II SA/Go 746/20
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-01-20
Skład orzekający: Sławomir Pauter, Grażyna Staniszewska, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za podanie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu towarów SENT, mimo argumentacji o "ludzkiej omyłce", ważnym interesie przewoźnika oraz interesie publicznym, w tym w kontekście pandemii COVID-19?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Strona skarżąca nie wykazała istnienia "ważnego interesu przewoźnika" ani "interesu publicznego" w rozumieniu art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Przedłożone przez organy informacje o dobrej kondycji finansowej strony, pomimo ogólnych stwierdzeń o trudnościach związanych z pandemią, nie uzasadniały odstąpienia od kary. Ponadto, sąd podkreślił, że celem ustawy SENT jest walka z szarą strefą i uszczupleniami podatkowymi, co uzasadnia rygorystyczne egzekwowanie obowiązków.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę A.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego o nałożeniu na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Kara została nałożona za podanie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu towarów SENT – błędnego numeru rejestracyjnego naczepy. Strona skarżąca argumentowała, że błąd był wynikiem ludzkiej omyłki, nie spowodował strat dla budżetu państwa i że w sprawie powinny zostać uwzględnione przesłanki ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście pandemii COVID-19.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez A.D. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r., którą po rozparzeniu odwołania w/w utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego z dnia [...] czerwca 2019 r. wymierzającą karę pieniężną za zgłoszenie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu towarów SENT.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W dniu [...] listopada 2017 r. na byłym drogowym przejściu granicznym funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej zatrzymali do kontroli drogowej zestaw samochodowy o nr rej. [...], którym wykonywany był przewóz drogowy towaru przez przewoźnika A.D., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T A.D., kierowany przez J.Z.. Powyższym środkiem transportowym przewożono z Niemiec do Polski olej palmowy o masie 25040 kg, klasyfikowany do kodu CN 1511, do odbiorcy towaru - F GmbH, ze wskazaniem miejsca dostarczenia towaru ul. [...]. W toku kontroli kierujący w/w zestawem przedstawił numer referencyjny SENT[...]. Po sprawdzeniu przez funkcjonariuszy Urzędu Celno-Skarbowego przeprowadzających przedmiotową kontrolę w systemie monitorowania drogowego przewozów towarów (godzina 22:11) i porównaniu ich z danymi w dokumentach przewozowych, stwierdzono nieprawidłowości w systemie SENT polegające na podaniu przez przewoźnika danych, o których mowa art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu towaru: w polu "środek transportu" podano numer naczepy [...], a winno być [...]. Poinformowano kierującego o nieprawidłowościach w zgłoszeniu w systemie SENT. Podczas kolejnego sprawdzenia w tym samym dniu o godzinie 22:55 stwierdzono, że dane zostały prawidłowo poprawione.
Na powyższą okoliczność sporządzono protokół z kontroli nr [...], z którym zapoznał się kierujący pojazdem, a następnie potwierdził podpisem.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] wszczął postępowanie wobec A.D., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T A.D., w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za podanie przez przewoźnika w zgłoszeniu nr SENT[...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym, o których mowa art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (SENT), w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, a następnie organ jako dowód w sprawie dopuścił protokół z kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2017r. wraz z załącznikami.
Następnie zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ I instancji wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie.
W dniu 17 stycznia 2019 r. do organu I instancji wpłynęło pismo z dnia
[...] stycznia 2019 r., w którym strona złożyła wyjaśnienia w kwestii przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2017 r. kontroli, wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W piśmie tym podano, że błąd w zakresie numeru rejestracyjnego wynikał z oczywistej omyłki, a nie oczywistego zamierzenia. W związku z powyższym należy uznać, że w sprawie zaszły okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika. Zastosowana kara pieniężna w wysokości 5000 zł jest niewspółmierna do zaistniałej sytuacji, na którą przewoźnik nie miał wpływu. Nadto zgodnie z treścią art. 12 ustawy zmieniającej ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 ustawy zmienianej wobec zaistnienia przypadku, iż nie doszło do uszczuplenia podatku i usług oraz podatku akcyzowego, postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać umorzone.
Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ I instancji wezwał stronę do sprecyzowania informacji zawartej we wniosku z dnia [...] stycznia 2019 r. poprzez wskazanie, czy strona wnosi o odstąpienie od nałożenia kary w ramach pomocy de minimis oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację finansową firmy, w tym bilansu zatwierdzonego za ostatnie trzy lata, a także do przesłania uzupełnionego oświadczenia o stanie majątkowym.
Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. strona przekazała dodatkowe wyjaśnienia, przy czym nie przesłała żadnych dokumentów wymaganych przy wniosku o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej.
Następnie Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego pismem z dnia [...] lutego 2019r., zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o podanie informacji o podatniku w zakresie zobowiązań wobec organu, składanych deklaracji i innych wniosków w zakresie spłat zobowiązań podatkowych oraz sytuacji finansowej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] lutego 2019 r. przekazał żądane informacje, z których wynikało, że strona nie posiada zaległości podatkowych, nie jest prowadzone przeciwko niej postępowanie egzekucyjne, w latach 2016-2018 nie występowała do organu w sprawie ulg. Organ przekazał informacje o czynnościach majątkowych dotyczących w szczególności nabywania w latach 2016- 2018 samochodów i naczep ciężarowych. Natomiast pismem noszącym datę [...] kwietnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że strona nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne i nie jest prowadzone przeciwko niej postępowanie egzekucyjne.
W piśmie z dnia [...] marca2019 r. strona podtrzymała dotychczasową argumentację, zwracając jednocześnie uwagę na niedoskonałość funkcjonującego w dniu kontroli systemu teleinformatycznego.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego zwrócił się z zapytaniem do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, czy w dniu 7 listopada 2017 r. odnotowano awarię systemu SENT bądź wystąpiły inne problemy z dostępem do systemu, a także czy w systemie Help Desk odnotowano zgłoszenie A.D. w związku z tymi problemami. W odpowiedzi z dnia [...] czerwca2019 r. poinformowano, że nie stwierdzono okoliczności mogących powodować utrudnienia przy korzystaniu z systemu SENT we wskazanym terminie oraz nie odnotowano w tym dniu zgłoszeń w systemie Help Desk A.D..
Następnie Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego po analizie zgromadzonej dokumentacji, decyzją z dnia [...] czerwca 2019r. powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325), art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 3 pkt 3, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm.), § 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1178) nałożył na A.D., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T A.D., karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za zgłoszenie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu towarów - SENT[...], o których mowa art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] września 2020 r. orzekł o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami określa ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm.). Ponieważ kontrola drogowa miała miejsce w dniu 7 listopada 2017 r. w sprawie zastosowanie będą miały przepisy materialne w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, tj. przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z
2017 r., poz. 708).W myśl art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o:
a) dane przewoźnika obejmujące:
- imię i nazwisko albo nazwę,
- adres zamieszkania albo siedziby,
b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,
c) numery rejestracyjne środka transportu,
d) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju,
e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,
f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym , o ile są wymagane,
g) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, w przypadku zgłoszenia przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczące towaru, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł, w drodze decyzji (art. 26 ust. 21).
Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy bezspornie wynika, że w dniu [...] listopada 2017 r. na byłym Drogowym Przejściu Granicznym, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę środka przewozowego o nr rej. [...], którym wykonywany był przewóz drogowy z Niemiec do Polski. Przewoźnik – A.D., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą A.D. T, przewoził olej palmowy parafinowany o masie 25040 kg, klasyfikowany do kodu CN 1511.Po sprawdzeniu w systemie monitorowania drogowego przewozów towarów i porównaniu ich z danymi w dokumentach przewozowych, stwierdzono nieprawidłowości w systemie SENT, polegające na podaniu przez przewoźnika danych, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, niezgodnych ze stanem faktycznym.
W zgłoszeniu towaru, w polu "Środek transportu" podano "Numer naczepy: [...]", a winno być: "[...]".
Organ wskazał, że nie znajduje potwierdzenia zarzut strony podnoszony przed organem I instancji dotyczący braku możliwości sprostowania przez samą stronę powyższej omyłki. Zgodnie bowiem z informacją przekazaną przez administratora systemów PUESC i SENT, w dniu [...] listopada 2017 r. nie stwierdzono okoliczności mogących powodować utrudnienia przy korzystaniu z systemu SENT oraz nie odnotowano w tym dniu zgłoszeń w systemie Help Desk dokonanych przez A.D.. Ponadto, jak zaznaczył organ I instancji, w przypadku faktycznego zaistnienia awarii systemu monitorowania są przewidziane przepisami prawa procedury postępowania, z którymi na stronie http://puesc.gov.pl/ można się zapoznać jeszcze przed podjęciem transportu przez przewoźnika, a określone w art. 9 ust. 5 i 6 ustawy SENT. Dalej organ wskazał, że fakt zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 zł zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy SENT. Przywoływany przez stronę art. 22 ust. 2 ustawy SENT nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy on sytuacji, gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 3, czyli nie poda numerów rejestracyjnych środka transportu. Tymczasem w zgłoszeniu nr SENT[...] w polu dotyczącym numeru naczepy podano numer [...], zamiast prawidłowego [...] (numer ten figuruje również w dokumencie przewozowym CMR nr [...]). Tym samym przewoźnik podał dane niezgodne ze stanem faktycznym, w związku z czym w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.
Organ uznał, że w niniejszej sprawie nie mają również zastosowania znowelizowane przepisu art. 24 ust. 1 a i art. 30 ust. 4 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Zgodnie z art. 30 ust. 4 w wersji znowelizowanej, w przypadkach, gdy w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, które nie spowodowało uszczupleń podatku VAT oraz podatku akcyzowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przepisu ust. 4 nie stosuje się do przewoźników (art. 30 ust. 5). Zatem również przepis art. 30 ust. 4 znowelizowanej ustawy nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem nie dotyczy on przewoźników, ponadto naruszenie przepisów ustawy SENT zostało ujawnione w trakcie kontroli drogowej.
Dalej organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 24 ust. 3 w/w ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek podmiotu odbierającego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W przepisie tym zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary, które należy wziąć pod uwagę w przypadku uprzedniego stwierdzenia, że zachodzą przesłanki z art. 24 ust. 3 ustawy o SENT. Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. W przywołanej regulacji ustawodawca posłużył
się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z ww. przesłanek. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika.
W toku postępowania pierwszoinstancyjnego, w postanowieniu o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego poinformował przewoźnika - stronę o instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynikającej z art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz powiadomił o możliwości przedstawienia dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do ewentualnego zastosowania powołanego przepisu w rozpatrywanej sprawie.
W piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. strona wyjaśniła, że przedłożenie wymaganej dokumentacji w ramach złożonego wniosku o udzielenie ulgi de minimis jest dla niej uciążliwym w odniesieniu do czasochłonności realizacji tej czynności. Wniosła zatem o rozpoznanie wniosku w odniesieniu do celowości wnioskowanej ulgi, która z założenia ma służyć pomocą podmiotom, jednocześnie nie będąc formą wsparcia, która zakłócałaby zasady równej konkurencji.
Odnosząc się do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zdaniem organu, "ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżają
się znacznie jego zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Przy czym pojęcia "ważnego interesu dłużnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych, uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż strona w toku postępowania przed organem I instancji nie wskazywała na trudne warunki finansowe, ani nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej sytuację ekonomiczną, zatem organ I instancji z urzędu podjął działania, aby uzyskać dokumenty, świadczące o sytuacji ekonomicznej strony oraz dokonał analizy tych dokumentów. Na podstawie informacji pozyskanej z Urzędu Skarbowego, organ I instancji ustalił, iż strona nie posiadała zaległości podatkowych, w stosunku do zobowiązanego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, jako podatnik w latach 2016-2018 nie występowała do Urzędu Skarbowego w sprawie zastosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. W latach 2017-2018 strona osiągnęła przychód w wysokości: 8.764.232,03 zł, poniosła koszty w wysokości: 8.390.164,35 zł oraz uzyskała dochód w wysokości: 374.067,68 zł. Strona w 2018 r. dokonała zakupu środków trwałych VAT-7x na kwotę 204.823,00 zł (z informacji o czynnościach majątkowych m.in. wynika, że strona dokonała zakupu używanych pojazdów samochodowych: w 2016 r. - 7 szt., w 2017 r. - 4 szt., w 2018 r. - 6 szt., przy czym były to głównie ciągniki samochodowe oraz naczepy ciężarowe). Ponadto z pisma ZUS wynikało, iż ww. przedsiębiorca nie posiada zaległości składkowych oraz nie jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. W wyniku dokonanej analizy zarejestrowanych przewozów międzynarodowych "towarów wrażliwych" w systemie SENT, zaewidencjonowanych przez przewoźnika na platformie PUESC organ ustalił, że A.D., w okresie od 7 listopada 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. wystąpił w 155 zgłoszeniach SENT, w tym 8 razy był kontrolowany. Kolejne przewozy po dniu [...] listopada 2017 r. nie wykazały uchybień po stronie przewoźnika, co wskazuje na incydentalny charakter wcześniej zaistniałych nieprawidłowości.
Podsumowując organ odwoławczy uznał, że zapłata kary pieniężnej nałożonej przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w kwocie 10.000,00 zł nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej strony w taki sposób, aby była ona zmuszona do wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało jej środków na bieżącą działalność gospodarczą. Ukarany jest profesjonalistą w swojej dziedzinie. Gdy nie powołuje się zatem na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej - brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu.
W ocenie organu, w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Jak wskazano wyżej, fakt zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym nie był spowodowany okolicznościami, na które strona nie miała wpływu, bowiem nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Ponadto na podstawie wyżej przedstawionej sytuacji ekonomicznej uprawniony jest wniosek, że obciążenie w niniejszym postępowaniu karą pieniężną odwołującej się strony, nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu.
W dalszych rozważaniach organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony przez organ I instancji, zgodnie z którym "interes publiczny", to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary na odwołującego
się miało doprowadzić do upadłości i likwidacji firmy, a w konsekwencji pozbawiłoby stronę źródła zarobkowania, co ewentualnie zmusiłoby ją o zwrócenie się o pomoc finansową do państwa. Nie wystąpiły także inne istotne przesłanki, które dawałyby organom uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny. Pozyskane w niniejszej sprawie informacje wskazują, że sytuacja strony nie ma cech nadzwyczajności. Kondycja finansowa podmiotu nie wskazuje, aby musiał sięgać do środków pomocy państwa, w celu wywiązywania się z obowiązku uregulowania nałożonej kary. W interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie o SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie państwa nie jest też doprowadzania przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, bowiem to m.in. w tym przejawia się interes publiczny. Uzasadniało to nałożenie w niniejszej sprawie na stronę kary pieniężnej. Niestaranność przewoźnika w wykonywaniu podstawowych obowiązków związanych ze zgłoszeniem przewozu nie może obciążać całego społeczeństwa w skutkach z nich wynikających.
Organ, dokonując analizy "interesu publicznego", nie stwierdził nadto naruszenia zasady proporcjonalności w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i realizacji wyłącznie celu fiskalnego. Określona przepisami ustawy SENT odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny, a więc nie jest zależna od winy, czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Przewidziany w ustawie system kar nie przewiduje wartościowania przez organ przyczyn naruszenia. Przepisy ustawy zostały ukształtowane tak, że przewidziana w ustawie wysokość kar uwzględnia stopień uchybienia, jako, że wysokość kar została zróżnicowana w zależności od rodzaju naruszenia. Dla odpowiedzialności przewoźnika, jak też wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie ma znaczenia okoliczność neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu, gdyż ustawodawca poddał sankcji formalne błędów w zgłoszeniach, bez względu na wagę tych błędów i ich wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi. Strona jako przewoźnik miała nie tylko obowiązek, ale i możliwość sprawdzenia poprawności wpisanych danych, a także miała sporo czasu na ustalenie właściwego numeru rejestracyjnego środka transportu (naczepy) i dokonanie jego aktualizacji. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest zobowiązany dołożyć minimum staranności, by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. To na przewoźniku ciąży szczególny obowiązek znajomości i przestrzegania obowiązujących regulacji, w szczególności tych odnoszących się do przedmiotu prowadzonej działalności. Przejmując określony towar do przewozu, przewoźnik zobowiązany jest do uzupełnienia zgłoszenia przewozu SENT, zgodnie z posiadanymi dokumentami tak, aby nie doszło do naruszeń przepisów prawa.
W świetle powyższego organ odwoławczy nie znalazł przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zarówno ze względu na ważny interes przewoźnika, jak i interes publiczny.
Skargę na powyższą decyzję złożył A.D., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] czerwca 2019 r., a także o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. strona zrzekła się rozprawy i wnioskowała o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
- przepisu materialnego, tj. art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi poprzez jego niezastosowanie w sprawie przejawiające
się uznaniem, iż umorzenie prowadzonego na gruncie niniejszej sprawy postępowania bez nakładania kary nie może znaleźć uzasadnienia jako wynikające z ważnego interesu przewoźnika, jak również nie może zostać dokonane przez wzgląd na interes publiczny,
- przepisów proceduralnych, tj. art. 121 §1, art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez przeanalizowanie sytuacji firmy strony niniejszego postępowania w oparciu o dane ilustrujące jej stan przed pandemią, co doprowadziło organ do błędnego przekonania o jej dobrej kondycji ekonomicznej i braku możliwości zastosowania normy zapisanej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT,
- naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności karania, jak również normy materialnej zapisanej w art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez nałożenie drastycznie wysokiej kary, której dotkliwość jest niewspółmierna do zerowych strat po stronie budżetu państwa, które wyniknęły z ludzkiej omyłki działającego w imieniu i na rzecz strony operatora systemu SENT, polegającej na błędnym wprowadzeniu części numeru rejestracyjnego naczepy, z użyciem której wykonywany był przewóz drogowy z dnia kontroli.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym zarówno w interesie przewoźnika, jak i w interesie publicznym leżało odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W ocenie skarżącego uzasadnionym wydaje się wniosek, zgodnie z którym zdecydowanie pobłażliwiej przez aparat państwowy winny być traktowane przypadki niewielkich i błahych niedociągnięć administracyjnych, których obiektywnym miernikiem jest społeczna szkodliwość. Z takim przypadkiem miały do czynienia organy obydwu instancji na gruncie niniejszej sprawy. Właśnie dla tego typu zdarzeń ustawodawca zadekretował w art. 24 ust. 3 analizowanego aktu prawnego możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie miała bowiem miejsce typowo ludzka omyłka pisarska. Nie wynikała z chęci ukrycia czegokolwiek, dokonania uszczupleń w daninach publicznych, czy też w jakichkolwiek opłatach należnych skarbowi państwa. Ta omyłka nie miała celu. Była typowym błędem ludzkim bez celowego zabarwienia. Ustawodawca założył na gruncie postępowań podatkowych możliwość zaistnienia oczywistych omyłek pisarskich czy też rachunkowych. Dał bowiem w art. 215 Ordynacji podatkowej możliwość ich prostowania w drodze postanowienia. Oczywistym jest, że dopuścił tego rodzaju omyłki jedynie po stronie organu podatkowego, dając możliwość ich sprostowania. Nie oznacza to jednak w ocenie skarżącego, iż taka omyłka po stronie obywatela (strony) dodatkowo nieskutkująca żadnymi stratami w dochodach budżetowych i daninach publicznych, musi być powodem nałożenia na obywatela drastycznie wysokiej kary. Zatem organy obydwu instancji winny rozważyć możliwość umorzenia postępowania prowadzonego na gruncie niniejszej sprawy także w kontekście tej właśnie zasady - czego nie uczyniły, naruszając przy tym art. 121 §1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej. Nadto, zdaniem skarżącego, za umorzeniem postępowania w niniejszej sprawie zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT przemawia ważny interes przewoźnika, jak i interes społeczny. W obecnie zaistniałej sytuacji pandemicznej, w ocenie skarżącego, nie można bowiem tych dwóch przesłanek rozdzielać. Faktem powszechnie znanym, który nie wymaga dowodu jest, iż od marca 2020 r. świat ogarnięty jest pandemią wirusa COVID 19. Poza sporem pozostaje także, że owa pandemia będzie miała daleko idące, negatywne skutki ekonomiczne dla wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, ale i większości podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Dla strony - jako przewoźnika, kara w wysokości 10 000 zł przedstawiała już w dniu kontroli ogromną wartość. Jej dotkliwość w obecnym stanie rynku transportowego w czasie pandemii gwałtownie wzrosła. Fakty te, nie wymagają dowodów jako powszechnie znane. Strona wskazała także na występujące perturbacje na rynku transportowym, które dotknęły też jej firmę. Wymierzona kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za drobną omyłkę przy wprowadzaniu danych wydaje się natomiast nieproporcjonalna do wagi popełnionego naruszenia prawa - a co najważniejsze, może być przyczyną daleko idących kłopotów finansowych strony - w opisanej tu rzeczywistości czasu pandemii. Dlatego też bez wątpienia nie trzeba w tym nadzwyczajnym czasie zagłębiać się w liczby, aby obiektywnie przyznać, że uchylenie decyzji wydanych na gruncie niniejszej sprawy znajduje uzasadnienie ze względu na ważny interes przewoźnika. Jako okoliczności uzasadniające przesłankę interesu społecznego skarżący wskazał, że prowadzona przez niego firma zapewnia środki utrzymania nie tylko dla jej właściciela. Od możliwości kontynuowania pracy w jej ramach zależy też los wszystkich zatrudnionych kierowców i ich rodzin. Wymierzona kara ma niewątpliwie wpływ na rozwój firmy i utrzymanie aktualnego zatrudnienia. Organy nie dokonały właściwej i pełnej analizy sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa strony. Tym samym w ocenie skarżącego doszło do naruszenia art. 121 § 1, art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
W złożonej odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Skarżący, jako przewoźnik oleju palmowego o masie 25040 kg , klasyfikowanego do kodu CN 1511- błędnie oznaczył w zgłoszeniu SENT numer rejestracyjny naczepy (w polu środek transportu podano numer naczepy [...], a winno być [...]). W konsekwencji została nałożona na stronę kara pieniężna w wysokości 10.000 zł, na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.
Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik:
1) nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1,
2) zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru
- odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Odnosząc treść cytowanego przepisu do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary w nim określone, bowiem wysyłający zgłosił dane niezgodne ze stanem faktycznym i były to dane inne, niż dotyczące towaru. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. c ustawy SENT w przypadku przewozu towaru objętego monitorowaniem przewoźnik ma obowiązek przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 podmiot wysyłający, podmiot odbierający oraz przewoźnik są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. W przedmiotowej sprawie skarżący nie dopełnił tego obowiązku, po zmianie pojazdów realizujących zgłoszony przewóz, aktualizacji dokonał dopiero w trakcie kontroli. W konsekwencji, stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy nałożono na niego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
Ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stosownie do art. 24 ust. 3 ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu. Przytoczony przepis warunkuje tą możliwość, o ile nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3). Na dzień przeprowadzenia kontroli, tj. [...] listopada 2017 r., jak i w dacie wydania niniejszego orzeczenia, Rada Ministrów nie określiła, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, stosownie do art. 26 ust. 4 ustawy. Istota sporu natomiast dotyczy rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Analizując treść tego przepisu należy stwierdzić, że w tym zakresie – dotyczącym odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym – ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do w/w pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, taki jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r. o sygn. akt II GSK 1498/19). Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 24 ust. 3 ustawy SENT użył słowa "ważny", zatem przez użycie tego słowa podkreślona została wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes wysyłającego odbiorcy lub przewoźnika. W ocenie Sądu zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. W rozpoznawanej sprawie, wobec nieprzekazania przez stronę skarżącą dokumentów obrazujących sytuację firmy, w oparciu o którą organy mogłyby dokonać oceny wpływu nałożonej kary na jej sytuację ekonomiczną, możliwość kontynuowania dalszej działalności, mimo wystosowania stosownego wezwania ze strony organów administracji publicznej, organy zwróciły się o udzielenie informacji mających wpływ na taką ocenę do Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z udzielonych przez te organy informacji publicznej wynika w sposób jednoznaczny, że w okresie od 2016 do 2018 roku strona nie posiadała zaległości z tytułu obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, ani zaległości podatkowych oraz nie były prowadzone przeciwko niej w tym przedmiocie postępowania egzekucyjne. Nadto, z przedłożonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego informacji wynika, że we wspomnianym okresie strona dokonała zakupu używanych ciągników i naczep ciężarowych – łącznie 19 sztuk. W latach 2017-2018 osiągnęła przychód w wysokości 8.764.232 zł oraz uzyskała dochód w wysokości 374.064 zł. Powyższych ustaleń przestawionych również przez organ w zaskarżonej decyzji skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze kasacyjnej nie zakwestionował. Nie jest wystarczającym do ich skutecznego zakwestionowania powołanie się w uzasadnieniu skargi na ogólne stwierdzenia dotyczące problemów, jakie niesie za sobą pandemia wirusa COVID 19. W takiej sytuacji skarżący sam pozbawił się możliwości dokonania odmiennej niż organy oceny spełnienia tej przesłanki. Nie można było od organów wymagać bardziej szczegółowych ustaleń i rozważań z urzędu. To strona dysponuje odpowiednimi dokumentami, które mogła przedstawić jako dowody pozwalające dokonać odmiennej w tym przedmiocie oceny. Jest oczywistym, że każda kara pieniężna niesie za sobą określoną dolegliwość finansową dla firmy, wpływa na sytuację ekonomiczną. Taki jest jeden z celów jej wymierzenia w następstwie stwierdzenia naruszenia nałożonych przez ustawodawcę obowiązków. Poczynione przez organ ustalenia dotyczące sytuacji finansowej skarżącego pozwalają przyjąć, że nie stanowi ona zagrożenia dla interesów firmy, dla jej bytu.
Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie zostało spełniona również druga przesłanka określona w art. 24 ust. 4 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa.
Nie jest zdaniem Sądu właściwy pogląd, zgodnie z którym powiązanie oceny spełnienia przesłanki interesu publicznego z ustaleniem, czy w konkretnej sprawie doszło do uchybienia obowiązku uiszczenia podatku. Nałożenie dodatkowych obowiązków między innymi na przewoźników ma wspólnie z pozostałymi rozwiązaniami zapewnić realizację celów ustawy SENT. Podmioty biorące udział w obrocie towarami za "wrażliwe" nawet tylko na jednym z etapów tego obrotu winny się liczyć z koniecznością realizacji dodatkowych obowiązków nałożonych przez ustawodawcę, a tym samym dołożyć należytej staranności w ich wykonywaniu. Tylko w takiej sytuacji możliwe jest osiągnięcie określonych przez ustawodawcę celów, których zasadność nie może budzić wątpliwości. Takiej staranności można oczekiwać przede wszystkim od pomiotów prowadzących w danym zakresie działalność gospodarczą. Zatem w interesie publicznym jest egzekwowanie przez organy administracji publicznej obowiązków nałożonych na określone podmioty, bo tylko takie działanie zapewnia osiągniecie zakładanego celu.
Nie jest zasadne przyjęcie, że usunięcie już w trakcie kontroli uchybień stwierdzonych przez organ, uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Takie stanowisko wręcz stanowiłoby zachętę dla przedsiębiorców do lekceważącego podejścia do realizacji nałożonych obowiązków, albowiem usunięcie uchybień będzie co do zasady możliwe w trakcie przeprowadzanej kontroli. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że przeprowadzane kontrole obejmują nieznaczny procent faktycznie wykonywanych przewozów tzw. towarów wrażliwych. Takie stanowisko może stanowić przeszkodę dla osiągnięcia celów zakreślonych przez ustawodawcę w przedmiotowej ustawie. Nie tylko można, ale wręcz należy wymagać od podmiotów prowadzących daną działalność gospodarczą podwyższonej staranności i odpowiedniej organizacji pracy w zakresie wykonywania nałożonych w tym zakresie przez ustawodawcę obowiązków. Zdaniem Sądu, sam fakt podania niewłaściwego numeru rejestracyjnego naczepy ciągnikowej, którą jest przewożone około 25.000 kg oleju palmowego, który to numer został następnie sprostowany na etapie kontroli,
z uwagi na powyższe rozważania nie uzasadnia przyjęcia w niniejszej sprawie, że została spełniona przesłanka interesu publicznego określona w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Nadto Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała, aby nałożenie spornej kary pieniężnej miało wpływ na sytuację zatrudnionych pracowników, w szczególności ograniczenie zatrudnienia, czy też nawet zmniejszenie ich wynagrodzenia. Powyższych stwierdzeń strona nie udowodniła, przedkładając np. analizę sytuacji finansowej firmy i wpływu na nią obowiązku uiszczenia kary pieniężnej. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla firmy prowadzonej przez stronę, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu powołanego przepisu.
Dokonując odniesienia ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie do treści art. 24 ust. 3 ustawy SENT należy uznać, że zasadnie organy odmówiły zastosowania instytucji w nim określonej. Ani w toku całego postępowania administracyjnego, ani w złożonej skardze, strona nie wykazała, że aktualna pandemia miała tak negatywny wpływ na funkcjonowanie firmy, że zachodzi konieczność zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy. Jest faktem powszechnie znanym, że co do zasady ograniczenia wprowadzone w związku z pandemią mają niewątpliwie wpływ na rozwój gospodarki, sytuację finansową wielu firm. Jednak nie może do prowadzić do uogólnień. W wielu przypadkach okres pandemii nie miał aż tak znaczącego ujemnego wpływu na działalność firm oraz osiąganych przez nie wyników ekonomicznych. Tym samym strona jako dysponent wielu dokumentów, których organ nie posiada winna tą przesłankę wykazać.
Powyższe rozważania dotyczące oceny zasadności odmowy zastosowania przez organy w niniejszej sprawy w stosunku do strony art. 24 ust. 3 ustawy SENT, czyli odmowy odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, wobec braku spełnienia określonych w nim przesłanek tj. ważnego interesu przewoźnika czy też interesu publicznego, przesądzają o tym, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania omawianej instytucji.
Mając na uwadze sposób prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jednoznaczne określenie przedmiotu tego postępowania, informowanie strony o każdej podejmowanej przez organy czynności, pouczanie strony o okolicznościach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym konieczności przedłożenia dowodów, pozwalających na zastosowanie art. 24 ust. 3 ustawy SENT, przeprowadzenie w tym zakresie postępowania z urzędu poprzez zwrócenie się o udzielenie informacji do właściwego urzędu skarbowego oraz oddziału zakładu ubezpieczeń społecznych, umożliwienie stronie wypowiedzenie
się co do zgromadzonego materiału dowodowego, w sposób jednoznaczny przemawia za przyjęciem, że postępowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie określonej w art. 121 ustawy Ordynacja podatkowa oraz zasady zapewnienia stronie czynnego udziału na każdym etapie tego postępowania, o której mowa w art. 122 tejże ustawy. Przyjęcie przez organy odmiennej oceny określonych faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy niż ocena przedstawiona przez stronę nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że wskazane zasady zostały naruszone, w szczególności, gdy ocena przedstawiona przez organy znajduje potwierdzenie w dokonanych ustaleniach i zgromadzonym materiale dowodowym, a strona poprzez przedstawienie innych dowodów tej oceny skutecznie nie podważyła. Przedstawioną przez stronę argumentacja w tym zakresie należy uznać li tylko za polemikę z oceną przedstawioną przez organy.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia wyrażonej w art. 31 Konstytucji RP, a następnie rozwiniętej w art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 161) zasady proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej winny podejmować działania proporcjonalne do zamierzonego celu. Nie powinny nakładać na stronę obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Dotyczy to również podejmowania środków dyscyplinujących, czy też o charakterze sankcyjnym w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku nałożonego w drodze ustawy. Strona podnosząc naruszenie powyższej zasady wskazuje, że w niniejszej sprawie naruszenie obowiązku polegało na niezamierzonej omyłce w oznaczeniu numeru rejestracyjnego naczepy ciągnikowej, którą był przewożony tzw. towar wrażliwy. Jednak stronie umyka fakt, jakiemu celowi służyło nałożenie na podmioty prowadzące działalność gospodarczą w zakresie przewożenia takich towarów, a o których wyżej w niniejszym uzasadnieniu była już mowa, jak również np. ilość przewożonego tego towaru. Bez realizacji tych obowiązków, w tym podawania danych zgodnych ze stanem faktycznym, nie jest możliwe osiągnięcie zamierzonych celów. Stąd wynika między innymi wysokość wymierzonej kary pieniężnej, określonej przez ustawodawcę. Nie jest uzasadniony pogląd, że samo ogólne odniesienie się do ilości wykonywanych tego rodzaju usług przez przedsiębiorcę uzasadnia zastosowanie art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Z uwagi na cele, jakie mają zostać osiągnięte poprzez wprowadzenie w życie ustawy SENT, skali zjawiska, którego zwalczaniu miały służyć wprowadzone regulacje, uzasadniają nie tylko nałożenie określonych w ustawie obowiązków, ale także kar, w tym o charakterze pieniężnym na podmioty prowadzące działalność gospodarczą.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skargę oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło