II SA/Rz 406/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Burmistrza Gminy na rzecz skarżącego M. I. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem skargi M. I. (dalej w skrócie: "skarżący") reprezentowanego przez r. pr. Z. B. jest decyzja Burmistrza [...] (dalej w skrócie: "Burmistrz") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi w [...] (dalej w skrócie: "Dyrektor Liceum") z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] o odmowie nadania stopnia zawodowego nauczyciela kontraktowego. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 11 lutego 2020 r. Dyrektor Liceum decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] odmówił nadania skarżącemu stopnia zawodowego nauczyciela kontraktowego. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Liceum przytoczył treść art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela po czym stwierdził, że skarżący nie spełnia jednego z warunków niezbędnych do nadania stopnia zawodowego nauczyciela kontraktowego. Następnie przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych dotyczących wykładni terminu "znaczący dorobek zawodowy" Dyrektor Liceum wskazał, że musi być on ponadprzeciętny, znacznie przewyższający dorobek zawodowy wymagany od ogółu nauczycieli. Tym samym długoletniego zatrudnienia, a nawet znacznego zaangażowania w pracy zawodowej, które powinno cechować każdego pracownika, nie można utożsamiać ze "znaczącym dorobkiem zawodowym". Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, Burmistrz decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Liceum. Następnie po rozpoznaniu skargi skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 października 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 680/20 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, albowiem Burmistrz rozpoznał odwołanie skarżącego, pomimo braku własnoręcznego podpisu skarżącego na odwołaniu. Sąd wskazał również na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organy nie dokonały oceny przedstawionych przez skarżącego dokumentów, mających w jego ocenie wykazać posiadanie znaczącego dorobku zawodowego, o którym mowa w art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela, warunkującego nadanie stopnia nauczyciela kontraktowego, nie wyjaśniły również, z jakich powodów uznały, że skarżący nie legitymuje się znaczącym dorobkiem zawodowym, i w jakim zakresie nie spełnia tego wymogu. Sąd zauważył ponadto, że z oświadczenia pełnomocnika skarżącego wynika, że skarżący przestał pracować w szkole w [...] z dniem 31 sierpnia 2020 r. co czyniło koniecznym rozważenie, czy nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem skarżącego. Po ponownym rozpoznaniu odwołania, Burmistrz decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1, art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1982 r. Karta Nauczyciela (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2215 ze zm.) - uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz umorzył postępowanie przed organem I instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wyjaśnił, że w dniu 5 stycznia 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych odwołania przez jego podpisanie. W wyznaczonym terminie skarżący złożył własnoręczny podpis pod odwołaniem. Burmistrz podał, że w aktach sprawy zalega umowa o pracę z dnia 30 sierpnia 2019 r. zawarta pomiędzy Liceum Ogólnokształcącym z Oddziałami Dwujęzycznymi w [...] a skarżącym. Umowa ta uległa rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2020 r., w związku z upływem czasu, na jaki została zawarta. Po ustaniu zatrudnienia skarżący nie podjął zatrudnienia w żadnej innej placówce oświatowej. Burmistrz stwierdził, że z przywilejów przewidzianych Kartą Nauczyciela, w tym również w zakresie uprawnień do awansu zawodowego przewidzianych w rozdziale 3a wyżej wymienionej ustawy, mogą skorzystać nauczyciele zatrudnieni w szkole lub innej placówce, o której mowa w art. 1 Karty Nauczyciela. Skoro skarżący nie jest obecnie zatrudniony w takiej szkole lub placówce, postępowanie w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego wszczęte na wniosek skarżącego nie może się zatem zakończyć wydaniem decyzji rozstrzygającej co do istoty, tj. decyzji o nadaniu lub odmowie nadania stopnia awansu zawodowego. Decyzja taka byłaby bowiem obarczona wadą prawną powodującą nieważność postępowania. Tym samym w ocenie Burmistrza w niniejszej sprawie zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego. Burmistrz powołał się na zalecenia zawarte w wyroku z dnia 15 października 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 680/20 po czym stwierdził, że obecna sytuacja nie daje podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie: 1) art. 105 § 1, art. 140 oraz 138 § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie prowadzące do umorzenia postępowania przed organem I instancji, podczas gdy postępowanie wszczęte na skutek wniosku złożonego przez skarżącego o nadanie mu stopnia nauczyciela kontraktowego nie mogło i nie może zostać uznane za bezprzedmiotowe, a zatem brak jest podstaw faktycznych jak i prawnych umorzenia postępowania; 2) art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie prowadzącego do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak i prawnego, co doprowadziło do braku merytorycznej oceny decyzji organu I instancji, w szczególności poprzez poczynienie założeń - uznanych za fakt znany z urzędu - że skarżący nie podjął zatrudnienia w żadnej innej placówce oświatowej, który to fakt mało iż pozostaje ambiwalentny dla merytorycznej sprawy, nie może być uznany za fakt znany organowi z urzędu, stał się podstawą rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji - bez zakomunikowania go stronie przed zakończeniem postępowania, a nadto jest wyłącznie domysłem organu, bowiem zatrudnienie skarżącego nie jest faktem, który organ był w stanie w jakikolwiek sposób zweryfikować, udowodnić, a nawet uprawdopodobnić, 3) art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nie odpowiadający stanowi faktycznemu niniejszej sprawy, 4) art. 7 w zw. z 107 § 3 oraz art. 129 § 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i wskazanie w treści pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji po raz kolejny błędnego trybu wniesienia środka zaskarżenia od niniejszej decyzji, 5) art. 1 i nast. Karty Nauczyciela poprzez ich błędną wykładnię, prowadzącą do wniosku, że wobec skarżącego jako obecnie niezatrudnionego w placówce oświatowej nie może zostać wydana decyzja rozstrzygająca co do istoty złożonego przez niego wniosku o nadanie mu stopnia zawodowego, podczas gdy zgodnie z ustawą, doktryną i szerokim orzecznictwem wymóg bycia nauczycielem, wychowawcą lub pracownikiem pedagogicznym zatrudnionym w szkołach, przedszkolach i placówkach oraz zakładach kształcenia i doskonalenia nauczycieli musi być spełniony na dzień składania wniosku o przyznanie stopnia zawodowego, 6) art. 9a ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 1 Karty Nauczyciela poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, co skutkowało uznaniem, że przedłożone przez skarżącego dokumenty nie stanowiły podstawy zatrudnienia na stanowisku nauczyciela kontraktowego, co może prowadzić do uznania, że skarżący został zatrudniony wbrew przepisom ustawy, podczas gdy skarżący spełnia wymogi przewidziane ustawą do zajmowania stanowiska nauczyciela - w tym nauczyciela kontraktowego, 7) art. 9a ust. 3 w zw. z art. 42 ust. 2 pkt 3 Karty Nauczyciela poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, prowadzące do uznania, że skarżący jest osobą, która nie spełnia kumulatywnie przesłanek do nadania tytułu zawodowego nauczyciela kontraktowego, podczas gdy skarżący przedłożył celem zatrudnienia go wszelkie posiadane dokumenty oraz wskazał możliwość potwierdzenia posiadanych kompetencji zawodowych i szczególnych uprawnień, a nadto posiada przygotowanie pedagogiczne, wieloletnie doświadczenie zawodowe w pracy nauczyciela, ukończony staż zagraniczny, zdobył liczne dyplomy i certyfikaty (w tym co pominął w zaskarżonej decyzji organ prowadzący certyfikat językowy - świadczący o przygotowaniu zawodowym i kwalifikacjach do nauczania przedmiotu w języku ojczystym oraz języku angielskim a także certyfikat świadczący o znajomości języka migowego), nadto posiada doświadczenie w przebiegu i realizacji matur międzynarodowych, 8) przepisów rozdziału 3, 3a oraz 4 Karty Nauczyciela poprzez ich niezastosowanie przez organ, podczas gdy organ prowadzący jest organem wyższego stopnia w stosunku do dyrektora placówki oraz prowadzi nadzór nad przebiegiem zatrudnienia pracowników szkoły i to do jego obowiązków należy weryfikacja oraz ocena zasadności zatrudniania, w szczególności w zakresie wszczętego postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Liceum, 9) art. 9a ust. 2 w zw. z art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, co prowadzi do uznania, że nawiązanie stosunku pracy z osobą nieposiadającą stopnia nauczyciela zawodowego wobec nieprzyznania skarżącemu stopnia nauczyciela stażysty w dniu rozpoczęcia pracy i zaniechanie wypełnienia przez organ obowiązków ciążących na nim z tytułu rozpoczętego stażu zgodnie z przepisami ustawy, nastąpiło z uznaniem przez organ w chwili zatrudnienia odwołującego posiadanych przez niego kwalifikacji i dorobku zawodowego za uzasadniający nadanie skarżącemu co najmniej stopnia nauczyciela kontraktowego, 10) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności pominięcie dokumentów świadczących o ukończeniu przez skarżącego kursów specjalistycznych pomocnych w pracy w zawodzie nauczyciela oraz stanowiących potwierdzenie posiadania przez skarżącego ponadprzeciętnych kwalifikacji zawodowych do wykonywania zawodu nauczyciela, co skutkowało uznaniem, że ukończone staże, kursy i szkolenia odbyte w czasie pracy w charakterze nauczyciela nie stanowią znacznego dorobku zawodowego skarżącego. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie powyższych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd podaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 pkt 3 zzs ⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. 2020 r. poz. 374 ). W sprawie jest bezsporne, że kwestionowana decyzja została wydana w warunkach reżimu wyznaczonego treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2019 r. poz. 2325 ze zm. Stosownie do powołanego przepisu "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie." Burmistrz Gminy [...] wydał zaskarżoną decyzję w następstwie stwierdzenia przez tutejszy Sąd nieważności poprzednio wydanej w sprawie decyzji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] - wyrok z dnia 15 października 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 680/20. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę na trzy kwestie: po pierwsze, na brak podpisania przez skarżącego odwołania, co stanowiło zasadniczą podstawę wydanego wyroku, po drugie, na brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w sprawie – brak należytej oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów w kontekście "znaczącego dorobku zawodowego" w rozumieniu art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela i wreszcie po trzecie, na konieczność rozważenia, czy wobec zaprzestania przez skarżącego pracy w szkole w [...] z dniem 31 sierpnia 2020 roku nie zachodzi koniczność umorzenia postępowania. Sąd nie przesądził, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, zwrócił natomiast organowi uwagę na konieczność rozważenia, czy zaprzestanie przez skarżącego pracy w szkole może mieć wpływ na jego bezprzedmiotowość. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wezwał skarżącego do podpisania odwołania, co też skarżący uczynił. W wyniku jego rozpoznania, kwestionowaną skargą decyzją Burmistrz, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzje organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Organ ustalił, że skarżący z dniem 31 sierpnia 2020 roku zakończył zatrudnienie w Liceum Ogólnokształcącym z Oddziałami Dwujęzycznymi w [...] i nie podjął zatrudnienia w żadnej innej placówce oświatowej. W ocenie organu takie skonfigurowanie czyniło postępowanie bezprzedmiotowym, albowiem przepisy rozdziału 3a Karty Nauczyciela, określające zasady awansu zawodowego znajdują zastosowanie wyłącznie do nauczycieli zatrudnionych w szkole lub innej placówce oświatowej, o której mowa w art. 1 Karty Nauczyciela. Ponieważ skarżący nie jest zatrudniony w żadnej z tych jednostek, przepisy działu 3a w tym i art. 9a ust. 3 nie znajdują wobec niego zastosowania. Stanowisko to jest błędne. Zgodnie z art. 9a ust. 3 Kart Nauczyciela Nauczyciele stopień nauczyciela kontraltowego uzyskuje się "z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole". Spełnienie wymogów podanych w treści tego przepisu powoduje więc uzyskanie z mocy prawa stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraltowego. Uwolnienie mocy prawnej dyrektywy z art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela następuje na podstawie nadania stopnia nauczyciela kontraktowego przez dyrektora szkoły w formie decyzji administracyjnej o charakterze deklaratoryjnym (art. 9b ust. 4 pkt 1), a więc ze swojej istoty jedynie potwierdzającej wynikającą z przepisów zaszłość prawną – por. wyrok NSA z 18 marca 2008 r., sygn. I OSK 472/07. W doktrynie i orzecznictwie sądowym ugruntował się pogląd, że akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest rodzajem certyfikatu zawodowego potwierdzającego pewne uprawnienia w tym zakresie, pochodzącego od władzy publicznej, mającego formę decyzji administracyjnej i skutkującego wobec wszystkich pracodawców – obecnych i przyszłych - zob. A. Kisielewicz, Stopnie awansu zawodowego nauczycieli, Pr. Pr. 2001/7–8, s. 27. Stopień awansu zawodowego jest nadawany nauczycielowi na stałe w tym sensie, iż zawsze jest możliwe uzyskanie wyższego stopnia, aż do stopnia nauczyciela dyplomowanego. Nie jest to wobec tego akt pracodawcy podejmowany w ramach łączącego go z nauczycielem stosunku pracy. Jeżeli więc skarżący został zatrudniony w Liceum Ogólnokształcącym z Oddziałami Dwujęzycznymi w [...] to dyrektor szkoły, stosownie do art. 9a ust. 3 w zw. z art. 9b ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela był zobowiązany rozstrzygnąć o nadaniu mu stopnia nauczyciela kontraktowego. Ewentualne uzyskanie przez skarżącego stopnia nauczyciela kontraktowego pozwoli mu w przyszłości, w razie zatrudnienia w szkole lub placówce oświatowej nawiązać stosunek pracy z uwzględnieniem nadanego stopnia awansu zawodowego – analogicznie NSA w wyroku z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. I OSK 1478/10. W takim skonfigurowaniu, ewentualne rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem, przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie nadania mu stopnia nauczyciela kontraktowego w trybie art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela, nie może prowadzić do bezprzedmiotowości prowadzonego w tym celu postępowania. Stopień nauczyciela kontraktowego uzyskuje się w dniu nawiązania stosunku pracy z nauczycielem, ewentualne ustanie zatrudnienia w późniejszym czasie, pozostaje bez wpływu na postępowanie w przedmiocie nadania mu tego stopnia na podstawie art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela. Sąd zwraca uwagę, że zarówno decyzja z dnia [...] lutego 2020 roku (I instancji), jak i decyzja z dnia [...] marca 2020 roku (II instancja), zostały wydane w okresie, gdy skarżący był jeszcze zatrudniony w szkole. Długi okres prowadzenia postępowania w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego, wynikający z naruszeń prawa, jakich dopuściły się organy, nie może obciążać skarżącego, który w tym czasie przestał pracować w szkole. W tym stanie rzeczy Sąd zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję, albowiem narusza ona przepisy prawa procesowego, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 9a ust. 3 i art. 9b ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni oceny prawne zaprezentowane w części zważającej niniejszego wyroku, jak również nadal aktualne wytyczne Sądu w sprawie II SA/Rz 680/20, co do oceny "znaczącego dorobku zawodowego" skarżącego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.