I SA/Rz 391/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-06-24
Skład orzekający: SWSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy, odmawiając zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne na podstawie rozporządzenia COVID-19, może opierać się wyłącznie na formalnym wpisie o przeważającej działalności gospodarczej w rejestrze REGON, czy też powinien zbadać rzeczywisty charakter prowadzonej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpis w rejestrze REGON dotyczący przeważającej działalności gospodarczej ma charakter domniemania prawnego, które nie jest niepodważalne. Organ rentowy, odmawiając zwolnienia z obowiązku opłacania składek, powinien zbadać rzeczywisty charakter prowadzonej działalności gospodarczej, a nie opierać się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze REGON. Przedsiębiorca może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakim jest wpis w rejestrze, wykazując, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny.Stan faktyczny
Skarżący J.K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za styczeń 2021 r., powołując się na prowadzenie działalności oznaczonej kodem PKD 47.71.Z. ZUS odmówił, wskazując, że w rejestrze REGON jako przeważająca działalność skarżącego widniał kod 46.42.Z, który nie uprawniał do zwolnienia. Skarżący podnosił, że faktycznie prowadzi sprzedaż detaliczną odzieży (kod 47.71.Z) i nie był świadomy błędnego wpisu w rejestrze. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS utrzymał w mocy poprzednią decyzję, opierając się na danych z rejestru REGON na dzień 30 listopada 2020 r.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 stycznia do 31 stycznia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję.
J.K.– zwany dalej skarżącym, wnioskiem z 6 lutego 2021 r., zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie go z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za okres od 1 do 31 stycznia 2021 r.
ZUS, decyzją z {...} lutego 2021 r., nr{...}, odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej przez niego pomocy.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z późn. zm., zwanego dalej: rozporządzeniem) płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, ona Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
ZUS dodał także, że w myśl § 11 pkt 1 rozporządzenia, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek jest przekazanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za styczeń 2021 r., nie później niż do 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania.
Mając na uwadze powyższe regulacje ZUS stwierdził, iż ubiegając się o zwolnienie skarżący wskazał kod prowadzonej przez siebie, jako przeważającej, działalności – PKD 47.71.Z. Kod ten nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie, na dzień 30 listopada 2020 r.
Poza tym w CEIDG jako kod przeważającej działalności skarżącego wpisano kod PKD 46.42.Z, który nie uprawnia do zwolnienia ze składek.
Analiza danych we wskazanych wyżej rejestrach prowadzi z kolei do wniosku, że skarżący zmienił kod przeważającej działalności, na PKD 47.71.Z, w dniu 11 stycznia 2021 r. W tej sytuacji wniosek skarżącego o zwolnienie ze składek za styczeń 2021 r. nie znajduje uzasadnienia.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zaznaczył, że od 31 stycznia 2000 r. prowadzi działalność wyłącznie w zakresie sprzedaży detalicznej odzieży, tj. działalność oznaczoną kodem 47.71.Z. Od 2011 r. nie dokonywał żadnych zmian w ewidencji, a nikt go nie poinformował jaką działalność wpisano mu jako przeważającą. Korzystając z pomocy w ramach tarczy 1.0 otrzymał informację, że istotny jest kod działalności, którą faktycznie prowadzi i z której ma główny dochód. Tak więc odmowa zwolnienia ze składek, w ramach tarczy 6.0, była dla niego dużym zaskoczeniem.
Oprócz tego nadmienił, że system, bez jego wiedzy, uporządkował rosnąco wszystkie kody zgłaszanych przez niego działalności i pierwszy z nich, tj. 46.42.Z, wybrał jako działalność przeważającą.
Skarżący dodał także, iż nie czuje się winny zaistniałej sytuacji.
W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, na wniosek skarżącego, ZUS, decyzją z 26 marca 2021 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie z 23 lutego 2021 r. W tym zakresie stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 (rodzaju prowadzonej, przeważającej działalności), dokonuje się na podstawie danych zamieszczonych w rejestrze REGON, w brzmieniu na 30 listopada 2020 r.
Według tych danych, przeważającym rodzajem działalności skarżącego była ta, oznaczona kodem 46.42.Z, która nie uprawnia do uzyskania pomocy.
Niezależnie od powyższego ZUS zaznaczył, że zbiory rejestru REGON nie podlegają korektom, a zgłoszenie zmiany ich zapisów, z datą wsteczną, nie wpływa na zmiany w rejestrze stanowym.
Wnosząc skargę na decyzję ZUS z {...} marca 2021 r., skarżący wystąpił o jej uchylenie.
W jej treści ponownie zaznaczył, że od 2000 r. prowadzi ten sam rodzaj działalności – sprzedaż detaliczną odzieży, dla której kodem PKD jest 47.71.Z.
Dodał też, że w zaświadczeniu z 2011 r. podane są 3 kody działalności, w tym 47.71.Z., a żaden z nich nie został wskazany jako przeważający.
Do 2021 r., kiedy to wystąpił o uporządkowanie zapisów, skarżący, jak stwierdził, nie był świadomy błędnych oznaczeń, w zakresie jego przeważającej działalności.
ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia wydanego w oparciu o ustawowe upoważnienia, zawartego w art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., zwanej dalej ustawą z 2 marca 2020 r.). Przepisy te stanowią podstawę do zwolnienia z obowiązku opłacania szczegółowo wymienionych w nich składek, płatników prowadzących działalność w określonych branżach, którzy zanotowali spadek przychodów z prowadzonej przez nich przeważającej działalności o co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r.
Rodzaj prowadzonej przez danego płatnika działalności, mającej dla niego charakter działalności przeważającej, zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON.
W niniejszej sprawie ZUS oceniając zasadność wniosku skarżącego stwierdził, że z uwagi na niewpisanie w rejestrze REGON, jako przeważającego rodzaju jego działalności (poprzez podanie jej kodu PKD), działalności uprawniającej do wystąpienia o zwolnienie, jego wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie.
Skarżący tymczasem podniósł, że główną jego działalnością, jaką prowadził, była ta, oznaczona kodem PKD 47.71.Z, która uprawnia do zwolnienia.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji na wstępie należy zaznaczyć, że w stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że w rejestrze REGON, jako kod prowadzonej przez skarżącego, przeważającej działalności gospodarczej, wpisany był kod 94.99.Z., który nie uprawnia do zwolnienia. Skarżący nie kwestionuje tego faktu, lecz zaznacza, że tego rodzaju dane nie odpowiadały rzeczywistości, poza tym sama treść wpisu w rejestrze, została ukształtowana wbrew jego woli.
Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron w omawianym zakresie stwierdzić należy, że z brzmienia § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom - płatnikom składek, rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Dokonano tego jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia.
W § 10 ust. 3 rozporządzenia prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący sprawę, rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.), według której prowadzone jest postępowanie w sprawie oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych.
Postępowanie w sprawie ulgi, prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach K.p.a (zob. art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r.), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.
Dane pozyskiwane przez ZUS, w trybie określonym w art. § 10 ust. 3 rozporządzenia, mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm., zwanej dalej: ustawą o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a.
Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie zaś na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż ten wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.
Ocena czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona bezwzględnie od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie mające na celu uproszczenie postępowania w przedmiocie ulgi (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy jednak do strony inicjującej postępowanie administracyjne.
Dokonując wykładni powyższych przepisów ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, na gruncie niniejszej sprawy, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie [tylko] do tych, które legitymują się określonym rodzajem wpisu, wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły.
Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego – por. art. 3 ustawy o statystyce publicznej. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością, albo ich niezaktualizowanie, nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż ta objęta kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
Niezależnie od powyższego zwrócić też należy uwagę na fakt, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani przepisy rozporządzenia, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009 z późn. zm.), (por. § 9). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O rodzaju przeważającej działalności gospodarczej nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni między innymi § 10 ust. 1 rozporządzenia nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności.
W świetle powyższego uznać więc należy, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako działalności przeważającej. Nie można jej także przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 1 rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Nie można również przy wykładni przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. oraz wydanego na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzenia tracić z pola widzenia także tego, że ustawa ta, w tym kolejne jej nowelizacje, miała (ma) na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania.
Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, a poza tym wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w listopadzie 2020 r. a także listopadzie 2019 r., bezwzględnie uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanych kolejnymi rozporządzeniami nie była wprost określana odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r., Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Dlatego też rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w jej ramach organ, bazując na informacjach zamieszczonych w rejestrze REGON, ZUS stwierdził, kierując się domniemaniem z § 10 ust. 3 rozporządzenia, że skarżący nie prowadził, jako przeważającej, tego rodzaj działalności, który uprawniałby ją do uzyskania zwolnienia ze składek. Taką działalność, w odniesieniu do której mógłby, zgodnie z treścią § 10 ust. 1 rozporządzenia, występować o przyznanie mu zwolnienia, skarżący, według organu, podjął dopiero w styczniu 2021 r.
W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący już wcześniej występował o przyznanie mu ulgi, w postaci zwolnienia go od składek za okres od 1 do 30 listopada 2020 r. W tamtym postępowaniu, kwestionując oparcie się przez organ wyłącznie na zapisach rejestru REGON, w odniesieniu do ustalenia przeważającego rodzaju swojej działalności, skarżący powołał się na liczne okoliczności i potwierdzające je dowody wskazujące na to, iż faktycznie prowadził działalność, jako przeważającą, dla której właściwy jest kod 47.71.Z, uprawniający do zwolnienia. Organ jednak uchylił się od ustalenia przedmiotu rzeczywistej działalności skarżącego, w związku z czym Sąd, wyrokiem z 27 maja 2021 r., sygn. I SA/Rz 307/21, uchylił wydaną w tej sprawie decyzję.
Argumenty, jakie legły u podstaw wydania wskazanego wyżej wyroku są aktualne także na gruncie niniejszej sprawy, w które organ, ograniczył się jedynie do zbadania rodzaju przeważającej działalności skarżącego, ujawnionej w rejestrze REGON, pomimo tego, że przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia odwołuje się do faktycznie prowadzonej działalności, a przy tym ZUS dysponował z urzędu odpowiednią wiedzą w tym zakresie (w związku z rozpatrzeniem sprawy dotyczącej zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za listopad 2020 r.), zaś skarżący podnosił tego rodzaju okoliczności w trakcie postępowania.
Opisane wyże naruszenia przesądzają to, że zaskarżona decyzja, jako dotknięta istotnymi wadami, winna być wyeliminowana z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.).
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS winien przede wszystkim ustalić jaki był rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów.
W ramach wskazanych wyżej czynności organ powinien odnieść się przede wszystkim do okoliczności faktycznych, związanych z realizowanymi przez skarżącego przedsięwzięciami gospodarczymi. Dopiero stwierdzając prowadzenie działalności, uprawniającej do zwolnienia, zbada skalę spadku przychodów skarżącego, pod kątem tego czy jej wskaźnik uprawnia do uzyskania wnioskowanej ulgi.
Stanowisko organu wyrażone w ponownie wydanej decyzji winno być w sposób jasny i rzeczowy uzasadnione. Oprócz składników wskazanych w art. 107 K.p.a. winno zawierać także ustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącego argumentów na poparcie jego twierdzeń, ze wskazaniem przyczyn, jakie legły u podstaw wypracowanego i przyjętego przez ZUS stanowiska w tym zakresie.
Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło