VIII SA/Wa 398/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lipca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ odwoławczy, Prezes ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa o ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ I instancji, Dyrektor [...]OR ARiMR) z [...] grudnia 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania wsparcia. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu 29 października 2014 r. P.K. (dalej: strona, skarżący, producent) złożył powiadomienie o udzielenie pomocy w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOW)", realizowanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1468, dalej: rozporządzenie RM). W powiadomieniu strona zadeklarowała swój udział w programie jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. Operację wycofania jabłek z rynku przeprowadzono 30 grudnia 2014 r., zaś 22 stycznia 2015 r. producent złożył wniosek o przyznanie wsparcia. W dniu [...] maja 2015 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego (dalej: Dyrektor OT ARR) decyzją nr [...] udzielił stronie wsparcia w łącznej kwocie [...] EUR, która została przeliczona na kwotę [...] zł, za przeprowadzenie operacji wycofania jabłek z rynku. Płatność zrealizowano 9 czerwca 2015 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego wszczął wobec producenta z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw DOW". Następnie pismem z 12 sierpnia 2019 r. Dyrektor [...]OR ARiMR wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora OT ARR z [...] maja 2015 r. W dniu [...] października 2019 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR z [...] maja 2015 r., zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister) decyzją z [...] lutego 2020 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor [...]OR ARiMR decyzją z [...] grudnia 2020 r. Nr [...], działając na podstawie § 7 pkt 1 w związku z § 4 rozporządzenia RM, odmówił przyznania wsparcia z tytułu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej. Z dokonanych przez Dyrektora [...]OR ARiMR ustaleń wynikało, że strona od 7 listopada 2011 r. jest członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej również jako: Spółka, organizacja producentów). Organizacja ta na podstawie decyzji Dyrektora [...]OR ARiMR z [...] grudnia 2012 r. nr [...]oraz [...] grudnia 2015 r. nr [...] odpowiednio w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała program operacyjny. Zdaniem organu I instancji producent owoców, będący członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw realizującej program operacyjny, utracił uprawnienie do uzyskania indywidualnego wsparcia w ramach przedmiotowego mechanizmu. Spółka została wpisana do ewidencji producentów 13 sierpnia 2007 r. pod nr [...]. Zgodnie z wykazem członków tej organizacji producent w dniu składania powiadomienia, tj. 29 października 2014 r., był członkiem uznanej organizacji producentów. Przeprowadzając 30 grudnia 2014 r. operację wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji oraz deklarując swój udział jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji, działał wbrew obowiązującym przepisom krajowym i unijnym. W ocenie organu I instancji w mechanizmie mogli brać udział jako beneficjenci tylko uznane organizacje producentów, które realizują program operacyjny oraz producenci indywidualni, którzy nie są ich członkami, a którzy spełniają wymogi przewidziane w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM. Wyłącznie te dwie kategorie podmiotów mogą zgłosić chęć uczestnictwa w mechanizmie. Powiadomienie złożone przez inny podmiot nie odniosło skutku, bowiem złożone zostało przez podmiot nieuprawniony. Zatem producent, który przed przeprowadzeniem operacji wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji stał się członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów, stracił prawo do otrzymania wsparcia przyznawanego na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2, § 8 ust. 1 rozporządzenia RM oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego KE (UE) nr 1031/2014 z 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw (Dz. U. UE. L. 2014.284.22, dalej: rozporządzenie nr 1031/2014). W odwołaniu od decyzji producent zarzucił, że została ona wydana z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady legalności, jak również z naruszeniem art. 6 k.p.a., art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącego państwo nie może czerpać korzyści z tytułu wprowadzenia obywateli w błąd. Niedopuszczalna jest realizacja zadań społecznych państwa poprzez wyłudzenia środków materialnych służących realizacji tych zadań. W uzasadnieniu skargi wskazano także, że Dyrektor OT ARR dysponował pełną wiedzą, że skarżący jest członkiem grupy producentów owoców i warzyw [...]. Ponadto decyzja o udzieleniu wsparcia i odmowie udzielenia wsparcia zostały wydane w identycznym stanie faktycznym i prawnym po tym, jak skarżący przekazał swoją własność nieodpłatnie na rzecz instytucji wskazanej przez organy. Skarżący działał pod wpływem błędu. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...]Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora [...]OR ARiMR z [...] grudnia 2020 r. Organ odwoławczy powołał m.in. treść § 4 ust. 1 rozporządzenia RM, art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 6 oraz 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014 i zgodził się z organem I instancji co do tego, że w mechanizmie przyznania wsparcia mogli brać udział jako beneficjenci tylko uznane organizacje producentów, które realizują program operacyjny i których uznanie nie zostało zawieszone, oraz producenci indywidualni, którzy nie są członkami takich organizacji, a którzy spełniają wymogi przewidziane w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM. Prezes ARiMR podzielił również ustalenia faktycznie organu I instancji, że zarówno w dniu składania powiadomienia, tj. 29 października 2014 r., jak i w chwili przeprowadzania operacji wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji, skarżący był członkiem organizacji producentów, która w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała program operacyjny. Udzielenie wsparcia finansowego uznanej organizacji producentów wykluczało możliwość udzielenia wsparcia finansowego producentowi będącemu jej członkiem. Producent, który w trakcie przeprowadzania operacji wycofywania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji był członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów, nie mógł otrzymać wsparcia na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2, § 8 rozporządzenia RM oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014. Organ odwoławczy podniósł także, że w złożonym wniosku strona zadeklarowała, że w odniesieniu do przeprowadzonej operacji wycofania produktów na bezpłatną dystrybucję, kwalifikujących się do otrzymania pomocy finansowej Unii na mocy rozporządzenia nr 1031/2014, nie otrzymał i nie otrzyma żadnego podwójnego finansowania unijnego i krajowe. Odnosząc się do odwołania wskazano, że zarzuty w nim wskazane są nieuzasadnione. Organ I instancji zastosował bowiem przepisy prawa materialnego i procesowego powszechnie obowiązującego, przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, podejmował wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zebrany w sprawie materiał ocenił prawidłowo, wskazując w uzasadnieniu decyzji, które fakty uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł. Organ I instancji przestrzegał także zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Za spełniające wymogi art. 9 k.p.a. organ uznał podpisane przez producenta oświadczenie odnośnie do znajomości zasad określonych w rozporządzeniu nr 1031/2014. Oświadczenie to w pełni wyczerpuje obowiązek organu informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie zgodził się ze skarżącym także co do twierdzenia, że w identycznym stanie faktycznym i prawnym sprawy wydawane są sprzeczne decyzje, a dochodzone roszczenie nie powinno być wymagane. W tym kontekście wyjaśnił, że decyzja z [...] czerwca 2015 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego ze względu na stwierdzenie jej nieważności decyzją Prezesa ARiMR z [...] października 2019 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra z [...] lutego 2020 r. Decyzja o stwierdzeniu nieważności jest więc ostateczna i wiąże organy w innych sprawach. Umożliwiało to organom podjęcie czynności zmierzających do rozstrzygnięcia zasadności wniosku o przyznanie wsparcia. Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła strona, zarzucając wydanie jej z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady legalności (art. 6 k.p.a.), jak również z naruszeniem art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Dyrektor OT ARR dysponował pełną wiedzą, że skarżący jest członkiem grupy producentów owoców i warzyw [...]. Decyzja o udzieleniu wsparcia i odmowie udzielenia wsparcia zostały wydane w identycznym stanie faktycznym i prawnym, po tym jak skarżący, działając pod wpływem błędu, przekazał swoją własność nieodpłatnie na rzecz instytucji wskazanej przez organy. Skarżący był zapewniony przez organ, że otrzyma rekompensatę pieniężną z tytułu bezpłatnej dystrybucji owoców. Na skutek wydanej decyzji skarżący zostanie jej pozbawiony. Sytuacja taka jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawnego, zasady legalności działania organów oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Organy państwowe dopuściły się wyłudzeń w ramach prowadzonych postępowań. Mając powyższe na uwadze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji lub z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej reguł Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób wpływający na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły, że skarżący, jako indywidualny producent, będący jednocześnie członkiem organizacji producentów, nie był uprawniony do wystąpienia o przedmiotową pomoc. Spółka uczestniczyła bowiem w programie wycofywania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję i decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] przyznano jej wsparcie w kwocie [...] EUR. Zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko pozostaje w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawnymi, zarówno krajowymi, jak i unijnymi. Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014 w niniejszym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji. Te tymczasowe nadzwyczajne unijne środki wsparcia obejmują operacje wycofania z rynku, niezbierania plonów i zielonych zbiorów. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r. wsparcie przysługuje: 1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, z 20.12.2013, str. 671 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1308/2013); 2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który: a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, na której prowadzi dana uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak sformułowany przepis jasno wskazuje, że producentowi indywidualnemu wsparcie w ramach przedmiotowego mechanizmu przysługuje pod warunkiem, że nie jest on członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która realizuje program operacyjny. O tym wyraźnie mówi również art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1031/2014, z którego wynika, że pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców i warzyw, którzy nie są członkami organizacji producentów, na operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji (...). Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wparcie udzielane jest na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1, co oznacza, że może być on składany wyłącznie przez organizację producentów owoców i warzyw realizującą program operacyjny albo przez indywidualnego producenta owoców i warzyw, który nie należy do takiej organizacji. W okolicznościach niniejszej sprawy zasadne są więc ustalenia, że skarżący nie spełnił warunków udziału i uzyskania wsparcia w przedmiotowym mechanizmie, ponieważ od 7 listopada 2011 r. jest członkiem uznanej grupy producentów owoców i warzyw [...] Sp. z o.o., która w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała również ten program. Skarżący w dacie składania powiadomienia (29 października 2014 r.), wycofania jabłek na bezpłatną dystrybucję (30 grudnia 2014 r.) oraz składania wniosku (22 stycznia 2015 r.) nie był podmiotem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1031/2014. Przepisy te pod względem podmiotowym wskazują wyraźnie jedynie dwie grupy producentów, które mogą występować w przedmiotowym mechanizmie wsparcia. W świetle przywołanych uregulowań prawnych nie istniały podstawy, aby skarżący jako indywidualny producent rolny uczestniczył w programie pomocowym, gdy w takim programie uczestniczyła organizacja producentów, której był członkiem. W takiej sytuacji faktyczno-prawnej skarżący mógł dokonywać wycofania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję jedynie za pośrednictwem swojej organizacji producenckiej. Z powyższych względów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności Sąd miał na względzie, że skarżący, składając wniosek o przyznanie wsparcia oświadczył, że zna warunki uczestnictwa w tym programie i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Niewątpliwie, podpisując takie oświadczenie, miał świadomość obowiązujących go przepisów krajowych i unijnych, regulujących udział w przedmiotowym mechanizmie, zwłaszcza że członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, biorącej udział w tym samym programie, był już od 2011 r. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostają twierdzenia skargi o tym, że Dyrektor OT ARR dysponował pełną wiedzą, że skarżący jest członkiem organizacji producentów. To na skarżącym ciążył bowiem obowiązek podania we wniosku danych zgodnie z prawdą i zasadami procedury przyznawania rzeczonego wsparcia, co ostatecznie skarżący potwierdził, podpisując właściwe oświadczenie. Nie można tu mówić, że działał pod wpływem błędu, co sugeruje w skardze. Jednocześnie wskazać należy, że poza kontrolą Sądu pozostawała decyzja Ministra z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa ARiMR z [...] października 2019 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] maja 2015 r. w przedmiocie udzielenia wsparcia w związku z wycofaniem owoców do bezpłatnej dystrybucji. W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6 (zasada praworządności), art. 8 (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 9 (zasada informowania stron) i art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego) Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Prezes ARiMR, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w sposób wyczerpujący i zrozumiały przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, jak również powołał podstawę prawną. Z tych względów, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.