II SA/Lu 181/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji wydanej w dniu [...] grudnia 2020 r. znak: [...], od decyzji Burmistrza O. L. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od [...].07.2019 r. do [...].10.2020 r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r. poz. 256, z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2019, poz. 2407 – dalej: "ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci") - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. S. M. wniosła o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na syna L. M. za okres [...]. Decyzją wydaną w dniu [...] grudnia 2020 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko L. M. w okresie od [...] lipca 2019 r. do [...] października 2020 r. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 13 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym prawo do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują na wniosek m. in. matki oraz na art. 18 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego (ust. 1) lub ustala się je począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2). W odwołaniu od powyżej decyzji datowanym na dzień [...] grudnia 2020 r. S. M. wskazała, że nie miała wiedzy o zmianie przepisów w zakresie przyznawania świadczenia wychowawczego i dlatego nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia na dziecko za okres od [...] lipca 2019 r. do [...] października 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w dniu [...] listopada 2020 r., przy czym wniosek ten dotyczył okresu zasiłkowego [...]. Organ nie miał możliwości przyznania świadczenia za okres wcześniejszy. Termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Prawo do świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął ten wniosek. Termin ten ma charakter materialnoprawny i brak jest podstaw do jego przywrócenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka przyznania stronie świadczenia wychowawczego w okresie wcześniejszym niż złożenie wniosku, nie znalazło zatem podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca, która w ustawowym terminie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W złożonym piśmie nie wskazała konkretnych zarzutów; powołała się na swoją sytuację rodzinną i finansową tj. to, że samotnie wychowuje dwóch synów i ma problemy z wyegzekwowaniem alimentów od byłego męża. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; zwanej "ustawą o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Mając na uwadze powyższą regulację, a także brak technicznych możliwości przeprowadzenia zdalnie rozprawy z udziałem stron oraz konieczność rozpoznania wniesionej w tej sprawie skargi – Sąd rozpoznał ją na posiedzeniu niejawnym w trybie przywołanego na wstępie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy o covid. Przedmiotem żądania skarżącej było przyznanie świadczenia wychowawczego za okres od [...].07.2019 r. do [...].10.2020 r., przy czym wniosek w tym zakresie złożyła [...] listopada 2020 r. Okoliczności te były niesporne. W pierwszej kolejności należy zważyć, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego. Prawo do świadczenia wychowawczego, zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka. Przepis art. 61 § 3 k.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wskazany przepis określa zdarzenie, z jakim wiązać należy datę wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony, a nie datę, do której żądanie takie może być zgłoszone. Data ta nie wyznacza innego terminu zgłoszenia żądania (wniosku) strony niż ten wynikający z przepisów prawa materialnego. Z treści art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jednoznacznie wynika, że termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowej analizy charakteru terminu określonego w art. 18 ust. 2 ustawy oraz konsekwencji jego niezachowania. Sąd w pełni podziela stanowisko SKO, że przedmiotowy termin ma charakter materialnoprawny. Należy także zauważyć, że terminy prawa materialnego nie podlegają modyfikacji przez organ, z tego względu niedopuszczalne jest ich ewentualne przywrócenie, na co słusznie zwrócił uwagę organ drugiej instancji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r., sygn. II SA/G1 737/19, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Go 974/13 - dostępny w CBOIS). Okoliczności, ze względu na które strona nie złożyła wniosku w najwcześniej możliwym terminie są irrelewantne dla określenia początkowej daty przyznania świadczenia wychowawczego, nawet jeżeli mają charakter niezawiniony. Nie ma bowiem możliwości, poza wyjątkami wynikającymi wprost z ustawy, wstecznego przyznania świadczeń, niezależnie od przyczyn opóźnienia w złożeniu wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 września 2010 r. sygn. II SA/Gd 297/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2020 r., sygn. IV SA/Po 1104/19). Jedynie ubocznie należy zauważyć, że zgodnie z obowiązującym w chwili składania wniosku art. 10 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019, poz. 924) w przypadku złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia [...] lipca 2019 r. do dnia [...] września 2019 r., prawo do świadczenia wychowawczego na podstawie tego wniosku ustala się, począwszy od dnia [...] lipca 2019 r., o ile prawo do świadczenia wychowawczego w okresie, na który jest ustalane, nie jest przyznane. Konkludując powyższe rozważania, należy raz jeszcze podkreślić, że prawo do świadczenia jest ustalane począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo uzupełnionymi dokumentami do końca okresu wskazanego w ustawie. Początkowa data przyznania świadczenia jest związana z datą złożenia wniosku, co wynika wprost z przytoczonych powyżej przepisów. Trudna sytuacja finansowa skarżącej, na której koncentruje się skarga, nie stanowi przesłanki do odmiennego ukształtowania jej praw w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego. Rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego należało uznać za zgodne z prawem, zaś skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia [...] listopada 2019 r., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325). Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.