II OZ 734/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 562/21 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 562/21, po rozpoznaniu wniosku J. K. o umorzenie postępowania sądowego w związku z cofnięciem wniesionej przez niego skargi, na podstawie art. 60 w zw. z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) w pkt 1 umorzył postępowanie sądowe wywołane skargą J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stawu rybnego na działce o nr ew. [...] w S. dla E. G., w pkt 2 zwrócił uiszczony wpis od cofniętej skargi. Sąd powołując się na analizę akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do uznania skargi za niedopuszczalną. Sąd nie posiadał też wiadomości aby cofnięcie skargi zmierzało do obejścia prawa. Wobec tego Sad uznał, że był związany cofnięciem skargi przez skarżącego i umorzył postępowanie stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania M. J., zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływa na wynik sprawy tj. art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i art. 60 P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący J. K. posiada status strony w niniejszym postępowaniu i posiada uprawnienie do cofnięcia skargi, podczas gdy w chwili składania oświadczenia o cofnięciu skargi utracił on status strony postępowania sądowego na skutek sprzedaży w dniu [...] czerwca 2021 r. nieruchomości, z którą związane było uprawnienie do działania w niniejszym postępowaniu w takim charakterze, a zatem oświadczenie o cofnięciu skargi w piśmie z dnia 21 czerwca 2021 r. nie mogło odnieść zamierzonego skutku, w związku z czym brak było podstaw do umorzenia niniejszego postępowania sądowego. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu wskazano, że prawo do wniesienia skargi w niniejszej sprawie J. K. wywodził z prawa własności nieruchomości, składającej się z działki nr [...] położonej w S., objętej KW nr [...]. W toku niniejszego postępowania sądowego w dniu [...] czerwca 2021 r. J. K. sprzedał ww. nieruchomość na rzecz M. J., będącego stroną niniejszego postępowania. Poświadcza to kopia aktu notarialnego nr Rep. A [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. dołączona do zażalenia. Mając na uwadze art. 28 K.p.a. określający kto jest stroną postępowania administracyjnego wskazano, że stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy są właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiadujący bezpośrednio lub pośrednio z nieruchomością, na której planowana jest realizacji inwestycji. Żalący zauważa, że utrata statusu strony postępowania może być wynikiem przejścia praw, z których ten status wynika na inny podmiot. W razie ustalenia, iż wnoszący skargę utracił status strony postępowania, postępowanie sądowoadministracyjne powinno toczyć się dalej z udziałem podmiotu, na który przeszło prawo dające przymiot strony. Ten podmiot powinien dalej uczestniczyć w postępowaniu jako jego strona. W miejsce dotychczasowej strony wchodzi zatem jej następca prawny i jemu przysługuje prawo do popierania lub cofnięcia skargi wniesionej przez jego poprzednika prawnego. W przypadku następstwa prawnego, sąd obowiązany jest zapewnić następcom prawnym udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a brak udziału tej strony w postępowaniu wobec niezawiadomienia jej o toczącym się postępowaniu przed sądem administracyjnym, powoduje zaistnienie przesłanki nieważności postępowania przewidzianej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. (tak wyrok NSA z 27 października 2020 r. II OSK 1697/20). Skoro z chwilą sprzedaży nieruchomości w dniu [...] czerwca 2021 J. K. utracił status strony postępowania w niniejszym postępowaniu sądowym, a taki status nabył obecny właściciel przedmiotowej nieruchomości M. J., będący już stroną niniejszego postępowania. Od tego momentu nabył on uprawnienia do popierania lub cofnięcia skargi wniesionej przez swojego poprzednika prawnego. Dalej wskazano, że oświadczenie J. K. o cofnięciu skargi nie mogło skutkować umorzeniem postępowania albowiem złożone zostało po tym jak utracił on status strony w niniejszym postępowaniu sądowym. Jednocześnie M. J. oświadczył, że popiera skargę na decyzję SKO w R. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy wniesioną przez swojego poprzednika prawnego J. K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przyczyną, dla której Sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie sądowe w niniejszej sprawie na postawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 60 P.p.s.a., było stwierdzenie, że skarżący J. K. skutecznie cofnął wniesioną przez siebie w dniu 4 marca 2021 r. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stawu rybnego na działce nr ewid. [...] w S. dla E. G. Skuteczność oświadczenia o cofnięciu skargi powiązana jest z faktem, że podmiot cofający skargę w chwili jego składania jest stroną postępowania sądowego i dysponuje wniesioną przez siebie skargą. Jak wynika z analizy akt sprawy Sąd pierwszej instancji w chwili otrzymania oświadczenia J. K. o cofnięciu własnej skargi nie posiadał żadnych informacji o sprzedaży przez niego nieruchomości, z której własnością związany był jego status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy w niniejszej sprawie. Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 60 P.p.s.a. i umorzył postępowanie sądowe, bowiem w istocie nie miał podstaw twierdzić, ze cofnięcie skargi było niedopuszczalne właśnie z uwagi na utratę statusu strony w postępowaniu. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uchylenie zaskarżonego postanowienia jest uzasadnione bowiem z przedstawionych w zażaleniu okoliczności i dokumentów wynika niezaprzeczalnie, że J. K. PESEL [...] w dniu [...] czerwca 2021 r. na mocy aktu notarialnego Rep. A numer [...] sporządzonego przez zastępcę notarialnego R. K. sprzedał M. J. prawo własności działki numer [...] o powierzchni 0,0624 ha położonej w S. obręb [...]. Wobec powyższego w jego prawa do zaskarżenia przedmiotowej decyzji SKO w R. wchodzi jego następca prawny, którym od [...] czerwca 2021 r. jest M. J.. Tym samym uznać należało, że oświadczenie o cofnięciu skargi złożone przez J. K. w dniu 23 czerwca 2021 r. (data wpływu do Biura podawczego WSA) było nieskuteczne ponieważ od dnia [...] czerwca 2021 r. dysponentem niniejszej skargi stał się M. J.. Jak wynika z akt sprawy następca prawny był uczestnikiem na prawach strony toczącego się postępowania sądowego z racji własności innej działki nr [...] obręb S.. Obecnie wszedł w prawa skarżącego i złożył oświadczenie, że popiera wniesioną przez J. K. skargę. Wobec tego nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie bo następca prawny dotychczasowego skarżącego popiera wniesioną skargę, argumenty i wnioski w niej zawarte. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że umorzenie postępowania przez Sąd pierwszej instancji wobec nie budzących wątpliwości okoliczności zmiany skarżącego było nieuzasadnione. Cofnięcia skargi dokonała osoba, która w chwili składania tego oświadczenia nie była już właścicielem działki, z którą związany był jej interes prawny do wystąpienia ze skargą. Nie miała ona statusu strony postępowania. Wobec tego nie mogła skutecznie cofnąć skargi, której nie była już dysponentem. Doszło do naruszenia art. 60 P.p.s.a., który uprawnia jedynie skarżącego, który jest stroną postępowania do cofnięcia skargi. W związku z tym nie było podstaw do rozpoznania wniosku o cofnięcie skargi a tym bardziej do jego uwzględnienia i umorzenia postępowania. Obecnie wyłącznie M. J. posiada interes prawny uzasadniający jego udział w postępowaniu jako strony skarżącej – w miejsce J. K. M. J. w zażaleniu złożył oświadczenie, że popiera skargę wniesioną przez J. K. a nadto uwiarygodnił fakt wejścia w jego prawo do działki [...], z którą związany jest status strony postępowania i skarżącego. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie dokonaniu zmiany w określeniu strony skarżącej. W wystarczający sposób M. J. potwierdził zatem wolę realizowania swojego interesu prawnego w tym postępowaniu i popierania wniesionej skargi jako skarżący. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zażalenie M. J. jest zasadne, gdyż postanowienie z dnia 30 czerwca 2021 r. o umorzeniu postępowania zostało wydane z naruszeniem art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie nadać dalszy bieg skardze, uwzględniając fakt, że aktualnie za stronę skarżącą winien być uznany M. J. a J. K. należy pominąć w dalszym postępowaniu. Powyższe powinno też znaleźć odzwierciedlenie w stosownych zmianach w sądowych urządzeniach ewidencyjnych (po uprzednim wydaniu przez Przewodniczącego Wydziału zarządzenia w tym przedmiocie). W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.