II OZ 313/22

Dnia 25 maja 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O.S. i S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 484/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej O. S. i S. S. od wyroku tego sądu z dnia 23 czerwca 2021 r. w sprawie ze skargi O. S. i S. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie postanowieniem z 31 marca 2022 r., VII SA/Wa 484/21, odrzucił skargę kasacyjną O. S. i S.S. od wyroku tego sądu z 23 czerwca 2021 r. w sprawie ze skargi O.S. i S. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) z [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Z motywów powyższego postanowienia wynika, że wyrokiem z 23 czerwca 2021 r. WSA w Warszawie oddalił skargę O. S. i S. S. na ww. decyzję MWINB uchylającą w całości - decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (PINB) z [...] września 2020 r., nr [...] nakazującą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego O. i S. S. rozbiórkę zadaszonego miejsca postojowego o wymiarach zewnętrznych 6,11 m. x 5,24 m. usytuowanego na nieruchomości przy ul. [...] w W., w terminie 2 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna. Przesyłki zawierające odpisy sentencji wyroku zostały wysłane do pełnomocnika skarżących r. pr. D. K.-Z. i uczestnika postępowania H.J.-S. w dniu 24 czerwca 2021 r., a do MWINB w dniu 29 czerwca 2021 r. Pismem z 12 lipca 2021 r. skarżący złożyli wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. i doręczenie go na adres pełnomocnika skarżących. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w dniu 7 września 2021 r., a po podpisaniu przez pozostałych członków składu sędziowskiego, zostało załączone do akt sądowych sprawy w dniu 16 września 2021 r. W wykonaniu zarządzenia sądu z 7 września 2021 r., przy piśmie z 1 października 2021 r. został wysłany do pełnomocnika skarżących r. pr. D. K.-Z., odpis sentencji wyroku wraz z jego uzasadnieniem zawierającym 9 stron (część uzasadnienia wyroku opisująca stan faktyczny sprawy) opatrzonym pieczęcią i adnotacją mającą potwierdzać zgodność z oryginałem. Powyższa przesyłka została odebrana w dniu 6 października 2021 r. Pismem z 29 października 2021 r. skarżący reprezentowani przez pełnomocnika adw. N.C. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 23 czerwca 2021 r., domagając się jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia ich praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, przeprowadzenie dowodu z poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii doręczonego skarżącym uzasadnienia w/w wyroku w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 484/21 na wykazanie faktu, iż uzasadnienie wyroku obejmuje 9 stron maszynopisu, przy czym ostatnia strona zaopatrzona jest w pieczęć WSA w Warszawie oraz podpis Referenta Stażysty K. B., co świadczy o sporządzeniu przez w/w sąd uzasadnienia wyroku, które nie wskazuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie zawiera jej wyjaśnienia – czym uniemożliwia merytoryczną kontrolę kasacyjną rzeczonego wyroku i skutkuje pozbawieniem skarżących możności obrony swych praw. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów postępowania, art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329, "Ppsa") polegające na nie zawarciu przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku z 23 czerwca 2021 r. podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz całkowitego braku jej wyjaśnienia, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę kasacyjną ww. orzeczenia – co dodatkowo może również skutkować nieważnością postępowania wobec pozbawienia skarżących możności obrony swych praw w myśl art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa. W uzasadnieniu środka odwoławczego skarżący wskazali, że otrzymane z sądu wojewódzkiego uzasadnienie jest całkowicie pozbawione części, która powinna być zatytułowana "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje". Tym samym nie spełnia ono wymogów stawianych przez art. 141 § 4 Ppsa w zakresie w jakim nakazuje, aby uzasadnienie wyroku zawierało podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W rezultacie, w ocenie skarżących powyższy brak uniemożliwia merytoryczną kontrolę kasacyjną rzeczonego wyroku i skutkuje pozbawieniem skarżących możności obrony swych praw. Dalej w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że w następstwie wywodów skarżących w skardze kasacyjnej odnośnie treści uzasadnienia doręczanego wyroku wydanego w sprawie, wydano zarządzenie z 8 listopada 2021 r. o konieczności ponownego doręczenia pełnomocnikowi skarżących – r. pr. D. K.-Z. odpisu wyroku wraz z pełnym uzasadnieniem i stosownym pouczeniem, że dopiero od dnia doręczenia kompletnego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem zacznie biec termin do wniesienia środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna. Przy piśmie z 10 listopada 2021 r. został wysłany do skarżących, reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, r. pr. D. K.-Z., odpis sentencji wyroku wraz z pełnym uzasadnieniem wyroku. Jednakże na wskutek błędu pracownika sądu, w ww. piśmie nie zawarto pouczenia, że dopiero od dnia doręczenia kompletnego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem zacznie biec termin do wniesienia środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna. Powyższa przesyłka została doręczona w dniu 15 listopada 2021 r. Pismem z 15 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżących r. pr. P. K. zwrócił ponownie nadesłany odpis wyroku wraz z pełnym uzasadnieniem. Z uwagi na nieprawidłowe wykonanie zarządzenia z 8 listopada 2021 r., zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 21 stycznia 2022 r. nakazano doręczenie pełnomocnikowi skarżących r. pr. D. K.-Z. odpis wyroku z 23 czerwca 2021 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem. Jednocześnie wskazano wyjaśnić pełnomocnikowi skarżących, że doręczenie niepełnego uzasadnienia wyroku przy piśmie z 1 października 2021 r. (tj. tylko 9 stron) było spowodowane problemem technicznym na etapie przenoszenia sporządzonego uzasadnienia do Systemu Obsługi Spraw Orzekanych, z którego następnie drukowany jest odpis orzeczenia z uzasadnieniem i doręczany stronie. Z uwagi na nieprawidłowe wykonanie zarządzenia z 8 listopada 2021 r. sąd wojewódzki zmuszony był ponownie doręczyć odpis wydanego orzeczenia w sprawie wraz z pisemnym jego uzasadnieniem. Jednocześnie poinformowano, że termin na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 23 czerwca 2021 r. liczony będzie od dnia prawidłowego doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem. Jednocześnie wezwano pełnomocnika skarżących r. pr. D. K.-Z. do wskazania czy w związku z prawidłowym doręczeniem orzeczenia wraz z uzasadnieniem podtrzymuje skargę kasacyjną z dnia 29 października 2021 r. wniesioną przez adw. N. C. Przesyłka zawierająca odpis sentencji wyroku wraz z pełnym uzasadnieniem wraz z pouczeniami została wysłana do pełnomocnika skarżących - r. pr. D. K.-Z. w dniu 24 stycznia 2022 r. W odpowiedzi na pismo z WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżących r. pr. P. K. wskazał że: • nie zna treści skargi kasacyjnej wniesionej przez adw. N. C. i w związku z tym nie jest w stanie wypowiedzieć się czy podtrzymuje środek zaskarżenia wniesiony przez tego pełnomocnika, w związku z czym prosi o skierowanie stosownej korespondencji do pełnomocnika będącego autorem skargi kasacyjnej; • zakreślony rygor nie wynika z przepisów prawa; • w załączeniu zwraca otrzymaną z sądu korespondencję celem doręczenia jej właściwemu adresatowi. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji przywołanym na wstępie odrzucił skargę kasacyjną. Sąd ten stwierdził, że skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie pismem z 29 października 2021 r. została wniesiona przed terminem, jako że bieg terminu na wniesienie środka zaskarżenia nie rozpoczął się od 6 października 2021 r. z uwagi na nieprawidłowe doręczenie w tym dniu wyroku wraz z jego uzasadnieniem, gdyż omawiane uzasadnienie wyroku ze względów technicznych było niepełne i nie odpowiadało znajdującemu się w aktach sprawy uzasadnieniu tego wyroku. W przekonaniu tegoż sądu termin na wniesienie skargi kasacyjnej od powyższego wyroku rozpoczął bieg dopiero od 3 lutego 2022 r., tj. od dnia doręczenia pełnego uzasadnienia wyroku, odpowiadającego formą uzasadnieniu znajdującemu się w aktach sądowych sprawy. Zatem skargę kasacyjną z 29 października 2021 r. jako złożoną przedwcześnie sąd wojewódzki potraktował jako niedopuszczalną. Podkreślono, że 25 października 2021 r. udzielono r. pr. D. K.-Z. dostępu do sprawy w systemie PASSA (portalu akt sądowych sądów administracyjnych). Sąd pierwszej instancji uznał tym samym, że jeszcze przed złożeniem omawianej skargi kasacyjnej strona skarżąca poprzez jednego ze swoich pełnomocników, miała wgląd do pełnego, prawidłowego uzasadnienia wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli O. S. i S. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ww. orzeczenie w całości i zarzucając mu na zasadzie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 178 Ppsa polegające na bezpodstawnym stwierdzeniu, że skarga kasacyjna z 29 października 2021 r. jest niedopuszczalna i w konsekwencji jej odrzucenia przez WSA w Warszawie, pomimo spełnienia wszelkich wymogów formalnych warunkujących jej skuteczne wniesienie – co dodatkowo może również skutkować nieważnością postępowania wobec pozbawienia skarżących możności obrony swych praw w myśl art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa; 2. art. 173 § 2 oraz art. 177 § 1 Ppsa polegające na bezprawnym uznaniu, iż termin na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 23 czerwca 2021 r. rozpoczął bieg dopiero od 3 lutego 2022 r., a nie od 6 października 2021 r., co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego stwierdzenia, że skarga kasacyjna została złożona przedwcześnie; 3. art. 142 § 2 Ppsa polegające na trzykrotnym doręczaniu skarżącym odpisu tego samego wyroku z uzasadnieniem przez WSA w Warszawie, a następnie bezprawnym stwierdzeniu, które doręczenia tenże sąd arbitralnie uznaje za "nieprawidłowe"', a które za "prawidłowe", pomimo, iż żadne przepisy Ppsa takiej możliwości nie przewidują. W związku z powyższym, na podstawie art. 194 § 3 oraz art. 188 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, skarżący wnoszą o uwzględnienie zażalenia i zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyjęcie skargi kasacyjnej z 29 października 2021 r. do rozpoznania. Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, wnoszą o zmianę zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 194 § 3 oraz art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa wnoszą o uwzględnienie zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Niezależnie od powyższego, wnoszą o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Równocześnie, na zasadzie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, wnoszą o przeprowadzenie dowodu z poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii doręczonego skarżącym uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 23 czerwca 2021 r., na wykazanie faktu, iż uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z tej daty obejmuje 9 stron maszynopisu, przy czym ostatnia strona zaopatrzona jest w pieczęć WSA w Warszawie oraz podpis Referenta Stażysty K. B., co świadczy o sporządzeniu przez w/w sąd uzasadnienia wyroku, które nie wskazuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie zawiera jej wyjaśnienia - co skutkuje pozbawieniem skarżących możności obrony swych praw. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących podnosi, że skoro pierwsze doręczenie w/w opieczętowanego i podpisanego przez referenta odpisu wyroku WSA w Warszawie z 23 czerwca 2021 r. wraz z uzasadnieniem miało miejsce w dniu 6 października 2021 r., a skarga kasacyjna została złożona w dniu 29 października 2021 r., tj. w terminie 30 dni od jego doręczenia to – w jego ocenie należy bez cienia wątpliwości uznać, iż skarżący nie uchybili w żaden sposób wymogom przepisu art. 177 § 1 Ppsa. Podkreśla się, że bez znaczenia pozostają jakiekolwiek tłumaczenia WSA w Warszawie, kolejne próby doręczania odpisu tego samego wyroku oraz zasłanianie się "problemem technicznym". Pełnomocnik skarżących zwraca uwagę, że WSA w Warszawie nigdy nie przesłał żadnej korespondencji (oprócz odpisu skarżonego postanowienia) na adres kancelarii aktualnego pełnomocnika skarżących, tj. adw. N. C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 177 § 1 Ppsa skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Taka regulacja oznacza, że koniecznym warunkiem formalnym wniesienia środka odwoławczego – skargi kasacyjnej – jest dysponowanie odpisem orzeczenia z jego uzasadnieniem. W realiach przedmiotowej sprawy doręczone pierwotnie pełnomocnikowi skarżących uzasadnienie wyroku VII SA/Wa 484/21 nie odpowiada uzasadnieniu tegoż wyroku, znajdującemu się w aktach sądowych. Akta te na k. 74-83 (tom I) zawierają uzasadnienie w/w wyroku składające się z 20 stron maszynopisu. W rozpoznawanej sprawie, na skutek niewątpliwie wadliwego postępowania sądu pierwszej instancji, tj. z uwagi na pierwotnie nieprawidłowe doręczenie uzasadnienia wyroku (część wyroku przedstawiającą stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze tj. tylko 9 stron z 20 stron pełnego wyroku), nie można przyjąć, że 6 października 2021 r. nastąpiło skuteczne doręczenie uzasadnienia wyroku VII SA/Wa 484/21. Z powyższego względu skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżących w dniu 29 października 2021 r., została wywiedziona w sytuacji, gdy strony te nie dysponowały uzasadnieniem kwestionowanego wyroku odpowiadającemu uzasadnieniu tegoż orzeczenia opatrzonemu prawidłowo podpisami członków składu orzekającego sądu pierwszej instancji. Oczywiście wadliwa była adnotacja uczyniona przez pracownika WSA w Warszawie stwierdzająca zgodność doręczanego odpisu wyroku z uzasadnieniem z oryginałem. Ta wadliwość działania pracownika sądu wojewódzkiego nie może jednak prowadzić do dalszego, błędnego utrzymywania stanu, w którym należałoby uznać w dacie 6 października 2021 r. zaistnienie skutku, o jakim mowa w art. 177 § 1 Ppsa. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że w dniu 25 października 2021 r. udzielono r. pr. D. K.-Z. dostępu do sprawy w systemie PASSA (portalu akt sądowych sądów administracyjnych). Tym samym jeszcze przed złożeniem omawianej skargi kasacyjnej strona skarżąca, poprzez jednego ze swoich pełnomocników, miała wgląd do pełnego uzasadnienia wyroku. Wadliwe działanie sądu wojewódzkiego, polegające na doręczeniu odpisu wyroku i części jego uzasadnienia, nie wypełnia sytuacji określonej w art. 177 § 1 Ppsa. W judykaturze trafnie wskazywano, że omyłkowe doręczenie stronie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z uzasadnieniem bez jej wniosku, określonego w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), uniemożliwia tej stronie wniesienie skargi kasacyjnej od takiego orzeczenia w trybie art. 177 § 1 tej ustawy (ONSAiwsa 2005/5/94). Per analogiam, błędne doręczenie innego uzasadnienia niż to, które w rzeczywistości zostało sporządzone, czy – jak w przedmiotowej sprawie – doręczenie tylko części uzasadnienia wyroku sądu wojewódzkiego, nie może skutkować przyjęciem poglądu o ziszczeniu się przesłanki formalnej z art. 177 § 1 Ppsa, umożliwiającej wniesienie skargi kasacyjnej. W tych okolicznościach trafne co do zasady było to stwierdzenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym istniały przesłanki do odrzucenia wniesionej pismem z 29 października 2021 r. skargi kasacyjnej przez O. S. i S. S., jako niedopuszczalnej z innych przyczyn (art. 178 Ppsa). W związku z tym brak jest podstaw uzasadniających zarzuty naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 178 Ppsa oraz art. 173 § 2 i art. 177 § 1 Ppsa, a także art. 142 § 2 tej ustawy. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.