II SAB/Sz 49/21
WyrokWSA w Szczecinie2021-06-30
Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Jolanta Kwiecińska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Sądu Rejonowego, będący podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, pozostaje w bezczynności, odmawiając udostępnienia postanowień wydanych w toku niezakończonego postępowania przygotowawczego, mimo że ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a przewiduje, że udostępnianiu podlegają w szczególności orzeczenia sądów powszechnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes Sądu Rejonowego dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia postanowień wydanych w toku niezakończonego postępowania przygotowawczego, ponieważ orzeczenia sądowe, nawet te wydane w toku postępowania przygotowawczego, stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Odmowa udostępnienia takiej informacji, oparta na błędnej interpretacji przepisów Kodeksu postępowania karnego i ustawy o dostępie do informacji publicznej, stanowi naruszenie prawa do informacji publicznej.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się do Prezesa Sądu Rejonowego o udostępnienie skanu postanowienia opisanego w artykule prasowym, a następnie sprecyzowało, że chodzi o wszystkie postanowienia wraz z uzasadnieniami wydane w konkretnej sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Regionalną. Organ odmówił udostępnienia dokumentów, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania karnego i twierdząc, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania. Stowarzyszenie wniosło skargę na bezczynność organu. Po uchyleniu przez NSA wyroku WSA oddalającego skargę, WSA w ponownym rozpoznaniu uznał skargę za zasadną w zakresie bezczynności organu.Rozstrzygnięcie
1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego S. - [...] w S. do rozpatrzenia wniosku skarżącego S. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. uzupełnionego 5 września 2017 r. w zakresie punktu 2 w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu, 4. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz skarżącego S. W. kwotę [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. W. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego S. - [...] w S. do rozpatrzenia wniosku skarżącego S. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. uzupełnionego 5 września 2017 r. w zakresie punktu 2 w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu, 4. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz skarżącego S. W. kwotę [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stowarzyszenie S. z siedzibą
w W. (dalej: "Strona", lub "Skarżący") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność organu – Prezesa Sądu Rejonowego [...] w S. (dalej; "Organ")
w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wnioskiem z 24 sierpnia 2017 r. – przesłanym drogą mailową – Strona zwróciła się do Organu o przesłanie informacji o dyżurach sędziów w sprawach "aresztowych" w okresie od 1 maja 2017 r. do 23 sierpnia 2017 r., a nadto o skan postanowienia opisanego w artykule Gazety Wyborczej, do którego we wniosku został podany link.
W odpowiedzi na powyższe, Organ pismem z 25 sierpnia 2017 r. zwrócił
się do Strony o wskazanie w sposób jednoznaczny, jakiego postanowienia żąda,
z jakiego dnia, z jakiego wydziału – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
Pismem z 5 września 2017 r. Strona wskazała, że ww. wniosek dotyczył wszystkich postanowień wraz z uzasadnieniami wydanych 22 czerwca 2017 r.
w sprawie prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w S.
w sprawie o sygn. [...].
Wraz z pismem z [...] września 2017 r. Organ przesłał Stronie plan dyżurów "aresztowych" i w sprawach o przestępstwa rozpoznawane w postępowaniu przyspieszonym w Sądzie Rejonowym [...]
w S. w okresie od 5 maja 2017 r. do 14 września 2017 r.
Natomiast pismem z 12 września 2017 r. poinformował Stronę,
że wnioskowane postanowienia zostały wydane przez sąd w toku niezakończonego postępowania przygotowawczego. Dostęp do dokumentów takiego postępowania regulowany jest natomiast przez przepisy Kodeksu postępowania karnego. Wobec tego ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2016.1764 j.t. ze zm.; dalej "u.d.i.p.") nie może mieć zastosowania. Organ wskazał, że zasadnym będzie zwrócenie się do Prokuratora Regionalnego
w S. o udostępnienie przedmiotowych postanowień.
Pismem z dnia 11 października 2017 r. Strona wniosła skargę do tutejszego Sądu na bezczynność Organu, wnosząc o:
- zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku Skarżącego z 24 sierpnia 2017 r.,
- zwrot kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego,
- orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- wymierzenie organowi grzywny.
Skarżący zarzucił Organowi naruszenie:
1) art. 61 ust.1 i 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim stanowi normatywną podstawę do udostępniania informacji o działalności jednostek organizacyjnych, w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej
i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa;
2) art. 13 ust.1 u.d.i.p., w zakresie w którym organ jest zobowiązany
do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez skarżony organ;
3) art. 1 ust.1 w zw. z art. 6 ust.1 pkt 4 u.d.i.p., poprzez błędne przyjęcie,
że postanowienia wydane w niezakończonym jeszcze postępowaniu
nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu tej ustawy.
W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano, że w ustawie karnej procesowej znajdują się przepisy dotyczące uzyskiwania dostępu do akt sądowych
oraz możliwości uzyskiwania z nich uwierzytelnionych kopii i odpisów. Taka regulacja nie uniemożliwia jednak osobom niebędącym stroną postępowania karnego korzystania z uprawnień ustawy o dostępie do informacji publicznej, która
w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a przewiduje, że udostępnianiu podlegają w szczególności orzeczenia sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych
oraz sądów wojskowych. Dyspozycja tego przepisu nie przewiduje rozróżnienia między orzeczenia merytoryczne, niemerytoryczne oraz w postępowaniu niezakończonym i zakończonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z 20 grudnia 2017 r., II SAB/Sz 139/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił ww. skargę. W ocenie Sądu nie sposób stwierdzić, iż Organ naruszył przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż naruszenie
to mogłoby mieć miejsce jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy, co w niniejszej sprawie nie zaszło. Wskazano,
że stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. skarżony organ generalnie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji mających charakter informacji publicznej. Jednakże, tak jak każdy podmiot zobowiązany, o którym mowa w art. 4 u.d.i.p.,
tak i Prezes Sądu Rejonowego [...] w S. może udostępnić informację publiczną po pierwsze gdy jest w jej posiadaniu i po drugie
gdy żądana informacja stanowi informację publiczną.
Jak dalej wskazał Sąd stosownie zaś do art. 298 § 1 Kodeksu postępowania karnego, postępowanie przygotowawcze prowadzi lub nadzoruje prokurator,
a w zakresie przewidzianym w ustawie prowadzi je Policja. W wypadkach przewidzianych w ustawie uprawnienia Policji przysługują innym organom. Określone w ustawie czynności w postępowaniu przygotowawczym przeprowadza sąd
(§ 2 art. 298 K.p.k.). Ustawodawca wskazał więc, że prokurator jest podstawowym organem prowadzącym i nadzorującym postępowanie przygotowawcze. Wobec powyższego, Sąd podzielił stanowisko Organu, że to prokurator dysponuje aktami postępowania przygotowawczego. Mimo, że postanowienie w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania, wydawane jest w postępowaniu przygotowawczym przez sąd rejonowy, to zaznaczyć należy, że tej czynności procesowej dokonuje sąd na wniosek prokuratora - art. 250 § 1 i 2 K.p.k.
Podkreślono, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust.1 u.d.i.p. (uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13). Chociaż o tym czy w tej konkretnej sprawie, wniosek Skarżącego z dnia 24 sierpnia 2017 r. stanowi wniosek
o udostępnienie informacji publicznej i czy podlega ona udostępnieniu powinien zadecydować organ upoważniony tj. Prokurator.
Sąd uznał zatem, że skoro w niniejszej sprawie Organ nie był właściwym adresatem wniosku Skarżącego, to tym samym nie sposób skutecznie zarzucać temu organowi, że nie udostępniając żądanej informacji, pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy, wniosek Skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, uznano
za pozbawiony podstaw prawnych.
Uznając zatem, że skarga Stowarzyszenia nie zasługiwała na uwzględnienie, Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."),
oddalił ją.
Strona zaskarżyła ww. wyrok skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 2 marca 2021 r., III OSK 68/21 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku NSA jako zasadne ocenił zarzuty naruszenia
art. 1 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Wskazał, że sąd I instancji w ogóle uchylił
się od dokonania podstawowego ustalenia w przedmiotowej sprawie, tj. stwierdzenia czy wniosek Skarżącego z 24 sierpnia 2017 r. w zakresie żądania udostępnienia postanowień aresztowych wraz z uzasadnieniami, stanowi informację publiczną.
NSA uznał, że Sąd I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że o tym czy ten wniosek dotyczy informacji publicznej "i czy podlega ona udostępnieniu winien zadecydować organ upoważniony tj. Prokurator". Po drugie zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W tym zakresie sąd I instancji nie stwierdził, że Organ nie posiada takiej informacji, a jedynie,
że nie był on "właściwym adresatem wniosku skarżącego Stowarzyszenia
o udostępnienie informacji zawartej we wniosku z dnia 24 sierpnia 2017 r." Również z akt sprawy nie wynika okoliczność, aby Prezes Sądu Rejonowego
[...] w S. nie był w posiadaniu żądanej informacji. W szczególności faktowi posiadania żądanych przez Stowarzyszenie postanowień Organ nie przeczy w piśmie z 27 października 2017 r. W konsekwencji
NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Sąd rozpoznając przedmiotowy spór jest związany oceną prawną
i wskazaniami zawartymi w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 2 marca 2021 r., III OSK 68/21 co do dalszego postępowania. Zgodnie bowiem
z treścią art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany
jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis art. 190 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza,
że sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie zobowiązany jest uwzględnić stanowisko wyrażone wcześniej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż jest nim związany.
Przypomnieć zatem należy, że w ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny po pierwsze wskazał, że zasadny był zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 w zw. z art. 4
ust. 3 u.d.i.p., albowiem sąd I instancji uchylił się od dokonania podstawowego ustalenia w przedmiotowej sprawie, tj. stwierdzenia czy wniosek Skarżącego
z 24 sierpnia 2017 r. w zakresie żądania udostępnienia postanowień aresztowych
wraz z uzasadnieniami, stanowi informację publiczną. Po drugie zaś zgodnie
z brzmieniem art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji,
zaś w tym zakresie sąd I instancji nie stwierdził, że Organ informacji takiej
nie posiada. Co więcej, jak wskazał NSA w ww. wyroku, w szczególności faktowi posiadania żądanych przez Stowarzyszenie postanowień Organ nie przeczy
w piśmie z 27 października 2017 r.
Rozpoznając zatem zarzuty skargi oraz argumentację Organu pod kątem normatywnej treści przepisów u.d.i.p. oraz ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd uznał, że skarga w zakresie zarzutu bezczynności Organu
w odniesieniu do wniosku Skarżącego z 24 sierpnia 2017 r. w części żądania udostępnienia ww. postanowień aresztowych wraz z uzasadnieniami, okazała
się zasadna.
Sąd wskazuje, że analogiczne jak w rozpoznawanej sprawie zagadnienie
było przedmiotem orzeczenia tutejszego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z 7 grudnia 2017 r., II SAB/Sz 144/17 uwzględnił skargę Skarżącego na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego
w zakresie udostępnienia informacji publicznej w odniesieniu do żądania udostępnienia postanowień aresztowych wraz z uzasadnieniami. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela ocenę prawną zawartą
w ww. wyroku, stąd poniżej odniesienia do jego treści.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej to sytuacja, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. NSA
w wyroku z 5 lutego 1999 r., I SAB 90/98). Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r.,
s. 92 i nast.). Tak rozumiana bezczynność oznacza naruszenie prawa obywatela
UE do dobrej administracji. Prawo do dobrej administracji wynika z treści art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1). Jednym
z fundamentalnych elementów tego prawa jest w myśl art. 41 ust. 1 tej Karty, prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii.
Jak stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej
na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni
od dnia złożenia wniosku. W świetle ugruntowanego stanowiska Sądów Administracyjnych pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany
do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w wyżej przytoczonym przepisie stosownych czynności. Do tych czynności należy albo udostępnienie informacji
co odbywa się w drodze czynności materialno-technicznej, albo też wydanie decyzji
o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (por. wyrok WSA
w Krakowie z 25 października 2012 r., II SAB/Kr 122/12). Na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo traktuje przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, co może powodować uzasadnione wątpliwości adresata co do tego,
czy organ w ogóle udzielił odpowiedzi na jego wniosek (por. wyrok WSA
w Szczecinie z 10 stycznia 2013 r., II SAB/Sz 51/12). Innymi słowy, niepodjęcie czynności udostępnienia informacji lub niewydanie decyzji administracyjnej rozpoznającej wniosek w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku uzasadnia ocenę zachowania organu w kategorii bezczynności. Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 § 1 P.p.s.a.
Analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy przez pryzmat ww. przesłanek prowadziła do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności w spornym zakresie,
tj. udostępnienia postanowień wraz z uzasadnieniami wydanych 22 czerwca 2017 r. w sprawie prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w S.
w sprawie o sygn. [...].
Niesporny w sprawie jest jej stan faktyczny, tj. że Skarżący wnioskiem
z 24 sierpnia 2017 r. – przesłanym drogą mailową – zwrócił się do Organu
o skan postanowienia opisanego w artykule Gazety Wyborczej, do którego
we wniosku został podany link jak i to, że odpowiadając na wezwanie Organu
z 25 sierpnia 2017 r., w piśmie z 5 września 2017 r. wskazał, że ww. wniosek dotyczył wszystkich postanowień wraz z uzasadnieniami wydanych 22 czerwca
2017 r. w sprawie prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Regionalną
w S. w sprawie o sygn. [...]. Wreszcie niesporne jest i to,
że Organ pismem z 12 września 2017 r. poinformował Skarżącego, że skoro wnioskowane postanowienia zostały wydane przez sąd w toku niezakończonego postępowania przygotowawczego a dostęp do dokumentów takiego postępowania regulowany jest przez przepisy Kodeksu postępowania karnego to wobec tego u.d.i.p. nie może mieć zastosowania. Organ wskazał, że zasadnym będzie zwrócenie się do Prokuratora Regionalnego w S. o udostępnienie przedmiotowych postanowień.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Skarżący tak określił przedmiot swego wniosku w ww. zakresie, że kwestia ta nie budziła wątpliwości.
Przypomnieć zatem należy, że w świetle przepisów u.d.i.p. z bezczynnością organu w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej będziemy mieć do czynienia także w przypadku niezałatwienia wniosku w przewidzianej prawem formie, jak np. wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji
lub umorzeniu postępowania w przypadkach wskazanych w art. 16 ust. 1
w zw. z art. 5 u.d.i.p., tj. gdy ustawa przewiduje ograniczenia w dostępie do danej informacji publicznej.
W ocenie Sądu, Organ odmawiając Skarżącemu udostępnienia ww. orzeczeń sądu w istocie nie kwestionował, że wydane przez sąd przedmiotowe orzeczenie/ orzeczenia stanowią informację publiczną. Wynika to jednoznacznie z treści
art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie u.d.i.p. Organ stoi jednak na stanowisku,
że ze względu na art. 1 ust. 2 u.d.i.p., żądane przez Skarżącego orzeczenie/orzeczenia, wydane przez Sąd Rejonowy, nie mogą być udostępnione
w trybie przepisów u.d.i.p. ze względu na odrębne regulacje zawarte w karnej ustawie procesowej. Na poparcie swego stanowiska Organ przywołuje podzielające to stanowisko orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym mającą zasadnicze znaczenie Uchwałę 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. OPS 7/13.
Skarżący stoi zaś na stanowisku, iż przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. nie zamyka podmiotom innym niż strona postępowania dostępu do wydanych przez sąd orzeczeń.
Rozważając tę kwestię zauważyć należy, iż zarówno wskazana wyżej Uchwała 7 Sędziów NSA (sygn. OPS 7/13) jak i orzecznictwo wielu sądów administracyjnych w tym zakresie, wydane zostały na tle sporów związanych
z kwestią dostępu do akt postępowań karnych (a także administracyjnych
lub cywilnych), w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, czym innym jest kwestia dostępu do akt postępowania, którą to kwestię regulują ustawy procesowe,
w tym przywoływany tu art. 156 K.p.k., a czym innym udostępnienie znajdującego
się w tych aktach określonego dokumentu, posiadającego walor informacji publicznej. Jak już wyżej wskazano walor ten w przypadku orzeczeń sądu, wynika wprost
z przywołanego wyżej przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret 3 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 grudnia 2017 r., II SAB/Sz 144/17).
W ocenie Sądu, analiza przepisów art. 1 ust. 2, w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż w sytuacjach,
gdy w ustawach szczególnych (procesowych) istnieją przepisy regulujące dostęp
do akt poszczególnych postępowań jurysdykacyjnych, to podmiot zainteresowany określoną informacją o walorach publicznych nie może jej uzyskać w trybie przepisów u.d.i.p., gdyż ustawy szczególne – z mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p.
- to wyłączają. Zdaniem Sądu przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. należy rozumieć w ten sposób, że przepisy u.d.i.p. nie mogą służyć obejściu zasad dostępu do określonych akt postępowań jurysdykcyjnych i znajdujących się w nich dokumentów mających znaczenie procesowe. Nie może on jednak ograniczać zainteresowanym sprawami publicznymi dostępu do określonej informacji lub dokumentu – w szczególności wskazanego w art. 6 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 grudnia 2017 r.,
II SAB/Sz 144/17).
Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w całości zgadza
się z tezą zawartą w ww. prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 7 grudnia 2017 r., II SAB/Sz 144/17, że art. 156 K.p.k. stanowi lex specjalis w stosunku do przepisów u.d.i.p. w zakresie dostępu do dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania karnego, wyłączając możliwość nieograniczonego dostępu do tych akt. Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem, iż dostęp ten jest ograniczony tylko do podmiotów wskazanych w § 1 art. 156 K.p.k. Zresztą przepis ten również przewiduje,
że za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Jeśli w tym trybie mogą być udostępniane akta sprawy, to tym bardziej mogą
być udostępniane pojedyncze dokumenty stanowiące informację publiczną
w rozumieniu przepisów u.d.i.p. w szczególności konkretne orzeczenia sądu,
jeśli oczywiście nie została w odpowiednim trybie wyłączona jawność określonych dokumentów (czy też całego postępowania).
Sąd wskazuje bowiem, że istnieją przepisy szczególne ograniczające dostęp do informacji publicznej, do których odwołuje się przepis art. 5 u.d.i.p. Należy jednak mieć też na uwadze przepis art. 5 ust. 3 u.d.i.p., który stanowi, iż nie można
(z zastrzeżeniem ust. 1, 2 i 2a) ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniach przed organami państwa, w szczególności
w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy podmiotów wykonujących zadania publiczne albo pełniących funkcje publiczne – w zakresie tych zadań lub funkcji.
Sąd wskazuje również, że w rozpoznawanej sprawie Prezes Sądu Rejonowego nie odwołuje się do aspektu "ochrony interesu strony",
lecz do stanowiska, iż do wnioskowanych orzeczeń Sądu ustawa o dostępie
do informacji publicznej, ze względu na treść art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i przepisy K.p.k.,
nie ma zastosowania. W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, biorąc po uwagę przepis art. 5 ust. 3 u.d.i.p. należy w szczególności w tej sprawie mieć na uwadze, że wniosek Skarżącego miał związek z tzw. "sprawą policką" (zarzuty i wnioski o tymczasowe aresztowanie dla byłego kierownictwa i osób
ze spółek zależnych G. a następnie podanie
do wiadomości publicznej informacji o wszczęciu postępowania prokuratorskiego wobec orzekających w sprawie sędziów), która to sprawa budziła szerokie zainteresowanie opinii publicznej. W ocenie Sądu transparentność funkcjonowania organu państwa, jakim jest sąd, jest szczególnie ważna i istotna, w szczególności
w sytuacji, gdy do publicznej wiadomości podawane są informacje, z których wnioskować można o nieprawidłowościach w działalności tego organu państwa
– na co zasadnie wskazano w ww. prawomocnym wyroku WSA w Szczecinie
z 7 grudnia 2017 r., II SAB/Sz 144/17.
Sąd wskazuje, że podziela ponadto tezę zawartą w ww. wyroku, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 156 K.p.k. nie pozostają z sobą
w kolizji, a przeciwnie, każdy z tych aktów prawnych reguluje właściwy dla swojego przedmiotu regulacji tryb dostępu do informacji. Oczywiście ww. informacja, o którą Skarżący zwrócił się do Organu nie może naruszać przepisów ograniczających dostęp do informacji, o których stanowi art. 5 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Dotyczy to w szczególności tajemnicy śledztwa (postępowania) i wszelkich aspektów zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Dlatego – w ocenie Sądu – Prezes Sądu Rejonowego winien
był udostępnić (jeżeli był w posiadaniu, czego jednak nie kwestionował) skan przedmiotowego postanowienia/postanowień, których dotyczy wniosek Skarżącego, z wyłączeniem informacji mogących zagrozić prawidłowemu tokowi postępowania. Samo rozstrzygnięcie jednak, jak i skład orzekający sądu, z mocy art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie – stanowi informację publiczną, która powinna być udostępniona. Gdyby Skarżący domagał się jednak pełnych skanów orzeczeń, zawierających informacje chronione, obowiązkiem organu byłoby wydanie stosownej decyzji odmawiającej udzielenia informacji w tym zakresie (art. 16 w zw. z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W ocenie Sądu, gdyby racjonalny ustawodawca rzeczywiście przez
art. 1 ust. 2 u.d.i.p. chciał całkowicie wyłączyć dostęp do wszelkich dokumentów znajdujących się w aktach określonych postępowań jurysdykcyjnych (w tym postępowań karnych), swą wolę w tym zakresie wyraziłby w sposób normatywnie bardziej jednoznaczny, w szczególności nie nadawałby wszystkim orzeczeniom sądowym waloru informacji publicznej (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 grudnia 2017 r., II SAB/Sz 144/17).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, odmawiając Skarżącemu udzielenia wnioskowanej informacji w powyższym zakresie Organ dopuścił
się bezczynności, o której stanowi art. 3 pkt 8 oraz art. 149 P.p.s.a. Tym samym zasadne okazały się powyżej wskazane zarzuty skargi. W związku
z powyższym na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I wyroku.
Mając na uwadze § 1a powyższego przepisu Sąd orzekł, iż bezczynność
nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, albowiem Organ niezwłocznie
po wpłynięciu wniosku podjął związane z tym działania, a nieudostępnienie informacji, w zakresie wyżej opisanym wynikało z przyjętej i opartej na orzecznictwie sądowoadministracyjnym interpretacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, której Sąd w niniejszej sprawie nie podzielił. W związku z powyższym Sąd nie miał też podstaw do wymierzenia Organowi grzywny.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych wskazane w uzasadnieniu dostępne
są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło