III SA/Gl 481/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej E. T. zwolnienia z opłacania składek na składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od [...] r. do [...] r. W podstawie prawnej organ powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.), (dalej ustawa o COVID 19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 (Dz. U. poz. 152) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, płatnika składek, prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r., przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, wskazanymi w rozporządzeniu kodami, w tym 56.10.A, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ww. składki i fundusze za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych. Warunkiem zwolnienia jest, aby przychód z tej działalności uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed 1 listopada 2020 r. We wniosku o zwolnienie z opłacania składek złożonym [...]r. strona wskazała jako kod przeważającej działalności PKD [...]. Natomiast zgodnie z treścią wpisu do CEiDG przeważającym rodzajem prowadzonej przez nią działalności przed zmianą dokonaną [...]r. była działalność oznaczona kodem PKD [...], która nie była objęta zwolnieniem. Na tej podstawie organ wywiódł, że kod wskazany we wniosku z [...]r. nie jest zgodny z rejestrem REGON wg stanu na [...]r. Nie został on także potwierdzony w wykazie na [...]r. otrzymanym z GUS. Skarżąca nie skorzystała z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wywiodła na to rozstrzygniecie skargę do WA w Gliwicach. Decyzji organu zarzuciła: 1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 10 §1 KPA oraz art. 131 KPA w zw. z art. 10§ 1 KPA tj. naruszenie czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez niedochowanie obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się strony co do zarzutów odwołania i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji poprzez brak konfrontacji na miejscu; 2) art. 136 KPA, 10 § 1 KPA oraz art. 8 i 107 § 3 w zw. z art. 140 KPA poprzez nieprzeprowadzenie oraz uniemożliwienie stronie żądania przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie oraz niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn nieprzeprowadzenia dodatkowego postępowania. 2. Naruszenie innych przepisów wynikających z uzasadnienia skargi. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o: 1) uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie 2) uwzględnienie skargi i o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości. W uzasadnieniu stwierdziła, że raz otrzymała środki za postojowe w wysokości [...] zł, dlatego też wydaje się jej, że błędnie została zakwalifikowana do odmowy umorzenia. Podkreśliła, że zmieniła kod PKD działalności z mocną wsteczną, dodatkowo wskazała, że faktycznie prowadzi działalność gospodarczą od 6 lat jako [...]: fv, dokumentacja zdjęciowa. Podniosła, że Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców 7 stycznia 2021 r. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem, aby branże nieobjęte w wykazie PKD miały możliwość skorzystania z tarczy 6.0 oraz tarczy PFR w przypadku drastycznego spadku obrotów np. 70% - 90%. Zdaniem strony, przedstawione dowody wskazują, że od dawna prowadzi [...]. Pracownicy również są zatrudnieni na umowę o pracę świadcząc pracę jako [...]. Opieranie się na PKD jako kluczu do przydzielania pomocy publicznej uznała za nieadekwatne do rozporządzeń o zakazach prowadzenia działalności, a orzecznictwo nie jest jednoznaczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniósł, że dla ustalania prawa do zwolnienia miarodajny jest rodzaj działalności prowadzonej 30 listopada 2020r. i wykazany w rejestrze REGON. W przypadku skarżącej kod wykazany na ten dzień nie uprawniał jej do zwolnienia. Zmiana kodu dokonana dopiero [...]r. była działaniem spóźnionym. Powołał się także na art. 16 ustawy z 6 marca 2018 roku o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2020, poz. 2296 - tekst jednolity - zwana dalej CEIDG), zgodnie z którym domniemywa się, że dane wpisane do tego rejestru są prawdziwe. Jeśli powstanie potrzeba dokonania zmiany, to przedsiębiorca ma obowiązek złożyć taki wniosek i to od niego zależy, kiedy zmiana pojawi się w rejestrze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. dalej także: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Okoliczności tych Sąd nie stwierdził. Art. 31zy ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm. - dalej powoływana jako "ustawa o COVID") zawiera delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia innych kresów zwolnienia z obowiązku opłacania składek, niż wynikające z art. 31zo ustawy o COVID. Na podstawie tej delegacji zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz.152). Zgodnie z jego § 10 ust. 1: Zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Zgodnie z § 11 pkt 2 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Treść § 10 ust. 1 wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek: - prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności, - wg stanu na dzień 30 listopada 2020 r. Konieczne zatem jest ustalenie, jakiego rodzaju działalność prowadził przedsiębiorca w tym dniu. Natomiast art. 31zo ust.11 ustawy COVID-19 wprost wskazuje, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Z powyższego wynika, że z woli ustawodawcy miarodajna dla oceny spełnienia warunku prowadzenia działalności określonego rodzaju jest treść rejestru REGON. Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Stosownie do art. 15 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t. j. Dz.U. z 2020r., poz. 2296) przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o zmianę wpisu w CEIDG w terminie 7 dni od dnia zmiany danych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, z wyjątkiem danych w zakresie numeru PESEL, pkt 2, 5-8, albo niezwłocznie, nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu zmiany danych, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 18 i 19. Art. 5 ust. 1 pkt 8 ustawy o CEIDG stanowi zaś, że wpisowi do CEIDG podlega przedmiot wykonywanej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie podklasy, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności. Oznacza to, że zmiana w zakresie przedmiotu działalności gospodarczej winna być ujawniona w CEIDG w terminie 7 dni. Ustawodawca przywiązuje dużą wagę do aktualności wpisów w CEIDG, o czym świadczy art. 32 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy o CEIDG, stosownie do których w przypadku powzięcia przez ministra właściwego do spraw gospodarki informacji o tym, że wpis do CEIDG zawiera dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, minister właściwy do spraw gospodarki z urzędu wzywa przedsiębiorcę do dokonania odpowiedniej zmiany w tym wpisie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania Ust. 1). Jeżeli przedsiębiorca mimo wezwania, o którym mowa w ust. 1, nie dokona odpowiedniej zmiany swojego wpisu, minister właściwy do spraw gospodarki może wykreślić, w drodze decyzji administracyjnej, przedsiębiorcę z CEIDG (Ust. 3). Przywołać wreszcie należy art. 16 ust. 1 ustawy o CEIDG, zgodnie z którym domniemywa się, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Osoba fizyczna wpisana do CEIDG ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem do CEIDG nieprawdziwych danych, jeżeli podlegały obowiązkowi wpisu na jej wniosek, a także niezgłoszeniem danych podlegających obowiązkowi wpisu do CEIDG w ustawowym terminie albo niezgłoszeniem zmian danych objętych wpisem, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą osoba wpisana do CEIDG nie ponosi odpowiedzialności. Z powyższych regulacji, zdaniem Sądu wynika, że rejestr CEIDG służy pewności prawa. To przedsiębiorca jest odpowiedzialny za zgodność stanu ujawnionego w tym rejestrze z faktami i nie może wywodzić korzystnych dla siebie skutków z niewypełnienia ustawowych obowiązków. Jeżeli je zaniedbał, to nie może skutków tych zaniedbań przerzucać na ograny i wymagać prowadzenia czynności weryfikacyjnych co do rodzaju faktycznie prowadzonej działalności w każdym przypadku, gdy będzie to dla niego dogodne, np. dla potrzeb uzyskania świadczenia ze środków publicznych, tak jak to jest w przedmiotowej sprawie. Organ może być zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie rzeczywistego (a nie tylko deklarowanego) rodzaju prowadzonej działalności, jeżeli jej zmiana nastąpiła w tak krótkim czasie przed określoną przepisami datą 30 listopada 2020r., że albo do tego dnia nie upłynął jeszcze termin 7 dni na dokonanie zmian, albo że przedsiębiorca działający z należytą starannością nie zdążył ujawnić zmiany w CEIDG przed 30 listopada 2020r. Natomiast w przedmiotowej sprawie skarżąca w skardze podniosła, że prowadzi działalność gospodarczą w formie [...] już 6 lat. Nałożenie na organ takiego obowiązku nie tylko nie znajduje oparcia w przepisach prawa, ale także podważałoby sens istnienia rejestrów takich jak CEIDG czy KRS skoro możliwe byłoby pominięcie wynikających z nich treści i ustalanie stanu faktycznego ad hoc. Stosownie do art. 31zy ust. 4 ustawy o COVID, w przypadku wydania rozporządzenia, o którym mowa w ust. 1 (tj. rozporządzenia w sprawie wsparcia ...- przyp. Sądu), zawierającego określenie kodów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, Główny Urząd Statystyczny jest obowiązany przekazać Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wykaz płatników składek, którzy na dzień wskazany w tym rozporządzeniu prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami wskazanymi w tym rozporządzeniu. Wykaz zawiera imię i nazwisko albo nazwę skróconą płatnika składek, NIP, REGON oraz kod PKD. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych "Listy nieprawidłowości przetwarzania wniosku" wynika, że "Podany we wniosku PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie na dzień 30 listopada 2020r." Natomiast po myśli art. 76 § 1 Kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Co prawda § 3 stanowi, że przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach, jednak nie może to stać się regułą, gdyż podważałoby to domniemanie mocy dowodowej takich dokumentów i ich wiarygodność w ogóle. Może to mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest uzasadnione konkretnymi okolicznościami przemawiającym przeciwko uznaniu takich dokumentów za dowód, lecz nie może przybrać charakteru zasady. Zdaniem Sądu, powołane wyżej przepisy nakazują organowi udzielanie zwolnienia z obowiązku opłacania składek tylko tym przedsiębiorcom, którzy prowadzą działalność oznaczoną określonymi kodami. Ustalenie tego faktu następuje na podstawie rodzaju działalności wg PKD wpisanej do CEIDG. Rejestr ten winien zawierać treści aktualne, a powinność tej aktualizacji ciąży na przedsiębiorcy. W sytuacji, gdy ujawnione kody nie pokrywają się z kodami wskazanymi w rozporządzeniu, organ – jako dysponujący środkami publicznymi, którymi winien gospodarować szczególnie starannie - nie ma podstaw prawnych do zwolnienia przedsiębiorcy z obowiązku opłacania składek. W takim zaś przypadku nie było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego, którego brak zarzuca strona w skardze, gdyż stan faktyczny został wystarczająco ustalony dla potrzeb rozstrzygnięcia. Podsumowując, Sąd stanął na stanowisku, że dla przyznania zwolnienia z obowiązku opłacania składek konieczne jest jednoczesne spełnienie zarówno przesłanek formalnych (wpis działalności o wskazanym kodzie do właściwego rejestru), jak i materialnych (rzeczywiste prowadzenie działalności uprawniającej do zwolnienia). W sytuacji, gdy któraś z przesłanek nie jest spełniona, udzielenie pomocy nie może mieć miejsca. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa poprzez niezapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się i zgłoszenia wniosków dowodowych mógłby być skuteczny tylko wówczas, gdyby strona wykazała, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i to takich, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę wyżej wypowiedziany pogląd co do zasadniczo wiążącego charakteru wpisu w CEIDG, sytuacja taka nie zachodzi. Zarzut naruszenia art. 131 Kpa jest niezrozumiały. Przepis ten stanowi, że o wniesieniu odwołania organ administracji publicznej, który wydał decyzję, zawiadomi strony. Skoro skarżąca była jedyną stroną tego postępowania i odwołania ani wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wniosła, o czym zapewne wie, to organ nie miał o czym jej informować. Również art. 136 Kpa dotyczący przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, adresowany jest do organu odwoławczego, który w sprawie nie orzekał, zatem przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie. Podobnie jest z zarzutem z art. 140 Kpa. Sąd nie stwierdził też naruszenia art. 107 § 3 Kpa, który stanowi o treści uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a które to składowe zaskarżona decyzja zawiera. Zresztą sama strona w uzasadnieniu nie precyzuje, jakich obligatoryjnych elementów brak w decyzji w jej ocenie. Prowadzi to do wniosku, że organ nie naruszył także art. 8 Kpa, gdyż prowadził postępowanie zgodnie z prawem. W zakresie zwrotu kosztów sądowych Sąd nie orzekał, ponieważ strona jest zwolniona z kosztów sądowych i działała osobiście.