II SAB/Wa 331/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę Fundacja [...] z siedzibą w P. (dalej: "Fundacja" i "wnioskodawca") w dniu [...] maja 2020 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej (dalej: "Minister", "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Fundacja ww. wnioskiem zwróciła się z następującymi pytaniami do Ministra Edukacji Narodowej: • co wydarzy się w sytuacji, gdy dana osoba miała w tym roku poprawiać maturę ustną? • czy ta poprawa odbędzie się? • czy ta osoba będzie miała możliwość podwyższenia swojego wyniku z matury ustnej? Fundacja w skardze wniosła o: 1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] maja 2020 r. 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności. 3. wymierzenie sumy pieniężnej w wysokości 200 zł na rzecz Fundacji. 4. zasądzenie od organu na rzecz Fundacji kosztów postępowania według norm przepisanych. Fundacja wskazała, że nie otrzymała odpowiedzi na pytania, a termin 14-dniowy na załatwienie sprawy minął. W dniu złożenia skargi minęło 25 dni od dnia złożenia wniosku i do tego czasu nie został wydłużony termin do udostępnienia informacji publicznej. Odnośnie wnioskowanej sumy pieniężnej wskazała, że w przypadku tej sprawy, suma pieniężna powinna zostać przyznana, ponieważ sprawa ta ma duże znaczenie dla stosunkowo dużej grupy ludzi, jaką są poprawiający maturę ustną absolwenci szkół średnich, w imieniu których skarżący zadał pytanie Ministerstwu Edukacji Narodowej. Wobec tego nie jest ona prowadzona w interesie prywatnym skarżącego, lecz w interesie publicznym, przez co tym bardziej informacja publiczna powinna zostać udostępniona. Czekali na nią bowiem zgłaszający się do skarżącego absolwenci mający w tym roku poprawiać wynik z ustnego egzaminu maturalnego. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Poinformował, że pismem Departamentu [...] Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...] udzielono Fundacji odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku z [...] maja 2020 r. Wskazał, że od dnia 18 kwietnia do dnia 15 maja 2020 r. obowiązywał przepis art. 15zzs ustawy COVID. Zgodnie z ust. 1 pkt 10 ww. przepisu, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zdaniem organu, termin określony w art. 13 u.d.i.p. ma charakter terminu procesowego, a postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej stanowi postępowanie odrębnie uregulowane, prowadzone na podstawie ustawy, zatem podlega regulacji art. 15zzs ust. 1 pkt 10 ustawy COVID. Przepis art. 15zzs ust. 1 obowiązywał w terminie złożenia przedmiotowego wniosku z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, został uchylony na mocy ustawy zmieniającej z dnia 14 maja 2020 r. Zgodnie z art. 68 ustawy zmieniającej COVlD, terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy. Powyższe oznacza, że przedmiotowy wniosek został złożony w okresie spoczywania terminów procesowych, a określony w art. 13 u.d.i.p. 14-dniowy termin rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2020 r. mijał nie [...] maja 2020 r. (art. 57 § 4 k.p.a.), lecz [...] czerwca 2020 r. MEN odpowiedzi udzieliło [...] czerwca 2020 r. Powyższe prowadzi do wniosku, iż w terminie wystąpienia przez skarżącego ze skargą na bezczynność z dnia 28 maja 2020 r. nie można było zarzucić organowi, że nie załatwił wniosku w terminach określonych przepisami prawa, gdyż te terminy jeszcze nie upłynęły. Organ stwierdził zatem, że żądanej informacji udzielił w terminie wynikającym z obowiązujących przepisów i w związku z tym skarga jako niedopuszczana podlega odrzuceniu. W razie uznania, iż organ pozostawał w bezczynności w momencie wniesienia skargi z dnia 28 maja 2020 r., wnioskuje o przyjęcie, że ewentualne naruszenie przepisów prawa w zakresie terminów nie miało charakteru rażącego w związku z obowiązywaniem stanu epidemii i utrudnień z tym związanych. Jako bezpodstawny i nieuzasadniony ocenił wniosek o przyznanie Fundacji od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Fundacja pismem procesowym z dnia 4 sierpnia 2020 r., odnosząc się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę stwierdziła, że w niniejszej sprawie Minister przekroczył termin załatwienia wniosku, ponieważ termin rozpoczął bieg od dnia jego złożenia tj. od [...] maja 2020 r., a co za tym idzie, termin na udzielenie odpowiedzi minął [...] maja 2020 r. a nie [...] czerwca 2020 r. W tej sprawie nie może bowiem znaleźć zastosowania art. 15zzs ustawy zawieszający bieg terminów lub nierozpoczynający ich z powodu przepisu art. 15zzt tejże ustawy. To z kolei prowadzi do wniosku, iż w wyznaczonym terminie (14-dniowym) organ na wniosek nie odpowiedział, przez co dopuścił się bezczynności. Jeżeli natomiast organ dopuścił się bezczynności, to niedopuszczalne jest odrzucenie skargi. Wobec tego do bezczynności doszło i strona skarżąca, modyfikując wcześniejsze żądanie wniosła o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2. wymierzenie sumy pieniężnej w wysokości 200 zł na rzecz skarżącego, 3. umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, 4. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.); dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Organ administracji pozostaje w bezczynności w przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym bądź w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), bądź w przepisach szczególnych, m.in. w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176), dalej "u.d.i.p.", bądź w przypadku niepodjęcia innych działań, wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99, OPS 2000, Nr 6, poz. 87). Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań. Z bezczynnością na gruncie u.d.i.p. mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot do tego zobowiązany nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialnotechnicznej w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ani nie wydaje w powyższym terminie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Nie jest sporne, że Minister jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej objętej przedmiotowym wnioskiem, co wynika z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 ustawy u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy). Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż Fundacja wniosek objęty skargą na bezczynność skierowała do Ministra w dniu [...] maja 2020 r., który udzielił odpowiedzi na ten wniosek dopiero pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., a zatem już po upływie terminu wynikającego z przepisu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jednakże należy zwrócić uwagę, że udzielona odpowiedź na pytania zawarte we wniosku z dnia [...] maja 2020 r. opierała się na uregulowaniach zawartych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 maja 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID—19 (Dz. U. poz. 891). Rozporządzenie to zawiera szczegółowe regulacje prawne dotyczące przeprowadzenia egzaminu maturalnego w 2020 r. i weszło w życie z dniem ogłoszenia. Oznacza to, że 20 maja 2020 r. do publicznej wiadomości zostały podane szczegóły dotyczące m.in. sytuacji absolwentów, którzy w 2020 r. mieli zamiar przystąpić do części ustnej egzaminu maturalnego. Skoro żądana we wniosku z dnia [...] maja 2020 r. informacja publiczna stała się ogólnie dostępna jeszcze przed wniesieniem skargi to okoliczność, że Minister pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. udzielił odpowiedzi na wniosek po upływie 14 dni od dnia jego złożenia, nie czyni skargi zasadnej. Nie może być więc mowy o bezczynności we wskazanym wyżej zakresie na dzień wniesienia skargi. Dodatkowo należy stwierdzić, że, Minister pozostaje w błędnym przeświadczeniu, że z uwagi na treść art. 15zzs ust. 1 pkt 10 ustawy, terminy w kontrolowanym postępowaniu uległy zawieszeniu. Zgodnie z tym przepisem w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z kolei w art. 15zzs ust. 2 ustawy o COVID wskazano, że wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów, o których mowa w ust. 1, nie dotyczy terminów w rozpoznawanych przez sądy sprawach wskazanych w art. 14a ust. 4 i 5. Zgodnie z treścią art. 14a ust. 5 ustawy o COVID sprawami pilnymi są sprawy, w przypadku których ustawa określa termin ich rozpatrzenia przez sąd. Przepis ten wskazuje zatem na sprawy, które ustawodawca uznał za pilne, a zatem takie których nie dotyczy wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów. Do takich spraw należą sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej. Przepis art. 21 u.d.i.p. wprost skraca termin na przekazanie akt i odpowiedzi na skargę do Sądu do 15 dni od dnia otrzymania skargi, a także określa 30-dniowy termin na rozpatrzenie wniesionej skargi, liczony od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Z powyższego wynika zatem, że terminy w kontrolowanym postępowaniu nie uległy zawieszeniu. Z wyżej przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi była bezczynność, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.