III SA/Kr 441/21

|Sygn. akt III SA/Kr 441/21 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 czerwca 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Renata Czeluśniak, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Asesor WSA Marta Kisielowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 23 czerwca 2021 r. skargi J. G. – K., na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, z dnia 20 stycznia 2021 r., Nr [...], w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, , , uchyla zaskarżoną decyzję,, umarza postępowanie administracyjne., Pismem z 9 lutego 2021 r. J. G. – K. (dalej: "skarżący") złożył "odwołanie" od decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z 20 stycznia 2021 r. ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Odwołanie to zostało potraktowane przez organ jako skarga do sądu administracyjnego i przesłane wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Skarżący zarzucił, że od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2015 r. uczęszczał do szkoły, a zgodnie z informacją uzyskaną w szpitalu powinien mieć uprawnienia do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej do 6 miesięcy po ukończeniu szkoły. Do skargi dołączone zostało zaświadczenie z 14 października 2015 r. o zdaniu egzaminu sprawdzającego po zakończeniu pracy, przeprowadzonego w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2010 z późn. zm.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana podstawie art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach. Skarżącemu, w oparciu o jego pisemne oświadczenie, udzielono bowiem świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości 1 612 zł. Zdaniem organu, skarżący najprawdopodobniej powołał się na art. 67 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach (w brzmieniu obowiązującym w okresie udzielania spornych świadczeń - w grudniu 2015r.). Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla osób, które ukończyły szkołę ponadgimnazjalną - wygasało po upływie 6 miesięcy od dnia zakończenia nauki albo skreślenia z listy uczniów. Organ jednak podkreślił, że skarżący ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze nie wyjaśnił i nie wykazał jaką szkołę ponadgimnazjalną i kiedy ukończył. Odnosząc się do kopii zaświadczenia o złożeniu 14 października 2015 r. egzaminu sprawdzającego organ podkreślił, że dokument ten co najwyżej mógł ogólnie uprawdopodabniać istnienie po stronie skarżącego statusu pracownika młodocianego. Jednakże z zebranych w sprawie dokumentów nie wynikało kto w tym czasie był pracodawcą skarżącego. Z treści zaskarżonej decyzji wynikało, że skarżącemu w dniach 16 -18 grudnia 2015 r. zostały udzielone świadczenia opieki zdrowotnej w Szpitalu Powiatowym na podstawie pisemnych "Oświadczeń o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej". W Centralnym Wykazie Ubezpieczonych nie odnotowano jednak skarżącego jako zgłoszonego do ubezpieczenia, a sam skarżący skutecznie został powiadomiony zarówno o wszczęciu postepowania jak i możliwości wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Pomimo powyższego skarżący nie skorzystał ze swoich uprawnień i nawet nie zasygnalizował informacji ani o ewentualnym zatrudnieniu jako młodocianego, ani o ukończeniu szkoły ponadgimnazjalnej, które to okoliczności hipotetycznie (po spełnieniu innych warunków) mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z zupełnie innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Sąd z urzędu uwzględnił te okoliczności ponieważ zgodnie z art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie przy tym z art. 3 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W konsekwencji, jeżeli sąd administracyjny dostrzeże naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony będzie do uwzględnienia skargi. Z akt (k. 34 akt administracyjnych) wynika niespornie, że skarżącemu udzielono w szpitalu świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w dniach od 16 do 18 grudnia 2015 r. Podstawą świadczeń było złożone przez skarżącego pisemne oświadczenie o prawie do takich świadczeń. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach. Organowi jednak umknęło, że zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2013 r. art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Powołany przepis określa maksymalny termin, do którego w ogóle może być wydana decyzja ustalająca obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, ich wysokość oraz termin płatności. Skoro więc zakończono udzielanie skarżącemu świadczeń 18 grudnia 2015 r. (z akt nie wynika, aby pobyt w szpitalu trwał dłużej), to od 19 grudnia 2020 r. nie było prawnie dopuszczalne wydanie decyzji, o której mowa w art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach. Powołany wyżej art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach przewiduje bowiem ustawowy (podkr. Sądu) brak prawa do ustalenia przez organ obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która nie posiadała w momencie udzielania jej świadczenia prawa do takich świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Innymi słowy Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ma kalendarzowe 5 lat, aby zebrać niezbędne dokumenty i przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji obciążającej pacjenta kosztami udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Dla porządku jedynie Sąd zaznacza, że ww. art. 50 ust. 15 ustawy o świadczeniach odwołuje się właśnie do takiej sytuacji faktycznej jaka miała miejsce tzn., że skarżący złożył pisemne oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Sąd z urzędu (pomimo braku w tej części uzasadnienia decyzji) rozważył, czy w sprawie nie zaszły przesłanki zawieszenia biegu terminu ustawowego do wydania decyzji, o którym to terminie mowa w ww. art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. Obowiązujące przepisy nie dają przy tym wyraźnej odpowiedzi w tym zakresie tzn. brak w nim jest wyraźnej wypowiedzi ustawodawcy co do wstrzymania lub zawieszenia biegu do wydania decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej – co wymaga dokonania przez Sąd wykładni przepisów związanych ze stanem pandemii. Zgodnie bowiem z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) w okresie od 14 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r. nastąpiło wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów w postępowaniu administracyjnym. Termin końcowy wstrzymania lub zawieszenia biegu terminów w postępowaniu administracyjnym związany był z uchyleniem ww. art. 15zzr ust. 1 przez art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875) i rozpoczęciem biegu wstrzymanych lub zawieszonych terminów po upływie 7 dni od daty wejścia w życie ww. ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (art. 68 ww. ustawy z dnia 14 maja 2020 r.). W rozpoznawanej sprawie powyższe przepisy, zdaniem Sądu, nie miały znaczenia. Na wstępie Sąd zaznacza, że ustawodawca w sposób wyraźny nie uregulował skutków wstrzymania rozpoczęcia czy też zawieszenia biegu terminów. Jedynie w art. 15 zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. (przepis ten jednak dotyczył postępowań, a więc były to terminy prawa procesowego, a nie materialnego) ustawodawca wskazał, że w okresie, o którym mowa w ust. 1: - przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; - organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Są to więc przepisy, które nie dotyczą rozpatrywanej sprawy. Z kolei zgodnie z art. 15zzs ust. 11 ww. ustawy z 2 marca 2020 r. zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wyraźne uregulowanie skutków wstrzymania rozpoczęcia biegu lub też zawieszenia biegu terminów prawa procesowego w cytowanych powyżej przepisach powoduje, że Sąd nie może domniemywać skutku w postaci automatycznego przedłużenia terminu materialnego na wydanie decyzji przez organ. Organ administracyjny zgodnie z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa. Skoro żaden przepis prawa nie określał skutków przedłużenia terminów prawa materialnego na korzyść organu, to brak jest podstawy prawnej do tego typu interpretacji. Dodatkowo Sąd zauważa, że ustawodawca wprawdzie w ww. art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. zawiesił bieg terminu prawa administracyjnego w zakresie przedawnienia, ale zdaniem Sądu, przedawnienie ustalonych zobowiązań dotyczących obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej mogło rozpocząć swój bieg dopiero po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 50 ust. 21 ustawy o świadczeniach. Tylko w tym przypadku ustawodawca użył określenia "ulegają przedawnieniu" - ("Należności, o których mowa w ust. 18, ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna). Sąd zwraca uwagę, że aby mówić o "przedawnieniu" czyli braku możliwości skutecznego dochodzenia świadczenia, to należność w ogóle musi powstać. W rozpoznawanej sprawie należność dotycząca obowiązku poniesienia kosztów opieki zdrowotnej nie powstaje z mocy prawa, ale na podstawie decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Skoro więc należność taka w ogóle nie powstała, to ww. art. 15zzr ust. 1 pkt 3 nie znajdował do niej zastosowania. Co do zawieszenia lub wstrzymania terminów procesowych to i ta okoliczność w sprawie nie miała miejsca ponieważ postępowanie administracyjne formalnie zostało wszczęte z dniem 19 października 2020 r. (k. 21 akt administracyjnych) tj. z dniem zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego. W tym czasie biegły już terminy zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Z tych to przyczyn Sąd nie badał dalej prawidłowości zarzutów skarżącego co do przysługujących mu "bezpłatnych" świadczeń opieki zdrowotnej z racji uczęszczania do szkoły. Zasadniczo bowiem organ miał rację (w szczególności argumentując w dodatkowym piśmie z 20 kwietnia 2021 r.), że sam status ucznia szkoły ponadgimnazjalnej (skarżący zresztą nie wyjaśnił do jakiej faktycznie szkoły uczęszczał) nie dawał uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – niezbędne bowiem było dokonanie zgłoszenia (ewentualnie wsteczne zgłoszenie) skarżącego jako członka rodziny i przedstawienie dokumentu, z którego wynikałoby jakiej szkoły skarżący jest uczniem. Sąd stwierdza ponadto, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W orzecznictwie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 20 lutego 2020 r., I SA/Po 961/19 i podane tam orzeczenia) wskazuje się, że umorzenie postępowania nie zależy od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Taką przyczyną jest niemożność wydania decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej z powodu upływu 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. Sąd skorzystał więc z uprawnienia umorzenia postępowania administracyjnego, aby zakończyć postępowanie prowadzone wobec skarżącego. Z tych to przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na postawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt I sentencji wyroku). Na podstawie art. 145 § 3 powołanej ustawy, Sąd umorzył postępowanie administracyjne (pkt II sentencji).