I SA/Wa 1692/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki P. S.A., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez P. w [...] prawa użytkowania wieczystego szeregu działek ewidencyjnych wymienionych w sentencji decyzji, położonych w gminie [...], w obrębie [...], dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...],[...] i nr [...] oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Wojewoda, na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29), decyzją z dnia [...] marca 2020 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez P. w [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych gruntów położonych w gminie [...], w obrębie [...], oznaczonych jako działki o numerach: [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 i działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz działki nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, spółka P. S.A. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, że organ I instancji w toku postępowania naruszył art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponadto w ocenie skarżącej spółki Wojewoda naruszył art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w posiadaniu P. S.A. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] marca 2020 r. została wydana między innymi na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Minister przytoczył treść tego przepisu. Wyjaśnił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że podstawową przesłanką wynikającą z przepisu art. 34 powołanej ustawy jest to, żeby nieruchomość, która w dniu [...] grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu P., stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania P. Wykładnia, którą proponuje skarżąca P., jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby P. mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania, grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12 publ. CBOSA). W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość zarówno w dniu [...] grudnia 1990 r., jak i w dniu [...] października 2000 r. stanowiła własność Gminy [...]. Wojewoda na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdził nabycie przez Gminę z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 7/17 oddalił skargę P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2016 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2191/17 oddalił skargę kasacyjną P. S.A. W związku z tym decyzja komunalizacyjna Wojewody stała się prawomocna. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Minister uznał, że przedmowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 2000 r., co potwierdza powołana decyzja komunalizacyjna z dnia [...] czerwca 2015 r. Równocześnie organ odwoławczy uznał, że wobec braku spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu, badanie pozostałych przesłanek z art. 34 powołanej ustawy stało się bezprzedmiotowe. Na decyzję Ministra Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka P. S.A. W uzasadnieniu skarżąca Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: I – postępowania, czyli art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w związku z art. 75 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, II - prawa materialnego, czyli art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311 ze zm.) poprzez bezzasadne przyjęcie, że P. S.A. nie nabyły z dniem [...] października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości ze względu na nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości w dniu [...] grudnia 1990 r. W uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez skarżącą Spółkę prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. z 2021 r. Dz. U. poz. 146). Stanowi on, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Z treści tego przepisu wynika, że podstawową przesłanką umożliwiającą jego zastosowanie jest to, aby nieruchomość, która [...] grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu P. stanowiła własność Skarbu Państwa. Tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania P. W ocenie Sądu nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że aby skarżąca Spółka mogła uzyskać wnioskowane prawo wieczystego użytkowania, grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa. Ja zaś wynika z akt sprawy, przedmiotowe działki na dzień [...] grudnia 1990 r. nie były własnością Skarbu Państwa. Wynika to z treści ostatecznej i prawomocnej decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2015 r., wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdzającej nabycie przez Gminę z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Prawidłowość tej decyzji potwierdziła w trybie instancyjnym Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. W sprawie tej wypowiadały się również sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 7/17 oddalił skargę P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2016 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2191/17 oddalił skargę kasacyjną P. S.A. W tej sytuacji przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś z powołanymi wyżej prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych należy przyjąć, że przedmiotowe działki na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych stały się w dniu wejścia życie tej ustawy (czyli w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem gminnym. Oznacza to, że przedmiotowe działki w dniu [...] października 2000 r. stanowiły już własność Gminy, a nie Skarbu Państwa. Prawidłowo zatem organy obu instancji orzekły, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z powołanego wyżej art. 34 ust. 1 z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Skoro jedną z przesłanek wynikających z art. 34 ust. 1 jest przysługiwanie w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa, to niespełnienie tej podstawowej przesłanki powoduje, że nie było potrzeby badania pozostałych przesłanek, gdyż dopiero łączne ich spełnienie powoduje nabycia prawa użytkowania wieczystego. Podsumowując, Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej prowadziły postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, a powody podjętych rozstrzygnięć wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Dodatkowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.