II SA/Gd 16/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-02-24
Skład orzekający: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania, co stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy nie mógł samodzielnie uzupełnić materiału dowodowego w zakresie ustalenia stron, gdyż naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania.Stan faktyczny
Skarżący wniósł sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Burmistrza Gminy w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na przetwarzaniu odpadów drewnopodobnych i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania, w szczególności nie zbadał interesu prawnego A.M. w oparciu o art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, kwestionując zasadność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. oraz brzmienia art. 74 ust. 3a u.u.o.ś.Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2021 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu S. C. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala sprzeciw.
S. C. wniósł sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 7 grudnia 2020 r. uchylającej w całości decyzję Burmistrza Gminy z 25 listopada 2019r. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przetwarzaniu odpadów drewnopodobnych (trociny i płyty MDF) w ramach działalności stolarni powstałej na terenie działek nr [..]-[..] w miejscowości C., gmina Ż. realizowanej na działkach o nr [.]-[.] w miejscowości C., gmina Ż. realizowanego przez A. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Sprzeciw został wniesiony w następującym stanie sprawy:
Decyzją z 25 listopada 2019 r. Burmistrz, po rozpoznaniu wniosku A. z 3 sierpnia 2018 r., ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przetwarzaniu odpadów drewnopodobnych (trociny i płyt MDF), realizowanego na działkach nr [.]]-[.] w miejscowości C., gmina Ż.
Odwołanie od tej decyzji wniosła A.M., właścicielka działki przy ul. Z., zarzucając, że w toku sprawy pominięto ją jako stronę postępowania, a także kwestionując zgodność inwestycji z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Decyzją z 19 maja 2020 r. Kolegium, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Zdaniem organu odwoławczego Burmistrz nie wykazał, że wnosząca odwołanie nie spełnia żadnej z przesłanek przyznania jej statusu strony prowadzonego przez organ postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kolegium przywołało treść art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283 ze zm.), dalej jako u.u.o.ś., który przewiduje, że stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszarznajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Przepis tej treści został wprowadzony przez art. 509 pkt 8 lit. c) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566) dalej jako Prawo wodne i obowiązuje od 1 stycznia 2018 r. z kolejnymi zmianami. Przed tą zamianą u.u.o.ś. nie zawierała definicji strony postępowania środowiskowego, wobec czego ustalenia w tym względzie przebiegały na podstawie art. 28 k.p.a. Niemniej jednak, omawiana regulacja art. 74 ust. 3a nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a., gdyż w postępowaniu środowiskowym przymiot strony również musi być powiązany z interesem prawnym lub obowiązkiem określonego podmiotu. Postępowanie to nie przestaje być bowiem postępowaniem administracyjnym. W związku z tym podstawę do ustalenia kręgu stron stanowi art. 74 ust. 3a u.u.o.ś., a przepis art. 28 k.p.a. może być stosowany jedynie pomocniczo.
Jak wynika z akt sprawy, północny narożnik działki nr [..], stanowiącej własność odwołującej się, znajduje się w odległości 33 m od południowego narożnika działki inwestora oraz 46 m od południowego narożnika hali produkcyjnej. Odwołująca się występowała do Burmistrza o uznanie jej za stronę postępowania. Tymczasem organ pierwszej instancji nie wykazał, że wnosząca odwołanie nie spełnia żadnej z przesłanek art. 74 ust. 3a u.u.o.ś., które mają charakter rozłączny i wystąpienie którejkolwiek z nich uzasadnia stwierdzenie, że nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Z uzasadnienia wydanej decyzji nie wynika w żaden sposób oczywisty brak przymiotu strony postępowania dla odwołującej się. Natomiast w ocenie Kolegium rozpoznanie sprawy bezspornie wymaga prawidłowego zweryfikowania statusu wnioskodawczyni jako strony niniejszego postępowania, zatem zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu oceny interesu prawnego odwołującej się w oparciu o treść art. 74 ust. 3a u.u.o.ś. oraz zbadania, czy organ prawidłowo ustalił wszystkie strony postępowania.
W sprzeciwie od decyzji kasacyjnej S. C., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego, zarzucił naruszenie art. 138 § 2 w związku z art. 77 k.p.a., art. 74 ust. 3a u.u.o.ś. poprzez jego zastosowanie w brzmieniu, które nie miało zastosowanie w niniejszej sprawie i niezastosowanie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie u.u.o.ś. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
WSA w Gdańsku wyrokiem z 17 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 535/20 uchylił decyzję organu odwoławczego wskazując, że analiza treści uzasadnienia zaskarżonej sprzeciwem decyzji Kolegium prowadzi do wniosku, że przyczyną zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. było uznanie, że organ pierwszej instancji powinien ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, a konkretnie -zbadać interes prawny A. M. umożliwiający przyznanie jej statusu strony. Organ odwoławczy uznał, że Burmistrz nie ocenił interesu prawnego odwołującej się w oparciu o treść art. 74 ust. 3a u.u.o.ś., w brzmieniu mającym - w ocenie organu odwoławczego - zastosowanie w sprawie, tj. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 lipca 2019 r., obowiązującym od dnia 24 września 2019 r.. Sąd zaaprobował to stanowisko uznając, że zasadnie uznał organ odwoławczy, że w okolicznościach sprawy należy zastosować art. 74 ust. 3a u.u.o.ś. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 19 lipca 2019 r., bowiem przyjęcie zasady obowiązywania nowego prawa wprost uczyni zadość wskazanej zasadzie konstytucyjnej oraz służyć będzie ochronie interesów stron postępowania administracyjnego. Jednak uznał sąd, że z faktu tego organ odwoławczy wywiódł błędne wnioski o konieczności uchylenia kontrolowanej decyzji Burmistrza i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania. W szczególności nie istnieje potrzeba oceny interesu prawnego A.M. w oparciu o treść art. 74 ust. 3a u.u.o.ś. w brzmieniu wskazanym przez Kolegium, gdyż kwestia ta została już de facto wyjaśniona przez ten organ i otwarta jest droga do dokonanie merytorycznej oceny decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy. Dodał Sąd, że zastosowanie art. 74 ust. 3a u.u.o.ś. w relewantnym brzmieniu może mieć wpływ na krąg pozostałych stron postępowania, lecz kwestia ta nie była przedmiotem rozważań Kolegium, które skupiło się na statusie podmiotu wnoszącego odwołanie.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium kolejny raz uchyliło w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, bowiem że w realiach sprawy brak było analizy organu I instancji w zakresie usytuowania nieruchomości odwołującej w stosunku do nieruchomości, na której planowana jest inwestycja, której Kolegium dokonało w poprzednim postępowaniu i uznało, iż odwołująca ma interes prawny w przedmiotowej sprawie. Jednak organ I instancji oprócz braku oceny usytuowania nieruchomości odwołującej nie dokonał także analizy usytuowania nieruchomości sąsiednich -chodzi tutaj o działkę nr [..], która położona jest w bliższej odległości od granic terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, niż działka nr [..] stanowiąca własność odwołującej. Ponadto oceny w powyższym zakresie wymaga zdaniem Kolegium także usytuowanie działek nr [.]-[.]. Z analizy stron internetowych Google Maps wynika, że oprócz działki [.] trzy pozostałe są zabudowane budynkami mieszkalnymi. W rozpoznawanej sprawie ustalenia przez organ I instancji wymaga zatem, na podstawie art. 74 ust.3a ustawy środowiskowej czy właściciele tych działek powinni mieć status strony w niniejszym postępowaniu ze wszelkimi konsekwencjami procesowymi z tym związanymi. Okoliczność pomięcia strony w postępowaniu stanowi -zdaniem Kolegium - wystarczającą przesłankę uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie organowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpatrzenia, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Z art. 15 k.p.a. wynika zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przyznająca każdej ze stron prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania jej sprawy z uwzględnieniem pełni jej uprawnień procesowych. Podkreślił organ odwoławczy, że w orzecznictwie i w piśmiennictwie ugruntowane jest stanowisko, że pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu wyczerpuje przesłankę braku wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygniecie. Wskazuje się również, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę organowi instancji do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w tej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a do takich naruszeń należy uniemożliwienie innym stronom brania udziału w postępowaniu w pierwszej instancji. Wydanie natomiast decyzji w postępowaniu odwoławczym nie może sanować takiego uchybienia, stanowiłyby to uchybienie zasady dwuinstancyjności, określonej w art. 15 k.p.a., stanowiącym konkretyzację art. 78 Konstytucji. Strona pominięta nie miałaby bowiem zapewnionego dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (por. B. Adamiak B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, C.H. Beck 2019, t. 13 do art. 138, wyrok NSA z dnia 3 marca 2020 r., II GSK 3928/17, wyrok NSA z dnia 9 listopada 2018 r., II OSK 2721/16, wyrok NSA z dnia 9 października 2019 r., II OSK 2832/19, wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1999 r., IV SA 124/97, wyrok NSA z dnia 21 lipca 1999 r., IV SA 1047/96 CBOSA).
Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że brak prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania należy do istotnego naruszenia prawa procesowego. Jednocześnie uznało, że nie było możliwe konwalidowanie tego uchybienia w trybie art. 136 k.p.a., gdyż uniemożliwiłoby to stronom postępowania ich czynny udział przed organami obydwu instancji, a to z kolei naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania.
We wniesionym sprzeciwie skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 138 § 2 w zw. z art. 6 i art. 77 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny, nie wymagał uzupełnia lub wyjaśnia w takim istotnym zakresie, aby organ II instancji nie mógł na jego wydać decyzji merytorycznej niekasatoryjnej;
2. art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dalej u.o.o.ś. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do niniejszej sprawy w brzmieniu tego przepisu, który nadamy mu został dopiero na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw;
3. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw - poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do niezastosowania ustalonego przez ustawodawcę przepisu intertemporalnego nakazującego stosowanie do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że choć znana jest mu treść art. 153 p.p.s.a., to jednak z uwagi na występujące w ocenie skarżącego rażące naruszenie przepisów prawa przy wydaniu decyzji, a związanego z brakiem prawidłowej wykładni i zastosowania obowiązujących przepisów prawa wniesienie sprzeciwu uznano za działanie konieczne. Nadto, uwagi na fakt, iż z zapatrywaniem i wyrażoną w wyroku oceną prawną w zakresie stosowania znowelizowanych przepisów ustawy S. C. z uwagi na treść art. 151a§1 p.p.s.a. nie mógł polemizować, gdyż nie posiadał środków odwoławczych od takiego rozstrzygnięcia, swoje stanowisko w tej materii wyraża w niniejszym sprzeciwie.
Skarżący nie godzi się na stosowanie wykładni prawa sprzecznej z bezwzględnie obowiązującymi przepisami intertemporalnymi nowelizującymi u.o.o.ś. W niniejszej sprawie w sposób całkowicie nieprawidłowy przyjęto możliwość zastosowania normy prawnej art. 74 ust 3a u.o.o.ś. w brzmieniu jaki uzyskał ów przepis od dnia 24 września 2019 r. nadany mu mocą ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw.
Za niezrozumiałe w tym kontekście uznał skarżący zapatrywania prawne wyrażone w wyroku WSA w Gdańsku z 17 sierpnia 2020 r., jakoby pomimo jednoznacznego wyrażanego przepisu przejściowego zawartego w ustawie nowelizującej, w sposób precyzyjny określającej intencje i zamiar ustawodawcy co do oznaczenia zasad stosowania nowych znowelizowanych przepisów do spraw będących w toku można było jednak wbrew przepisowi ustawy ( contra legem) stosować w niniejszym postępowaniu nowe brzmienie przepisu art. art. 74 ust. 3a u.o.o.ś.. Takie zapatrywanie jest w istocie stanowiskiem wprost przeczącym jednoznacznej regule ustawowej zawartej w art. 4 ustawy nowelizującej i stanowiącym niejako wykładnię prawo-kształtującą prowadzącej do naruszenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady niedziałania prawa wstecz.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sprzeciw nie jest zasadny.
Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. określony został w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Z przepisu tego wynika, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny.
Sąd nie bada zatem w tym postępowaniu innych naruszeń prawa, niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W świetle tej regulacji stwierdzić należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Tak więc dokonując oceny zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej sąd powinien wziąć pod uwagę, czy w danej sprawie możliwe było uzupełnienie materiału dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a., a więc czy zakres przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ II instancji w konkretnym przypadku był na tyle szeroki, że jego przeprowadzenie przez ten organ wykraczałoby poza dodatkowy charakter tego postępowania, a co za tym idzie naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W-ctwo C.H.BECK Warszawa 2017, str. 448).
W ocenie Sądu kwestionowana decyzja nie narusza art. 138 § 2 k.p.a., a zakres koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego przekracza zakres możliwości zastosowania w sprawie art. 136 k.p.a.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postepowaniu była decyzja, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przetwarzaniu odpadów drewnopodobnych (trociny i płyty MDF) w ramach działalności stolarni powstałej na terenie działek nr [.]-[.] w miejscowości C., gmina Ż. realizowanej na działkach o nr [.]-[.] w realizowanego przez A. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Wydając decyzję kasacyjną organ odwoławczy argumentował, że organ I instancji w okolicznościach sprawy zobligowany jest zastosować art. 74 ust.3a ustawy środowiskowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 września 2019 r., gdyż wynika to z wytycznych wyroku WSA w Gdańsku z 17 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 536/20. W efekcie organ I instancji winien ponownie określić krąg stron postępowania wedle definicji wprowadzanej nowelizacją, a której stosowanie do rozpoznawanej sprawy przesądzone zostało w wydanym wyroku.
Powyższe stanowisko organu odwoławczego uznać należy za trafne. Rację ma Kolegium, że badanie strony merytorycznej decyzji organu I instancji byłoby przedwczesne wobec braku prawidłowego określenia stron postępowania wedle zasad wynikających z prawomocnego wyroku. Trafnie również wywiodło Kolegium, że nie może dokonać tego sam organ odwoławczy wobec wymogu zasady dwuinstancyjności.
Powyższe wynika z wytycznych WSA w Gdańsku z wyroku z 17 sierpnia 2020 r. W wyroku tym Sąd podzielił stanowisko Kolegium wyrażone w poprzedniej decyzji kasacyjnej, że w okolicznościach sprawy należy zastosować art. 74 ust. 3a u.u.o.ś. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 19 lipca 2019 r., bowiem przyjęcie zasady obowiązywania nowego prawa wprost uczyni zadość zasadzie konstytucyjnej demokratycznego państwa prawnego oraz służyć będzie ochronie interesów stron postępowania administracyjnego.
Sąd również wskazał, że "zastosowanie art. 74 ust. 3a u.u.o.ś. w relewantnym brzmieniu może mieć wpływ na krąg pozostałych stron postępowania, lecz kwestia ta nie była przedmiotem rozważań Kolegium, które skupiło się na statusie podmiotu wnoszącego odwołanie".
Organ odwoławczy był związany powyższymi wytycznymi, na podstawie art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Ocena prawna wynikająca z uzasadnienia wyroku dotyczy wykładni przepisów prawa i sposobu ich zastosowania w związku z konkretną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Niezastosowanie się do nich przez organ administracji publicznej przy ponownym wydawaniu decyzji narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Okoliczność tę sąd administracyjny bierze pod uwagę z urzędu, a naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza natomiast, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie poglądowi wyrażonemu we wcześniejszym orzeczeniu (por. wyrok NSA z 13 września 2006 r., II FSK 1099/05, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe prowadzi do wniosku, że nie może odnieść skutku polemika skarżącego z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z 17 sierpnia 2020 r. odnośnie przyjętej definicji strony i interpretacji o brzmieniu przepisu art. 74 ust. 3a u.u.o.ś. na potrzeby rozpoznawanej sprawy, bowiem zawarte tam wskazania wiążą nie tylko orzekające w sprawie organy, ale również obecnie orzekający Sąd. Zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą również każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej.
Oceniając obecnie kontrolowaną decyzję kasacyjną wydaną przez Kolegium w dniu 7 grudnia 2020 r. Sąd po pierwsze sprawdza zastosowanie się przez organ do wytycznych zawartych w uprzednio wydanym w sprawie wyroku, a po drugie sam jest związany zawartymi w wyroku wytycznymi, po trzecie nie ma uprawnień do zajmowania stanowiska co do tych wytycznych skoro wynikają z prawomocnego orzeczenia. A do tego w istocie dążą zarzuty zawarte w sprzeciwie.
Skoro zatem podniesione w sprzeciwie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a..
Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło