tym Sądem, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.