II GSK 2308/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia WSA (del.) Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2021 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. L. S.A. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 379/21 w sprawie ze skargi P. L. S.A. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania naczepy ciężarowej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r., oddalił skargę P. L. S.A. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] stycznia 2021 r., w przedmiocie odmowy wyrejestrowania naczepy ciężarowej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: w dniu 27 sierpnia 2020 r. skarżąca spółka złożyła wniosek o wyrejestrowanie naczepy ciężarowej marki Wielton [...], nr rejestr. [...] z powodu spalenia (szkody całkowitej), w którym oprócz żądania wyrejestrowania pojazdu Spółka wniosła również o przeprowadzenie dowodów z załączonej dokumentacji zdjęciowej, dowodu z zeznań świadka, a w przypadku gdyby okazały się niewystarczające, dowodu opinii biegłego do spraw budowy i eksploatacji pojazdu. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że nie zamierza utylizować pojazdu za granicą, ani też sprowadzać wraku do Polski w celu demontażu. Starosta Wieluński wezwał stronę do przedłożenia dokumentu utylizacji pojazdu za granicą wystawionego zgodnie z art. 5 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.Urz.UE.L.00.269.34), oraz zgodnie z decyzją Komisji z dnia 19 lutego 2002 r, w sprawie minimalnych wymogów, jakim powinno odpowiadać świadectwo złomowania wystawione zgodnie z art. 5 ust. 3 dyrektywy 2000/53/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. UE.L.2002.50.94). Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Decyzją z [...] listopada 2020 r. Starosta Wieluński odmówił wyrejestrowania wymienionej naczepy ciężarowej. Objętą skargą decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wskazał, że pojazd wycofany z eksploatacji stanowi odpad i musi zostać przekazany uprawnionemu zakładowi przetwarzania w celu przetworzenia, przekazanie zaś do właściwego zakładu przetwarzania warunkuje wyrejestrowanie pojazdu niezależnie od tego, na terenie którego państwa członkowskiego fakt zniszczenia (kasacji) pojazdu miał miejsce. Dokumentem potwierdzającym zniszczenie (kasację) pojazdu za granicą umożliwiającym dokonanie wyrejestrowania pojazdu musi być dokument potwierdzający jego złomowanie (utylizację). Kolegium wskazało, że w niniejszym przypadku świadectwo złomowania (utylizacji) powinien wystawić właścicielowi zniszczonego pojazdu podmiot uprawniony do przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji na terenie Niemiec według wzoru tam obowiązującego. Organ uznając za niesporną okoliczność zniszczenia pojazdu, którego dotyczył wniosek strony, stwierdził, że skarżąca Spółka aby dokonać wyrejestrowania tego pojazdy była obowiązana, w świetle wymagań wynikających z art. 79 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z § 21 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych w zw. z art. 5 ust. 3 dyrektywy, przedstawić dokument (świadectwo) potwierdzające złomowanie pojazdu. Świadectwa takiego skarżąca nie przedstawiła i jak sama stwierdziła, nie planowała utylizacji pojazdu za granicą, ani też sprowadzenia wraku do Polski w celu demontażu. Organ stwierdził, że w tych okolicznościach wyrejestrowanie pojazdu, który uległ zniszczeniu nie jest możliwe, gdyż stanowiłoby to naruszenie wymagań określonych w art. 5 ust. 3 dyrektywy. Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził, że istota sporu sprowadzała się do ustalenia wykładni przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., dalej: p.r.d.) oraz rozporządzenia z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (...). Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu, że skuteczne wyrejestrowanie pojazdu wymagało od wnioskodawcy przedłożenia dokumentu potwierdzającego zniszczenie (kasację) pojazdu za granicą zaś niewystarczającymi były przedłożone przez skarżącą dokumenty w postaci: pisma od ubezpieczyciela zawierającego ustalenie wartości pojazdu w stanie uszkodzonym; dokumentacji fotograficznej spalonego pojazdu, pisma niemieckiego przechowawcy wraku pojazdu dotyczącego wezwań do zapłaty za wszystkie nieopłacone faktury z tytułu przechowywania pojazdu; pisma niemieckiego przechowawcy wraku pojazdu, z którego wynikało, że spalony doszczętnie pojazd nadal znajduje się w posiadaniu tejże firmy i czeka na podjęcie przez właściciela decyzji dotyczącej jego odbioru lub utylizacji. Uznając za bezsporną okoliczność zniszczenia pojazdu (jego kasację), Sąd I instancji stwierdził, że materialnoprawną podstawę do wyrejestrowania bądź ewentualnej odmowy wyrejestrowania pojazdu mógł stanowić wyłącznie przepis art. 71 ust. 1 pkt 4 p.r.d. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 11 grudnia 2017 r., wykładany w zgodzie z postanowieniami dyrektywy nr 2000/53/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej. Z tego względu pojęcie "dokument potwierdzający zniszczenie (kasację)" oznaczało, w ocenie Sądu, że dowodem potwierdzającym zniszczenie pojazdu mógł być tylko dokument potwierdzający fakt rzeczywistego zniszczenia (kasacji) tego pojazdu, który jest wiarygodny, niepodważalny i stwierdza bezsprzecznie określone fakty, a ponadto został wystawiony przez uprawniony zakład przetwarzania. Sąd nie zgodził się przy tym z twierdzeniem skarżącej, że w art. 5 ust. 3 powołanej dyrektywy chodzi o bliżej nieokreślony dokument w związku z czym organ naruszył § 21 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, wskazując, że każde z państw członkowskich reguluje wynikające z dyrektywy kwestie dokumentowania zniszczenia (kasacji) autonomicznie. Zdaniem Sądu I instancji to na skarżącej, jako podmiocie mającym interes prawny, a nie na organie, spoczywał obowiązek ustalenia, jaki dokument na terenie Niemiec wypełnia kryteria określone decyzją Komisji odnoszące się do świadectwa złomowania oraz jakie podmioty są uprawnione do jego wydawania, aby następnie takie świadectwo (zaświadczenie) przedłożyć polskim organom rejestrującym. Nieprzedłożenie takiego dokumentu przez skarżącą, co było okolicznością bezsporną i niekwestionowaną w toku sprawy, musiało prowadzić, w ocenie Sądu, do odmowy wyrejestrowania objętego wnioskiem pojazdu. Sąd, w tym zakresie, za nie mające znaczenia dla sprawy uznał inne przedłożone przez skarżącą dokumenty, potwierdzające fakt zajścia, na skutek którego pojazd uległ spaleniu. Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. Wskazał, że skarżąca we wniosku wprost wskazała, jako podstawę prawną swojego żądania art. 79 ust. 1 pkt 4 p.r.d., wobec czego, w sytuacji postępowania o charakterze wnioskowym, organ tym żądaniem był związany i konsekwentnie ustalał stan faktyczny sprawy adekwatnie do treści powołanego przepisu. W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. P. L. S.A. w Ł., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając mu naruszanie prawa materialnego poprzez: 1. błędną wykładnię § 21 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych, poprzez uznanie, iż dokumentem potwierdzającym fakt zniszczenia pojazdu za granicą byłby wyłącznie dokument wystawiony na podstawie przepisów prawa niemieckiego, zgodny z art. 5 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz decyzją Komisji z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia minimalnych wymogów jakim powinno odpowiadać świadectwo złomowania wystawione zgodnie z art. 5 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, podczas gdy wymóg taki może dotyczyć tylko pojazdów które uległy kasacji, przeprowadzonej przez uprawniony zakład przetwarzania; 2. niezastosowanie art. 79 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, pomimo iż pojazd uległ zniszczeniu za granicą. Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zmianę zaskarżonego wyroku w całości, polegającą na uwzględnieniu w całości skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] stycznia 2021 r., wydanej w sprawie [...], alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. strona wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, za obie instancje, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesione zarzuty wraz z ich argumentacją nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego wraz z ich argumentacją zawartą w uzasadnieniu, podważając stanowisko Sądu I instancji, co do wymogów, jakie musi spełnić podmiot domagający się wyrejestrowania pojazdu, który uległ zniszczeniu za granicą, wskazują, że spółka utożsamia zniszczenie pojazdu z jego kasacją, jako jedno zdarzenie eliminujące zniszczony pojazd z ruchu drogowego i możliwości jego wykorzystania w pierwotnej formie i które to zdarzenie udokumentowane w dowolny, acz wiarygodny sposób jest wystarczające do wyrejestrowania takiego pojazdu na podstawie art. 79 ust 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z powołanym art. 79 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, pojazd podlega wyrejestrowaniu przez właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji organ, na wniosek właściciela, w przypadku zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą. Przepis § 21 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie rejestracji pojazdów, określa natomiast, że w celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa do organu rejestrującego właściwego ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu wniosek o wyrejestrowanie pojazdu na formularzu, do którego dołącza, w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 4 ustawy, dokument potwierdzający zniszczenie (kasację) pojazdu za granicą, dowód rejestracyjny, kartę pojazdu, jeżeli była wydana, i tablice (tablicę) rejestracyjne. Mając na uwadze fakt, że oba powołane przepisy posługują się terminem "zniszczenie (kasacja) pojazdu" wskazania wymaga, że pojęcia "zniszczenie" i "kasacja" użyte przez ustawodawcę, jako pojęcia równoznaczne, co do zasady oznacza całkowite unicestwienie pojazdu w jego pierwotnym kształcie – jego całkowitą likwidację. Wskazania również wymaga, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, na który zresztą powołuje się strona w motywach skargi kasacyjnej, że o ile "zniszczenie" pojazdu może być następstwem różnorodnych przyczyn zewnętrznych, o tyle "kasacja" pojazdu zakłada działanie celowe (z reguły właściciela pojazdu), ukierunkowane na jego likwidację, i przy użyciu specjalnie do tego celu przystosowanego sprzętu. Wynika z tego, że następstwa "zniszczenia" i "kasacji" mogą być równoznaczne w zakresie skutków (zlikwidowanie, unicestwienie pojazdu), natomiast przyczyna tych zdarzeń może być różna (por. wyrok TK z dnia 11 maja 1999 r., K 13/98, OTK ZU 1999, nr 4, poz. 74). Mając powyższe na uwadze uznać należy, że przywołane przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia w sprawie rejestracji pojazdów, w swojej istocie, w konstrukcji wymogu koniecznego do skutecznego wnioskowania o wyrejestrowanie pojazdu w związku z jego zniszczeniem, nakładają dwustopniową sekwencję zdarzeń faktycznych, które stanowić będą podstawę żądania wyrejestrowania pojazdu. Owymi zdarzeniami będą zniszczenie pojazdu lub takie jego uszkodzenie, które powodować będzie, że pojazd nie będzie zdatny do dalszej eksploatacji, następnie zaś kasacja takiego pojazdu rozumiana, jako kompletne unicestwienie pojazdu uniemożliwiające wprowadzenie go w jakiejkolwiek formie do ponownego użytkowania lub co najmniej pozbawienie go wszystkich istotnych cech użytkowych. Wykładnia ta, zbieżna z wykładnią, jakiej dokonał Sąd I instancji, czyni błędnym stanowisko strony, która wywodzi, że wystarczającym do wyrejestrowania pojazdu był sam niezaprzeczalny fakt zniszczenia pojazdu – jego spłonięcie. Okoliczność ta, wobec tego co już wywiedziono, mogła stać się podstawą wyrejestrowania pojazdu jednakże, po zaistnieniu okoliczność zniszczenia pojazdu, jego właściciel powinien był dopełnić czynność, jaką jest kasacja zniszczonego pojazdu w powołanym rozumieniu zupełnego unicestwienia pojazdu. W tym miejscu zauważyć należy, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, strona skarżąca w sytuacji zniszczenia jej pojazdu nie dopełniła czynności jego kasacji. Wobec tego Sąd I instancji zasadnie uznał za niezaprzeczalny fakt zniszczenia pojazdu, o wyrejestrowanie którego skarżąca występowała. Wbrew stanowisku kasatora, powołane słuszne stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, nie implikowało błędu w postaci odmowy wyrejestrowania niewątpliwie ziszczonego pojazdu wobec okoliczność nieprzedłożenia przez stronę organowi wszystkich dokumentów, o których mowa w § 21 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie rejestracji pojazdów, który to przepis wymaga między innymi złożenia przez wnioskodawcę dokumentu potwierdzającego kasację pojazdu za granicą. W odniesieniu do powołanego dokumentu, za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji pomieszczone w motywach zaskarżonego wyroku. Mając bowiem na uwadze treść art. 5 ust. 3 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE, WSA w Łodzi słusznie stwierdził, że dokumentem, jaki powinna wraz z wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu złożyć organowi strona skarżąca, był dokument potwierdzający fakt rzeczywistego zniszczenia (kasacji) tego pojazdu, który jest wiarygodny, niepodważalny, i stwierdza bezsprzecznie określone fakty, a ponadto został wystawiony przez uprawniony zakład przetwarzania. Przepis art. 5 ust. 3 Dyrektywy określa, że Państwa Członkowskie stworzą system, zgodnie z którym przedstawienie świadectwa złomowania będzie warunkiem wyrejestrowania pojazdu wycofanego z eksploatacji. Takie świadectwo będzie wystawiane posiadaczowi i/lub właścicielowi kiedy pojazd wycofany z eksploatacji będzie przekazany do zakładu przetwarzania. Zakłady przetwarzania, które uzyskały zezwolenie zgodnie z art. 6, mogą wydawać świadectwa złomowania. Państwa Członkowskie mogą zezwolić producentom, sprzedawcom oraz punktom zbierania działającym w imieniu uprawnionego zakładu przetwarzania, do wydawania świadectw złomowania pod warunkiem że zagwarantują, że pojazd wycofany z eksploatacji jest przekazany do uprawnionego zakładu przetwarzania i że są one urzędowo zarejestrowane. Przywołany przepis określa w sposób niepozostawiający wątpliwości, że każde Państwo Członkowskie w ramach swoich regulacji wewnętrznych zobowiązane jest do stworzenia przepisów normujących wyrejestrowywanie pojazdów wycofanych w eksploatacji. Skoro prawodawca Unijny pozostawił kwestie regulacji prawnych w sprawach wycofania pojazdów z eksploatacji państwom członkowskim, to jak słusznie zauważył Sąd I instancji, skarżąca powinna była we własnym zakresie ustalić, jaki dokument – świadectwo złomowania – przewidział ustawodawca niemiecki i decydując się na złożenie wniosku o wyrejestrowania pojazdu, dokument taki powinna również we własnym zakresie pozyskać, celem jego przedłożenia wraz z wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu. Dopiero bowiem wydanie i pozyskanie przez właściciela pojazdu świadectwa złomowania (kasacji) przewidzianego prawem państwa, w którym kasacja miała miejsc, spełniać będzie wymogi określone w art. 79 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym w związku z § 21 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie rejestracji pojazdów, warunkujące możliwość wyrejestrowania pojazdu zniszczonego (skasowanego) za granicą. Strona skarżąca świadectwa takiego nie przedstawiła, pomimo, że organ wobec kilkukrotnego składanego wniosku o wyrejestrowanie pojazdu, wzywała ją do przedłożenia stosownego dokumentu potwierdzającego utylizację zniszczonego pojazdu. Podsumowując, brak jest podstaw do stwierdzenia aby Sąd I instancji, w ustalonym i niekwestionowanym przez stronę stanie faktycznym sprawy, dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa krajowego w korelacji z przepisami prawa wspólnotowego, wobec czego brak było podstaw do stwierdzenia wadliwości zaskarżonego wyroku i konieczności jego uchylenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.