III SA/Wa 1147/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec O. Polska S.A. w W. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2015 r., wystawionego przez Prezydenta Miasta R., którym wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do lipca 2010 r. Celem wyegzekwowania przedmiotowych należności Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku H. w W. S.A. Następnie Prezydent Miasta R. poinformował, iż zaległości z tytułu podatku od nieruchomości objęte tytułem wykonawczym nr [...] wygasły w części w wyniku wpłaty dokonanej w dniu [...] października 2015 r. przez Skarżącą. Wobec tego na dzień [...] października 2015 r. na podstawie w/w tytułu wykonawczego pozostała zaległość to 20 zł oraz z tytułu odsetek za zwłokę - 10 zł. Skarżąca zgłosiła na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 8 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej "ustawa" lub "u.p.e.a.") zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wskazała, że przedmiotowa egzekucja została podjęta w sytuacji, w której egzekwowane zobowiązanie zostało już wcześniej wykonane (art. 33 § 1 pkt i u.p.e.a.). Podkreśliła, że nie uwzględniono dokonanej przez nią wpłaty całej kwoty jaka ciążyła na niej w związku z wydaniem i doręczeniem decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010. Z tych względów egzekucja dotyczy zobowiązania już wykonanego. Po drugie zaś nie uwzględniono, że egzekucja dotyczy obowiązku nieistniejącego - w zakresie odsetek za zwłokę. Organ nie wziął bowiem pod uwagę, że w sprawie odsetek od zaległości wystąpiły okresy nienaliczania odsetek. Ponadto decyzji Prezydenta Miasta R. nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, obowiązek wynikający ze wskazanego w tytule wykonawczym orzeczenia nie był wymagalny. W związku z tym decyzja Prezydenta Miasta R. nie jest wykonalna, zaś określony w niej obowiązek jest niewymagalny (art. 33 § I pkt 2 u.p.e.a.). Prezydent Miasta R. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. zajął stanowisko w sprawie zarzutów zobowiązanego uznając je w przedmiocie braku wymagalności za niedopuszczalne, w pozostałej części za nieuzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej "SKO"), postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., utrzymało w mocy postanowienie Organu pierwszej instancji. Następnie Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., uznał zarzuty złożone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 u.p.e.a., dotyczące braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, za niedopuszczalne, natomiast zarzuty złożone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 6, pkt 8 i pkt 10 u.p.e.a., dotyczące wykonania obowiązku, podjęcia egzekucji w zakresie nieistniejącego obowiązku - w zakresie odsetek, których wielkość została zawyżona, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz podjęcia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a., za nieuzasadnione. Skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. , wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie jej zarzutów. Wskazała, że w zakresie zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. w stanie prawnym obowiązującym od dnia [...] sierpnia 2015 r. stanowisko wierzyciela nie może być uznane za wiążące organ egzekucyjny. Zatem powołanie się przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. (działającego jako organ egzekucyjny) na postanowienie SKO z dnia [...] czerwca 2016 r. nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla powielania przez stanowiska wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej "Dyrektor" lub "DIS"), postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r., utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia [...] października 2016 r. W ocenie DIS Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. prawidłowo uznał zarzut zgłoszony w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za nieuzasadnione, natomiast zgłoszone w trybie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. za niedopuszczalne. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska Wierzyciela. DIS nie podzielił zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w związku z brakiem wymagalności egzekwowanego obowiązku. Podkreślił, że podstawy wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, określone w art. 33 u.p.e.a., są w stosunku do siebie niekonkurencyjne, tzn. nie mogą być stosowane zamiennie, ponieważ każdy z nich ma na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości toczącego się postępowania egzekucyjnego. W związku z tym nie można kwestionować skutków prawnych wywieranych przez decyzję będącą podstawą prowadzenia egzekucji w drodze zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Brak wymagalności obowiązku nie może więc być utożsamiany z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Skarżąca nie wskazała jakichkolwiek okoliczności uzasadniających stwierdzenie niedopuszczalności toczącej się egzekucji. DIS wyjaśnił, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone było w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 5 października 2015 r., wystawiony przez właściwy organ i obejmujący zaległości w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do lipca 2010 r. Obowiązek ten podlegał więc egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Skarżąca złożyła skargę na postanowienie DIS. Zdaniem Spółki postanowienie DIS narusza art. 34 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. DIS błędnie przyjął, że w zakresie zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. jest związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu SKO z dnia [...] czerwca 2016 r. Dyrektor nie uwzględnił, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia [...] sierpnia 2015 r. stanowisko wierzyciela nie może być uznane za wiążące organ egzekucyjny. Zatem powołanie się na postanowienie SKO z dnia [...] czerwca 2016 r. nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia przez organ egzekucyjny od samodzielnej oceny zarzutów wobec egzekucji oraz nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla "automatycznego" powielenia przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela po zmianie stanu prawnego, tj. od dnia 15 sierpnia 2015 r., "ciężar" orzekania o merytorycznej ocenie zarzutów egzekucyjnych został przeniesiony z wierzyciela na organ egzekucyjny. Skoro zatem w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie nowy stan prawny, to przy rozpatrywaniu zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, jak również pkt 2 u.p.e.a. ani DIS, ani Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. nie mógł ograniczyć się do przywołania brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a. i powołania się na postanowienie SKO z dnia [...] czerwca 2016 r., ale powinien rozpatrzeć te zarzuty samodzielnie i w postanowieniu wydanym w sprawie zarzutów egzekucyjnych przedstawić własną ocenę. Zdaniem Skarżącej postanowienie DIS narusza również art. 34a § 1 u.p.e.a., bowiem bezpodstawne było stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Formułując zarzut braku wymagalności zobowiązania Spółka twierdziła, że decyzji wymiarowej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Niemniej poza sporem jest, że wniosła zażalenie na postanowienie w tym przedmiocie. Zatem to, czy takie postanowienie wydano, i czy doręczono je Skarżącej, rozstrzygnie się w postępowaniu zażaleniowym jako odrębnym w rozumieniu art. 34 § 1a ustawy. Jeśli bowiem postanowienia nie wydano (nie doręczono), zostanie stwierdzona niedopuszczalność zażalenia, co postawi kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z tego względu wierzyciel (Prezydent R.) zasadnie uznał ten zarzut za niedopuszczalny. Ponieważ Naczelnik, jako organ egzekucyjny, był związany stanowiskiem wierzyciela, ponowił to stanowisko w swoim postanowieniu. Także Dyrektor zobowiązany był ponowić ten pogląd wierzyciela, SKO i Naczelnika. Tak samo został uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – Spółka powołała się w tym zakresie na brak nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Kwestia jego nadania była jednak przedmiotem odrębnego postępowania zainicjowanego wniesieniem zażalenia. Prezydent R. uznając ten zarzut za niedopuszczalny zastosował wprawdzie argumentację merytoryczną (według wierzyciela ewentualny brak nadania rygoru nie świadczy o niedopuszczalności w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 6 ustawy, w którym chodzi o dopuszczalność generalną – przedmiotową lub podmiotową), to jednak SKO prawidłowo zmodyfikowało to uzasadnienie i wskazało na zakaz "...dwutorowości rozstrzygania tych samych spraw.". Co prawda Naczelnik, a później Dyrektor, uznali ten zarzut na niezasadny, a nie niedopuszczalny (Organ egzekucyjny nie był związany stanowiskiem wierzyciela), to jednak Skarżącej znane jest stanowisko Sądu wyrażone w sprawach III SA/Wa 1145/17 oraz III SA/Wa 1146/17, w których wyjaśniono, że z uwagi na cele instytucji zarzutów, tj. dążenie zobowiązanego do umorzenia postępowania w razie zasadności zarzutów, niecelowe byłoby uchylanie postanowień Organu egzekucyjnego i Dyrektora, skoro takie uchylenie mogłoby służyć tylko temu, aby rozpoznając sprawę ponownie, negatywnie rozstrzygnąć zarzuty (zarzuty niewątpliwie nie są zasadne) i odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 ustawy). To stanowisko Sądu pozostaje aktualne. O ile uzasadnienie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 ustawy polega na powiązaniu go z twierdzeniem braku nadania decyzji rygoru (uzasadnienie tego zarzutu Spółki jest niejasne, dwuznaczne), to powyższa uwaga dotyczy także tego właśnie zarzutu. W takim przypadku zarzut ten powinien być uznany za niedopuszczalny, ale - jak wyżej Sąd wskazał – uznanie go za niezasadny pozostaje bez wpływu na konieczność negatywnego rozpoznania zarzutu. O ile natomiast zarzut ten jest merytoryczny, gdyż wynika z zarzucanego wadliwego ustalenia odsetek – to słusznie uznano go za niezasadny, gdyż, po pierwsze, odsetki ustalono z zastosowaniem koniecznych przerw w ich naliczaniu, ale przede wszystkim, po drugie, w ramach tego zarzutu badaniu nie podlega merytoryczna prawidłowość danych zamieszczonych w tytule, lecz sam fakt, czy są one w nim zawarte. W kwestii zarzutu wykonania zobowiązania – z akt wynika, że Spółka zapłaciła tylko część zobowiązania (232 421 zł), i to dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Ten zarzut musiał być więc uznany za niezasadny - co też się stało w sprawie. Uznał go za taki zarówno wierzyciel (choć odniósł go do "wygaśnięcia" zobowiązania, zamiast do wykonania), SKO w K., a następnie Naczelnik i Dyrektor. W kwestii zarzutu egzekwowania nieistniejącego obowiązku (w zakresie odsetek) należy zauważyć, że w okresie od 8 września 2014 r. do 3 września 2015 r. odsetki nie były naliczane, czego Skarżąca nawet nie kwestionuje w skardze. Zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy) słusznie więc uznano za niezasadny. Odnosząc się do samej skargi ponowić należy uwagę sformułowaną w sprawie III SA/Wa 1145/17, że organ egzekucyjny, po dniu 15 sierpnia 2015 r., nadal jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów opartych na art. 33 § 1 pkt 1 - 5 oraz 7 ustawy. Otóż art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowi nadal tak samo, jak stanowił przed tą datą. Organ egzekucyjny wydaje więc swoje postanowienie po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, "...z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.". Zatem data 15 sierpnia 2015 r. niczego nie zmieniła w kwestii związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Natomiast wskazana data ma istotne znaczenie dla ustalenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Mianowicie Spółka trafnie oceniła, że od tej daty nie podlega odrębnej skardze do sądu postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela, ale Sąd wyjaśnia, że jednocześnie właściwy wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany od tej daty, aby w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego zbadać legalność stanowiska wierzyciela, jako wydanego w granicach tej samej sprawy (art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a). Tak właśnie wyjaśniały zmianę stanu prawnego zaistniałą z dniem 15 sierpnia 2015 r. Wojewódzkie Sądy Administracyjne (WSA w Łodzi, Gliwicach, Gorzowie Wielkopolskim i w Warszawie) w orzeczeniach, które przywoływała Skarżąca w toku postępowania przed Organami i w samej skardze do Sądu. Wspomniane Sądy Wojewódzkie wskazywały więc trafnie, że ochrona zobowiązanego w zakresie związanym z oceną legalności postanowień wierzyciela zawierających stanowisko w sprawie zarzutów "...jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.". W niniejszym postępowaniu, czyli – jak ujmowały to wskazane Sądy – w postępowaniu "głównym", kontroli Sądu podlegała zatem także legalność stanowiska zaprezentowanego w ostatecznym postanowieniu SKO i wierzyciela, co znalazło swoje odzwierciedlenie powyżej, i o co zresztą wnioskowała Spółka w końcowej części skargi. Na uznanie wskazanych zarzutów za niedopuszczalne pozwalał sam fakt wniesienia zażalenia na postanowienie dotyczące rygoru, gdyż, rzeczywiście, w tym postępowaniu zażaleniowym rozstrzygnie się przede wszystkim zasadność nadania rygoru, ale jeśli Skarżąca ma rację twierdząc, że rygoru nie nadano (ewentualnie nie doręczono postanowienia), to, jak wyżej Sąd wyjaśnił, zostanie stwierdzona niedopuszczalność zażalenia. Przedmioty postępowania "rygorowego" oraz postępowania w trybie zarzutów nie muszą się dokładnie pokrywać. Co więcej – takie dokładne "pokrywanie się" nie następuje nigdy. W zarzucie dotyczącym wykonania zobowiązania Spółka najwyraźniej twierdziła, że zapłaciła całość zaległości. Odnosząc się do tego zarzutu wierzyciel, a następnie Organ egzekucyjny, nie mogły zinterpretować sformułowania tego zarzutu jako żądania przedstawienia dokładnych wyliczeń co do sposobu zarachowania dokonanej wpłaty. W ramach zarzutu tak sformułowanego rolą wierzyciela i organu egzekucyjnego nie jest prezentowanie takich dokładnych wyliczeń, lecz jest nią wykazanie, że przed wszczęciem postępowania nie wpłacono dobrowolnie całej kwoty zaległości. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.