II SA/Go 382/21

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-06-23

Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Sławomir Pauter, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, może zostać wszczęte na wniosek strony, a nie tylko z urzędu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie dotyczące nakazu wstrzymania robót budowlanych, prowadzone na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, może być wszczęte zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony. Sąd przychylił się do poglądu dopuszczającego oba tryby, opierając się na ogólnej regule zawartej w art. 61 § 1 k.p.a., która znajduje zastosowanie w braku odmiennej regulacji szczególnej. Ponadto, sąd uznał, że sposób wszczęcia postępowania (z urzędu czy na wniosek) nie ma istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, o ile zostało ono wszczęte w każdym przypadku, gdy jest taka potrzeba, a skarżącym zagwarantowano czynny udział i pełnię praw procesowych.
Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazujące inwestorom A. i B.L. wstrzymanie robót budowlanych dotyczących budowy obiektu rekreacji indywidualnej, który zdaniem organów wymagał pozwolenia na budowę, a takiego nie uzyskano. Inwestorzy w zażaleniu i skardze podnosili zarzuty dotyczące m.in. wszczęcia postępowania na żądanie strony, uznania za strony osób nieposiadających tego przymiotu, niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolnej oceny dowodów oraz pominięcia przesłuchania stron. Kwestionowali również kwalifikację obiektu i jego związek z przeciwdziałaniem COVID-19.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A.L., B.L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. 1. Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] nakazującą inwestorom A. i B.L. (skarżący) wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych bez pozwolenia na budowę a polegających na budowie "obiektu rekreacji indywidualnej" o wymiarach 7,2 m x 2,60m, położonego na działce o numerze [...] w granicy z działką o numerze [...]. Zaskarżone postanowienie zostało podjęta w następującym stanie sprawy: po kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2020 r., a zainicjowanej pismem W.C. PINB ustalił, że na terenie działki nr [...], której właścicielami są skarżący, znajdują się obiekt rekreacji indywidualnej (zwany także "obiektem letniskowym) o wymiarach 7,2m x 2,6m (inne obiekty położone na tej działce - obiekt letniskowy o wymiarach 5,85m x 8,95m; hydrofornia o wymiarach 1,64m x 1,60m; bezodpływowy zbiornik na ścieki; studnia z ujęciem wody były przedmiotem odrębnych postępowań). W wyniku prowadzonego postępowania, o którym to zostały zawiadomione strony, w tym skarżący, PINB uznał, że budowa przedmiotowego obiektu, stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w dacie wydania decyzji tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej "Prawo budowlane") wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż zdaniem organu obiekt przedmiotowy nie jest budynkiem w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego). Takiego pozwolenia inwestorzy nie uzyskali wobec czego organ, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r., nakazał inwestorom wstrzymanie robót budowalnych dotyczących tego obiektu. Nie miał do niej również zastosowania tryb uregulowany w art. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; dalej ustawa o COVID 19). 2. W zażaleniu od tego postanowienia, wniesionym w imieniu skarżących A. i B.L. przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucono mu naruszenie: - art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej k.p.a.) przez wszczęcie postępowania na żądanie strony, w sytuacji braku takiego wniosku; wszczęcie postępowania na żądanie strony w sytuacji, gdy może być ono wszczęte tylko z urzędu; wszczęcie postępowania na skutek żądania podmiotu, który nie posiada przymiotu strony; uznanie za stronę i skierowanie decyzji do kręgu podmiotów nieposiadających przymiotu strony w niniejszym postępowaniu; - art. 28 k.p.a. polegające na uznaniu za stronę postępowaniu i skierowaniu postanowienia do kręgu podmiotów nie posiadających przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, co prowadzi do jego nieważności; - art. 7, 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych dom wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia czy obiekt został posadowiony w związku z przeciwdziałaniem COVID -19, a temu celowi zdaniem skarżących on służy, - art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego w zakresie celu wybudowania obiektu i stwierdzenia samowoli budowlanej - art. 86 k.p.a. polegające na pominięciu przez organ wnioskowanego przesłuchania stron na okoliczność celu wybudowania obiektu związanego z przeciwdziałaniem COVID -19. W oparciu o te zarzuty wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, a w sytuacji uznania, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji – o jego uchylenie i umorzenie postępowania organu I instancji. 3. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organ odwoławczy opisał przebieg postępowania i przytoczył treść decyzji organu I instancji. Odnosząc się do wniosku strony dotyczącego stwierdzenia nieważności wskazał, że w ramach znajdującego zastosowanie w sprawie art. 138 k.p.a. nie może w postępowaniu instancyjnym stosować przepisów art. 156 § 1 k.p.a., dotyczących stwierdzenia nieważności zaskarżonych rozstrzygnięć. Dalej organ wskazał, że zaskarżone postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu tej ustawy ustalonym ustawą z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r. poz. 471). Zgodnie z tym przepisem organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. WINB podzielił przyjętą przez organ I instancji kwalifikację rozpatrywanego przypadku jako budowę prowadzoną bez wymaganego pozwolenia na budowę, gdyż przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego czyli takim obiektem budowlanym, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadającym fundamenty i dach. Konstrukcja i sposób oparcia obiektu na podłożu gruntowym, poprzez bloczki betonowe, powoduje, zdaniem organów, że obiekt ten nie jest "trwale związany z gruntem oraz nie posiada fundamentów, rozumianych jako własny element konstrukcyjno-budowlany zagłębiony w gruncie w celu przekazania obciążeń od ciężaru własnego i obciążenia użytkowego na podłoże gruntowe (nie posiada fundamentów, spoczywa na bloczkach betonowych)". W rezultacie do tego obiektu nie może mieć zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 16 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko PINB, że budowy przedmiotowego obiektu nie można wiązać z funkcją polegającą na zapobieganiu, przeciwdziałaniu i zwalczaniu COVID-19. W związku z tym do tego obiektu nie może mieć zastosowanie regulacja zawarta w art. 12 ustawy o COVID 19. Organ odwoławczy nie podzielił tu argumentacji zażalenia, że budowa obiektu winna podlegać kwalifikacji prawnej z uwagi na okoliczność, iż obiekt ten wykorzystywany był jako miejsce izolacji członków rodziny skarżących inwestorów, podejrzanych o zakażanie wirusem SARS- COV2, w tym w szczególności osoby, która jako student studiów medycznych uczestniczyła w wolontariacie na rzecz szpitala w zakresie "pomocy w działaniach związanych z profilaktyką, zwalczaniem zakażenia i zapobieganiem jego rozprzestrzenianiu" (co zostało określone w umowie, której kopię dołączono do zażalenia). Zdaniem organu umowa ta nie przewiduje żadnej formy działalności budowlanej polegającej na wznoszeniu obiektów, których funkcją byłoby zapobieganie, przeciwdziałanie i zwalczanie COVID-19. Z ustaleń organu powiatowego wynika natomiast, że przedmiotowy obiekt stanowi obiekt rekreacji indywidualnej. W ocenie WINB wskazane w zażaleniu okoliczności dotyczące używania obiektu jako miejsca izolacji w związku z zagrożeniem epidemicznym można jedynie ewentualnie rozpatrywać w kategorii działań indywidualnych (prywatnych) nie zaś działań systemowych, prowadzonych przez organy lub jednostki, lub na ich zlecenie, działających w obszarze walki z zagrożeniem epidemicznym na mocy ustaw lub innych aktów prawnych czy umów. Nadto inwestorzy budowy (właściciele obiektu) nie wykazali chociażby, że użytkowanie obiektu jako miejsca izolacji, powiązane z celem budowy obiektu wskazywanym w zażaleniu, odpowiadało wymaganiom wskazanym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2020r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki w izolatoriach (Dz. U. z 2020 r. poz. 539 ze zm.). W ocenie organu celem inwestorów było obejście prawa w związku budowy obiektu, stanowiącego przedmiot informacji o budowie złożonej w organie administracji architektoniczno-budowlanej w drodze pisma inwestorów z dnia [...] sierpnia 2020 r. określanego przez nich jako zgłoszenie. Odnosząc się do wszczęcia postępowania i kręgu osób w nim uczestniczących organ podkreślił, że było ono prowadzone z urzędu a wydane postanowienie nie przesądza kwestii legalizacji obiektu a jedynie zabezpiecza stwierdzony stan przed prowadzeniem dalszych samowolnych prac przy obiekcie. 4 W skardze na postanowienie WINB pełnomocnik A. i B.L. zarzucił mu, oraz poprzedzającemu je postanowienie organu I instancji, naruszenie: 1) art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez uznanie, że tego rodzaju postępowanie może być wszczęte na żądanie strony, w sytuacji, gdy może być ono wszczęte wyłącznie z urzędu, co powinno skutkować stwierdzeniem, że postanowienia rażąco naruszają prawo oraz stwierdzeniem nieważności tych aktów; 2) w przypadku uznania, że postępowanie z art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego może być wszczęte na żądanie strony – naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez wszczęcie postępowania na żądanie strony, w sytuacji braku takiego wniosku, co w oparciu o o art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powinno skutkować stwierdzeniem, że oba postanowienia rażąco naruszają prawo oraz stwierdzeniem ich nieważności; 3) na wypadek nieuznania powyższych zarzutów – naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez wszczęcie postępowania na skutek żądania podmiotu, który nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, co w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powinno skutkować stwierdzeniem, że wydanie postanowień miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz stwierdzeniem ich nieważności; 4) art. 28 k.p.a. przez uznanie za stronę postępowania i skierowaniu postanowień do kręgu podmiotów nieposiadających przymiotu strony postępowaniu administracyjnym dotyczącego obiektu, co w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., powinno skutkować stwierdzeniem ich nieważności; 5) - art. 7, 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia czy obiekt został posadowiony w związku z przeciwdziałaniem COVID -19, a temu celowi zdaniem skarżących on służy; 6) art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego w zakresie celu wybudowania obiektu i stwierdzenia samowoli budowlanej; 7) art. 86 k.p.a. polegające na pominięciu przez organ wnioskowanego przesłuchania stron na okoliczność celu wybudowania obiektu związanego z przeciwdziałaniem COVID -19; 8) art. 12 ustawy o COVID 19 przez jego "zawężającą wykładnię", co miało wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżących wniósł o stwierdzenie nieważności obu postanowień, ewentualnie ich uchylenie w całości i umorzenie postępowania organu I instancji w całości. Nadto o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozwinięte. W szczególności akcentując wątek dotyczący żądania stwierdzenia nieważności pełnomocnik podniósł, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na żądanie W.C., w sytuacji gdy postępowanie dotyczące nakazu rozbiórki obiektu budowlanego może być wszczęte wyłącznie z urzędu. Nadto wnioskujący nie powinien być stroną postępowania bo nie ma on interesu prawnego w sprawie. Temat ten pełnomocnik skarżących kontynuował w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r. 5. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. 6. W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2021 r. I. i W.C. podnieśli, iż sporne budowle zostały wzniesione przez skarżących na granicy ich gruntów i w sposób oczywisty ograniczają ich prawo własności, ograniczając widok na jezioro, a nadto powodują immisje w postaci zalewania ich gruntów wodą opadową z budowli skarżących oraz gruntu podniesionego z powodu posadowienia budowli, jak również ograniczają wegetację roślin na ich gruncie. Uczestnicy podkreślili też, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, działka nr [...] nie stanowi ani drogi, ani działki służącej dojazdowi, lecz grunty orne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z zm., "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego przez sąd administracyjny podlegał będzie akt, który narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 8. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., gdyż jej przedmiotem było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. 9. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie została poddana legalność postanowienia organu nadzoru budowlanego, nakazującego wstrzymać roboty budowlane w obiekcie "rekreacji indywidualnej" o wymiarach 7,2 m x 2,60m, położonego na działce o nr. ewid. [...] w granicy z działką o nr. ewid. [...]. Podstawą wydanie tego postanowienia jest powoływany przez organy obu instancji art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Najważniejsze elementy stanu faktycznego potrzebne do zastosowania tego przepisu dotyczą jego powiązania z definicją "obiektu budowlanego", zawartego w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Przez obiekt budowlany rozumie się budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesionych z użyciem wyrobów budowlanych. Stanowiący przedmiot niniejszego postępowania obiekt rekreacyjny nie jest, jak ustaliły to i wykazały organy budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy, albowiem obiekt ten nie jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród - ścian, nie posiada dachu i fundamentów i nie jest trwale osadzony na gruncie. W rezultacie do tego obiektu nie ma zastosowania przepis art. 29 ust. 1 pkt 16 Prawa budowlanego przewidujący tryb zgłoszenia tylko ogólny tryb pozwolenia na budowę wydawanego przez uprawniony organ administracji architektoniczno-budowlanej. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący, jako inwestorzy, nie ubiegali się o uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę tego obiektu budowlanego. Powyższe uzasadniało zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie reżimu prawnego dla likwidacji skutków samowoli budowlanej określonych w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Twierdzenia i zarzuty skarżących zawarte w skardze, jak i odwołaniu nie podważają też prawidłowości ustaleń faktycznych organu dotyczących oceny konstrukcji i posadowienia obiektu jako obiektu nie będącego budynkiem. Taką kwalifikację i wynikające z niej konsekwencje dla trybu procedowania w sprawie sąd uznaje za prawidłowe. Ma ona oparcie w materiale dowodowym sprawy (por. protokół z oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną). 10. Z treści skargi, podobnie jak było to w odwołaniu, wynika, że główne i zarazem najdalej idące zarzuty dotyczą prawidłowości wszczęcia przedmiotowego postępowania "na wniosek" współwłaściciela nieruchomości sąsiedniej - działki nr [...]) W.C., zawarty w jego piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r.; jak i uznania go (wraz z innymi współwłaścicielami tej działki ) za stronę postępowania. Z tych okoliczności pełnomocnik strony wyprowadza konsekwencje w postaci żądania nieważności wydanych w niniejszym postępowaniu aktów (podobne zarzuty formułuje zresztą w stosunku do innych aktów – w tych przypadkach decyzji wydanych w odniesieniu do innych obiektów a kontrolowanych przed tutejszym sądem - sprawy II SA/Go 425/21 i II SA/Go 426/21). W tej mierze, podobnie jak we wskazanych sprawach zarzuty te sąd uznaje za całkowicie niezasadne. Wskazać bowiem należy, że kwestia dopuszczalności wszczęcia postępowania legalizacyjnego z urzędu nie budzi żadnych wątpliwości. Wskazują na to zadania i kompetencje organu nadzoru budowlanego, na którym ciążą z mocy ustawy Prawo budowlane określone obowiązki obligujące organy do działania (por. art. 81, 81 a, 81 c, 84, 84a). W orzecznictwie występuje natomiast rozbieżność stanowisk co do możliwości wszczęcia postępowania legalizacyjnego na wniosek (o czym szeroko jest mowa uzasadnieniach wyroków w powołanych wyżej sprawach SA/Go 425/21 i II SA/Go 426/21). Sąd również w niniejszej sprawie przychyla się do poglądu dopuszczającego oba tryby, opierając swój pogląd na ogólnej regule zawartej w art. 61 § 1 k.p.a., która w braku regulacji szczególnej (taką jest w rozpatrywanej sprawie ustawa Prawo budowlane) znajduje zastosowanie. Ten jednak, w gruncie rzeczy doktrynalny spór, nie przekłada się na skutek, o którym mowa jest w skardze, bo to w jaki sposób zostało w sprawie wszczęte postępowanie naprawcze (czy z urzędu czy na żądanie strony), nie ma istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Z punktu widzenia celu i przedmiotu tego postępowania ważne jest to, czy zostało wszczęte w każdym przypadku, kiedy jest taka potrzeba (por. A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2016, teza 10 do art. 50). Dlatego to, że w zawiadomieniu z dnia [...] listopada 2020 r. organ podał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek W.C. nie ma żadnego znaczenia dla przebiegu sprawy i jej rozstrzygnięcia. Przedmiot postępowania został bowiem określony, skarżącym zagwarantowano w nim czynny udział i pełnię praw procesowych, tym bardziej, że już w postępowaniu przed organami byli reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika. Zatem kwestia czy niniejsze postępowanie zostało wszczęte na wniosek czy też urzędu w żaden sposób nie determinowała sytuacji skarżących i nie miała wpływu na treść wydanych aktów. Taka sytuacja wystąpiłaby tylko wtedy, gdyby przedmiotowe postępowanie mogło zostać wszczęte wyłącznie na wniosek, a złożyłby go nielegitymowany podmiot. 11. Zdaniem sądu, podobnie jak w powoływanych wyżej innych sprawach, prawidłowo organy nadzoru budowlanego uznały W.C. i innych współwłaścicieli działki nr [...] za strony postępowania. Stosownie bowiem do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes lub obowiązek prawny. Określony w ten sposób interes prawny ma charakter materialnoprawny, przez który należy rozumieć zobiektywizowaną, realnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej. W takich postępowaniach jak niniejsze zasadą jest, że stronami postępowania są właściciele i wieczyści użytkownicy nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością na której znajduje się obiekt budowlany objęty postępowaniem. Już sam fakt sąsiedztwa nieruchomości z nieruchomością zabudowaną uznaje się za przesłankę interesu prawnego. Jeśli przedmiotowy obiekt znajduje się bezpośrednio przy granicy z działką [...], to uwzględniając progwarancyjne rozumienie uczestnictwa jako "potencjalnej możliwości spowodowania oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie" przypisanie statusu stron postępowania właścicielom działki nr [...] jawi się jako oczywiste. Zasadą procesu inwestycyjnego jest bowiem poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). 12. Za całkowicie chybione należy uznać zarzuty dotyczące skierowania postanowienia (w innych sprawach decyzji) do osoby niebędącej stroną i polegające na nieprawidłowym określeniu adresata rozstrzygnięcia, a więc wadliwym ustaleniu praw lub obowiązków zawartych w decyzji administracyjnej względem podmiotu, który nie dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Adresaci decyzji w kontrolowanej sprawie tj. A. i B.L., jako inwestorzy, a jednocześnie właściciele działki nr [...] zostali oznaczeni prawidłowo im też doręczano postanowienia. Na marginesie należy również wyjaśnić, że nawet taka sytuacja, w której obok prawidłowo ustalonych stron postępowania brałyby udział osoby nie mające interesu prawnego nie miałaby żadnego wpływu na sytuację prawną właściwie ustalonych stron czyli skarżących. Taki skutek i potrzeba oceny wpływu tego uchybienia na wynik sprawy wystąpiłaby tylko wtedy, gdyby osoba błędnie uznana za stronę postępowania wniosła odwołanie rozpatrzone merytorycznie przez organ albo skargę do sądu. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. 13. Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty procesowe i materialnoprawne a dotyczące przeznaczenia i celu obiektu wybudowanego, jak twierdzą skarżący, w trybie przewidzianym art. 12 ustawy o COVID 19, to są one niezasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontrowersyjne od początku ich epizodycznego zresztą obowiązywania (180 dni), przepisy art. 12 ustawy o COVID, przewidujące niezwykle daleko idące przywileje w porównaniu do inwestorów działających w "zwykłych rygorach", niejasno sformułowane i budzący elementarne zastrzeżenia dotyczące zakresu jego zastosowania i kolizji ze standardami legislacyjnym, a przede wszystkim zasadami konstytucyjnymi, jeśli w ogóle mogą być stosowane to jako "wyjątek", co wymaga ich rygorystycznej i ścisłej wykładni (exceptiones non sunt extendendae). Mając na względzie cel tych przepisów w powiązaniu z pozostałymi normatywami zawartymi w ustawie o COVID 19 (w szczególności por. art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID) należy w pełni zgodzić się z poglądem wyrażanym już w orzecznictwie, że zrealizowanie robót budowlanych w trybie art. 12 ust. 1 ustawy o COVID, do wykonania których według "zwykłego" trybu wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, dotyczyć może tylko takich sytuacji, w których niewątpliwe i realnie wystąpiły realnych zagrożenia i zachodziła konieczność wzniesienia jakiegoś obiektu budowalnego w celu usunięcie stanu zagrożenia pandemią COVID-19. Tak bowiem należy rozumieć "przeciwdziałanie", o którym mowa w tym przepisie. Chodzi zatem o obiekty, których budowa faktycznie mogła przyczynić się do przeciwdziałania COVID-19 i równocześnie nie powodowała zwiększenia stopnia zagrożenia rozprzestrzeniania się COVID-19 (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 16 lutego 2021 r., II SA/Kr 72/21 i WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., VII SA/Wa 179/21; CBOSA). Sąd w pełni zgadza się z ustaleniami i oceną prawną organów dotyczącą tego, że przedmiotowy obiekt nie służy takim celom, co wynika z funkcji tego obiektu, jego charakterystyki i konstrukcji; tła sporu i jego kontekstu wiązanego również z innymi prowadzonymi przez organy i rozpoznawanymi przez tutejszy sąd sprawami dotyczącymi samowoli budowlanych na działce nr [...]. Trafnie organu uznały zatem, że wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r. i dołączona do niego umowa zostały sporządzone na użytek niniejszego postępowania (zawiadomienie W.C. wpłynęło do organu 25 czerńca 2020 r.). Pominięcie przesłuchania stron – skarżących, autorów wniosku nie miało znaczenia dla sprawy, gdyż swoje stanowisko przedstawili i świetle innych, obiektywnych dowodów trafnie organy go nie podzieliły. Wskazać też należy, że zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy o COVID w przypadku prowadzenia robót budowlanych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, których rozpoczęcie, zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane, wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, inwestor jest obowiązany zapewnić objęcie kierownictwa oraz nadzoru nad tymi robotami przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiednich specjalnościach, o których mowa w art. 15a Prawa budowalnego. Skarżący, mimo że w postępowaniu administracyjnym byli już reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika dokumentów, które potwierdzałyby te okoliczności nie przedstawili, co potwierdza tylko słuszność stanowiska organów. 14. Uznać zatem należy, że organy nadzoru budowlanego dokonały z zachowaniem wymogów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. istotnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych i na podstawie tych ustaleń dokonały właściwej kwalifikacji prawnej stwierdzonej samowoli budowlanej uznając, że podlega ona rygorowi określonemu w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Sąd nie doszukał się również w postępowaniu innych, niż zarzucane, naruszeń prawa skutkujących koniecznością eliminacji zaskarżonych aktów. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło