VII SA/Wa 326/21
WyrokWSA w Warszawie2021-06-29
Skład orzekający: Tomasz Stawecki, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku kolizji przepisów ustawy o transporcie kolejowym (specustawy) z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, norma szczególna (ustawa o transporcie kolejowym) uchyla normę ogólną (Kodeks postępowania administracyjnego) w zakresie sposobu doręczania zawiadomień o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, w tym w odniesieniu do doręczeń do pełnomocnika strony?Ratio decidendi
Ustawa o transporcie kolejowym, jako specustawa, ma pierwszeństwo przed Kodeksem postępowania administracyjnego. W związku z tym, sposób doręczania zawiadomień o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, określony w art. 9q ust. 2 tej ustawy, wyłącza stosowanie ogólnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 40 § 2 dotyczącego doręczeń do pełnomocnika. Doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne, a strona ma obowiązek aktualizacji tych danych. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania następuje, gdy zawiadomienie zostało wysłane zgodnie z przepisami specustawy, nawet jeśli strona nie odebrała przesyłki.Stan faktyczny
Spółka W. sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Skarżąca twierdziła, że nie otrzymała prawidłowego zawiadomienia o wydaniu decyzji, mimo wskazania pełnomocnika do doręczeń. Organ odwoławczy uznał, że zawiadomienie zostało wysłane na adres wskazany w katastrze nieruchomości, co zgodnie ze specustawą o transporcie kolejowym jest skuteczne, a termin do wniesienia odwołania upłynął.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę
1. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: "Minister Rozwoju") postanowieniem z [...] listopada 2020 r., znak: [...], po otrzymaniu odwołania złożonego przez W. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca"), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
2. Wnioskiem z [...] czerwca 2019 r. spółka P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "inwestor"), wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji inwestycji pn.: "Budowa i przebudowa stacji [...] - część A", w ramach zadania "Wykonanie dokumentacji projektowej, przetargowej oraz prowadzenie nadzoru autorskiego nad opracowaną dokumentacją, dla realizacji robót budowlanych związanych z przebudową stacji [...] w ramach projektu POliŚ
5.1-13 pn. ‘Prace na linii średnicowej w W. na odcinku [...] - [...]’". Inwestor wniósł jednocześnie o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny i gospodarczy.
Wniosek został złożony na podstawie art. 9o ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 710 ze zm.; dalej: "u.t.k.").
W dniu [...] października 2019 r. skarżąca skierowała do Wojewody [...] pismo wyrażające stanowisko strony w postępowaniu administracyjnym w związku z zawiadomieniem o wszczęciu w dniu [...] sierpnia 2019 r. postępowania w sprawie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. W piśmie tym skarżąca wyraźnie zaznaczyła, że wnosi o kierowanie całej korespondencji w sprawie na adres kancelarii A. w W. Skarżąca wyjaśniła także między innymi, że jest użytkownikiem wieczystym gruntu stanowiącym działkę nr ewid. [...] z obrębu nr [...], o powierzchni 0,6987 ha, która została objęta ograniczeniem w korzystaniu w związku z ww. inwestycją.
3. Po rozpatrzeniu wniosku inwestora, Wojewoda [...] wydał w dniu [...] grudnia 2019 r. decyzję nr [...] o ustaleniu lokalizacji wnioskowanej inwestycji w zakresie linii kolejowej i nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Organ pierwszej instancji wydał powyższą decyzję na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 9o ust. 1, art. 9q ust. 1 i ust. 6, art. 9s ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 3a, ust. 3b, ust. 5, ust. 7 i ust. 8, art. 9w i art. 9x u.t.k.
4. W dniu [...] stycznia 2020 r. skarżąca skierowała do Wojewody [...] wniosek strony o doręczenie zawiadomienia o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla wskazanej wyżej inwestycji. Wymieniony wniosek został złożony przez pełnomocnika skarżącej działającego w ramach kancelarii A. i został doręczony do organu w dniu [...]stycznia 2020 r.
We wniosku wyjaśniono, ze zgodnie z art. 9q ust. 2 u.t.k. wojewoda powinien doręczyć decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wnioskodawcy oraz powinien wysłać zawiadomienie o jej wydaniu właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie ww. decyzji. Tymczasem, ani skarżącej, ani jej pełnomocnikowi procesowemu nie doręczono przedmiotowego zawiadomienia.
W dniu [...]lutego 2020 r. Wojewoda [...] pismem (znak:
[...] skierowanym do skarżącej wyjaśnił, że zgodnie z art. 9q ust. 2 u.t.k. "Wojewoda doręcza decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wnioskodawcy oraz wysyła zawiadomienie o jej wydaniu właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości objętym wnioskiem o wydanie tej decyzji na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony zawiadamia w drodze obwieszczeń w urzędzie wojewódzkim i urzędach gmin (...), a także w prasie lokalnej. Doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne".
5. Pismem z [...] marca 2020 r., nadanym w polskiej placówce pocztowej w tym samym dniu, uzupełnionym pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., skarżąca wniosła do Ministra Inwestycji i Rozwoju odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...].
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy i przyjęcie, że zakres robót, które maję być prowadzone przez inwestora na części nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. [...] z obrębu [...], uzasadnia jej podział i wywłaszczenie;
błędne zastosowanie art. 9q ust. 1 pkt 7 u.t.k. w zw. z art. 9s ust. 1 i ust. 3 u.t.k. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne przyjęcie, że podział i wywłaszczenie nieruchomości stanowiącej przedmiot użytkowania wieczystego skarżącej stanowi jedyny, a zarazem celowy i proporcjonalny środek do przeprowadzenia planowanej inwestycji.
W odniesieniu do terminu wniesienia odwołania skarżąca podkreśliła, że stanowisko organu pierwszej instancji uznające prawidłowość doręczenia decyzji na adres wskazany w katastrze jest błędne. Zdaniem skarżącej istnieje obowiązek indywidualnego doręczania zawiadomienia o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, przy czym początek biegu terminu wniesienia odwołania od decyzji należy liczyć od dnia doręczenia tego zawiadomienia. W takich przypadkach nie ma zastosowania art. 49 k.p.a. (zawiadomienie poprzez publiczne obwieszczenie). W sytuacji, gdy strona wskazała adres pełnomocnika do doręczeń, obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi istnieje od momentu doręczenia organowi dokumentu pełnomocnictwa. Zdaniem skarżącej art. 9q ust. 2 u.t.k. nie może wyłączać normy wynikającej z art. 40 § 2 k.p.a. (doręczanie pism pełnomocnikowi).
6. Po rozpatrzeniu sprawy, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z [...] listopada 2020 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
Organ odwoławczy wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 134 k.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz art. 9q ust. 5 u.t.k. (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1043 ze zm.).
Analizując odwołanie skarżącej spółki, organ wskazał, że decyzja Wojewody [...] została wydana na podstawie przepisów ustawy o transporcie kolejowym, która w sposób szczególny reguluje sposób doręczenia decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stronom postępowania.
Przepis art. 9q ust. 2 u.t.k. przewiduje trzy niezależne od siebie formy zawiadomienia o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Decyzja taka doręczana jest wnioskodawcy. Ponadto każdy właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości objętej zakresem planowanej inwestycji otrzymuje zawiadomienie o wydaniu decyzji, które wysyłane jest na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony postępowania zawiadamiane są o wydaniu decyzji w drodze obwieszczeń.
Istotne jest, że w stosunku do podmiotu, któremu doręczono zawiadomienie o wydaniu decyzji w sposób indywidualny, początek biegu terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji należy liczyć od dnia doręczenia tego zawiadomienia.
W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji działając zgodnie z art. 9q ust. 2 u.t.k. doręczył decyzję inwestorowi oraz zawiadomił o jej wydaniu pozostałe strony postępowania. W szczególności, organ wojewódzki wysłał zawiadomienie z 10 grudnia 2019 r. informujące o wydaniu decyzji do skarżącej spółki będącej użytkownikiem wieczystym działki nr ewid. [...]z obrębu [...], objętej wnioskiem inwestora o wydanie decyzji. Zawiadomienie zostało wysłane na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Powyższa przesyłka została dwukrotnie awizowana w dniach 2 i 10 stycznia 2020 r., a następnie zwrócona do nadawcy z uwagi na niepodjęcie jej w terminie przez skarżącą.
Organ odwoławczy wskazał przy tym, że strona pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie służy jej prawo do wystąpienia o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Analogicznie, w ocenie Ministra Rozwoju, należało ocenić sytuację, w której doręczenie rozstrzygnięcia nastąpiło bezpośrednio stronie z pominięciem pełnomocnika.
Skoro zatem skarżącej nie doręczono w sposób prawidłowy zawiadomienia o wydaniu decyzji Wojewody [...], to termin do złożenia przez nią odwołania upłynął wraz z upływem terminu dla stron postępowania zawiadomionych o wydaniu przedmiotowej decyzji lokalizacyjnej w drodze obwieszczenia. W rezultacie 14-dniowy termin na wniesienie odwołania od decyzji Wojewody [...] upłynął skarżącej w dniu 16 stycznia 2020 r.
W związku z powyższym, Minister Rozwoju uznał, że odwołanie skarżącej z [...] marca 2020 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jednocześnie zauważyć należy, że do ww. odwołania skarżąca nie załączyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
7. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca pismem z [...]stycznia 2021 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji celem merytorycznego rozpoznania odwołania spółki. Skarżąca wniosła dodatkowo o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła nieważność zaskarżonego postanowienia, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ewentualnie naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:
rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 w zw. z art. 129 § 2 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9q ust. 2 u.t.k. poprzez błędne stwierdzenie na ich podstawie uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, w sytuacji, gdy skarżącej jako jednej ze stron biorących czynny udział w postępowaniu administracyjnym nie doręczono zawiadomienia o wydaniu decyzji w sposób zgodny z prawem (nie doręczono ujawnionemu pełnomocnikowi spółki);
rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 15 i 16 § 1 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie na ich podstawie, że decyzja, która nie została zgodnie z prawem doręczona wszystkim stronom biorącym udział w postępowaniu jest ostateczna, co doprowadziło do bezprawnego wykluczenia możliwości złożenia odwołania przez skarżącą, w sytuacji, gdy taka decyzja nie jest ostateczna, ponieważ w tym przypadku nie dochodzi do upływu terminu do wniesienia odwołania przez wszystkie strony biorące udział w postępowaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło organ do błędnego uznania, że spółka wniosła odwołanie od decyzji ostatecznej.
8. Odpowiadając w dniu [...]lutego 2021 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonego postanowienia zostały wskazane w jego uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżącą pozostają bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
9. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma obowiązek przeprowadzić kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Inaczej mówiąc, jeśli zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, uchylenie jej przez sąd jest niedopuszczalne.
10. Ponadto, stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842; dalej: "ustawa covidowa"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Takie rozwiązanie zostało też przyjęte w niniejszej sprawie.
11. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę oddalił skargę uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sąd nie w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, ale uznaje, że naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
W opinii Sądu podstawową okolicznością, którą należy wziąć pod uwagę rozpatrując skargę jest fakt, że postępowanie w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Ustawa ta należy do grupy aktów prawnych przewidujących szczególne sposoby prowadzenia postępowania administracyjnego w przypadku określonych typów inwestycji. Podobny charakter ma na przykład ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1474 ze zm.), ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1377 ze zm.).
Ustawa o transporcie kolejowym, podobnie jak inne wymienione "specustawy", uchwalone zostały po to, aby ograniczyć lub nawet uchylić rozmaite bariery prawne, które w poprzednich latach hamowały rozwój inwestycji publicznych, zwłaszcza infrastrukturalnych. Dlatego też w takich aktach prawnych przewidywano uproszczone sposoby ustalania listy nieruchomości wymagających wywłaszczenia lub czasowego ograniczenia możliwości użytkowania ze względu na planowaną inwestycję. Zdecydowanie również zmieniono przepisy o wywłaszczaniu takich nieruchomości na cele publiczne, nie stosując przy tym ogólnych przepisów o wywłaszczeniach przewidzianych w przepisach o gospodarowaniu nieruchomościami. Charakterystyczną cechą wskazanych specustaw jest również to, że w istotnym zakresie zmieniono zasady powiadamiania stron lub podmiotów, które mogą być zainteresowane skutkami inwestycji. Jak wskazano w niniejszej sprawie przyjmuje się bowiem trzy zasadnicze sposoby powiadamiania stron o poszczególnych czynnościach podejmowanych przez organy administracji w związku z inwestycją, a także, nawet przede wszystkim, o podjęciu przez właściwy organ wojewódzki decyzji o realizacji inwestycji określonego rodzaju. W rozpatrywanej sprawie organ wyjaśnił, że przewidzianymi przez przepisy prawa sposobami zawiadamiania stron i uczestników postępowania, a także innych osób są: doręczenie decyzji w formie pisemnej inwestorowi, zawiadomienie o wydanie takiej decyzji innych podmiotów, w szczególności właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych decyzją realizacyjną (włącznie z przeprowadzonymi z mocy ustawy podziałami nieruchomości), a także zawiadamianie poprzez ogłoszenia publiczne dokonywane w określonych formach.
Kilkunastoletnia już praktyka stosowania wskazanych specustaw pokazuje jednoznacznie, że w przypadku kolizji między przepisami tych ustaw a ogólnymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, te pierwsze uzyskują pierwszeństwo. Jest to jednak pierwszeństwo hierarchiczne polegające na tym, że przepisy specustawy uznaje się za źródło norm szczególnych (leges speciales) w stosunku do norm wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego mających charakter norm ogólnych (leges generales). Nie ma przy tym wątpliwości, że wskazane kolizje rozstrzygane są według przyjętej w europejskiej (kontynentalnej) tradycji prawnej reguły: norma szczególna uchyla normę ogólną (lex specialis derogat legi generali). Należy przy tym pamiętać, że wskazana reguła kolizyjna odnosząca się do treści norm przewidujących sprzeczne dyspozycje (wzory zachowania) uważana jest za silniejszą od reguły kolizyjnej odwołującej się do kryterium czasu uchwalenia norm (norma późniejsza uchyla normę wcześniejszą). Zdarzają się również wątpliwości co do relacji między wskazaną regułą kolizyjną treściową a regułą opartą na hierarchii norm prawnych (norma wyższa uchyla normę niższą). W rozpatrywanej sprawie wspomniane wątpliwości nie mają wszakże miejsca, gdyż mówimy o kolizji ustawy o transporcie kolejowym oraz ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.
Należy także dodać, że uchylenie (derogacja) normy ogólnej przez normę szczególną ma charakter konkluzywny, to znaczy że w przypadku kolizji dwóch norm wskazujących różne wzory zachowania adresatów lub różne skutki zrealizowania określonych zachowań, zastosowanie znajduje wyłącznie norma szczególna, a nie znajduje norma ogólna. Jest to sytuacja określana jako alternatywa rozłączna: "albo – albo". Nie można więc próbować zastosowania obu kolidujących norm, niezbędne jest dokonanie wyboru jednej z nich.
12. Przedstawione sposoby rozumowania prawniczego znajdują zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem Wojewody [...] jako organu pierwszej instancji doręczenie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej powinno nastąpić na adres wskazany w katastrze nieruchomości (części ewidencji gruntów i budynków). Organ wojewódzki nie wyjaśnia wprost zasady rozumowania, którą się posłużył, ale z jego działania wynika jasne stanowisko, że z uwagi na art. 9q ust. 2 u.t.k. nie można stosować przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 40 § 1 i 2 k.p.a. Wojewoda [...] wyjaśnia to we wskazanym wcześniej piśmie z [...]lutego 2020 r., skierowanym do pełnomocnika skarżącej (k. 107 akt admin.).
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę zdecydowanie podziela opinię Wojewody [...] co do sposobu zawiadamiania właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych planowana inwestycją. Wskazanie przez skarżącą w piśmie z [...]października 2019 r. osoby pełnomocnika (kancelarii prawnej A. ) oraz jego adresu jako adresu do doręczeń było skuteczne w przypadkach korespondencji prowadzonej między skarżącą a Wojewodą [...]. Z uwagi na jednoznaczną treść art. 9q ust. 2 u.t.k. powyższe ustalenia adresu dla doręczeń zgodne z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. nie ma jednak zastosowania do powiadomień o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Wskazany przepis szczególny przesądza m.in., że wojewoda ma obowiązek wysłać zawiadomienie o wydaniu decyzji właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Co więcej, stanowczość wskazanego przepisu jest dodatkowo wzmocniona przez ustawodawcę w trzecim zdaniu powołanego ustępu drugiego. Stanowi się bowiem w nim, że "doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne".
Wobec przedstawionej redakcji art. 9q ust. 2 u.t.k. nie może być wątpliwości, że żaden inny sposób zawiadomienia właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości nie może być stosowany. Na tym polega właśnie wspomniane wcześniej uproszczenie reguł postępowania administracyjnego, mających na celu szybszą realizację inwestycji publicznych. Ustawodawca wprowadził art. 9q ust. 2 u.t.k. w przedstawionym brzmieniu właśnie z takiego powodu, aby wojewoda prowadzący złożone postępowanie obejmujące m.in. kilkadziesiąt nieruchomości nie musiał szczegółowo badać na jakie adresy ma wysłać zawiadomienia o wydaniu decyzji lokalizacyjnej. Jednocześnie, to na stronach postępowania spoczywa obowiązek aktualizacji adresu właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości ujawnionego w katastrze nieruchomości. Można więc, powołując myśl rzymskich jurystów, powiedzieć: "twarde prawo, ale prawo", przy czym w tym szczególnym przypadku zastosowanie znajduje również paremia, że nieznajomość prawa nie może stanowić usprawiedliwienia dla błędu popełnionego przez adresata przepisu.
Odnosząc się do stanowiska skarżącej wyrażonego w odwołaniu należy podkreślić, że pełnomocnik skarżącej zdawał sobie sprawę z reguły kolizyjnej "lex specialis derogat legi generali". Błędnie jednak interpretuje ją jako dobrowolną lub jedynie uzupełniającą. W punkcie 2.9 na stronie 4 odwołania pisze się bowiem, że "Art. 9q ust. 2 u.t.k. może stanowić lex specialis wobec art. 40 § 1 oraz 43 i 45 k.p.a. (...) natomiast nie może wyłączać normy wynikającej z art. 40 § 2 k.p.a.". Stanowisko takie należy niestety uznać za błędne. Jak wskazano wyżej, jeśli podmiot stosujący prawo stwierdza kolizję norm, którą należy scharakteryzować jako relację normy szczególnej i normy ogólnej, to nie można sugerować dopuszczalności stosowania normy ogólnej. Jest to właśnie logicznie alternatywa rozłączna: albo stosujemy normę szczególną, albo ogólną. Tertium non datur.
W przedstawionym kontekście za nietrafne należy też uznać zarzuty skarżącej oparte na art. 15 i art. 16 k.p.a.
13. Należy również stwierdzić, że prawidłowe było stanowisko Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, który po otrzymaniu odwołania skarżącej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Jeśli bowiem doręczenie zawiadomienia dla skarżącej jako użytkownika wieczystego działki nr ewid. [...]powinno nastąpić na adres wskazany w katastrze nieruchomości, to od dnia ponownego doręczenia pisma zawiadamiającego zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie należało uznać za skuteczne. Od tego też dnia powinno się liczyć termin do złożenia odwołania. Skoro odwołanie zostało złożone w dniu 9 marca 2020 r., to nie ma wątpliwości, że czynność została dokonana już po upływie terminu.
W przedstawionym kontekście za nietrafne należało uznać rozważania zawarte w uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego o potrzebie skierowania zawiadomienia do pełnomocnika wskazanego przez skarżącą. W tym zakresie organ drugiej instancji przyjmuje równie nietrafną interpretację przepisów i błędnie stosuje regułę kolizyjną (norma szczególna uchyla normę ogólną). Z uwagi jednak na sentencję postanowienia błędne uzasadnienie rozstrzygnięcia organu drugiej instancji należy uznać za naruszenie przepisów postępowania (zwłaszcza art. 107 § 3 k.p.a.), które jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
14. Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło