II SAB/Wa 26/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi L. S. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 38/20 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 38/20; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. Pismem z [...] sierpnia 2017 r. L. S. skierowała do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708); zwanej dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) w przedmiocie ustalenia, że wobec niego podlega wyłączenie art. 15c i art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Pismem z [...] września 2017 r. organ, powołując się na konieczność wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy i podjęcia szeregu czynności wyjaśniających, zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do [...] kwietnia 2018 r. Równocześnie w tym samym dniu, tj. [...] września 2017 r. organ wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz podanie, jakie okresy pracy i służby w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia. Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA odpowiedział na wezwanie organu pismem z [...] października 2017 r., w którym poinformował, że L. S. ma ustalone prawo do emerytury. Funkcjonariusz został zwolniony ze służby w Biurze Finansów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] maja 2004 r. Do pisma dołączono wydaną na podstawie art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym decyzję o ponownym ustaleniu wysokości emerytury z [...] lipca 2017 r., wraz z otrzymaną informacją z Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) z [...] maja 2017 r. o pełnieniu przez wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b wskazanej ustawy. Pismem z [...] marca 2018 r. organ wystąpił do Szefa ABW z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby wnioskodawcy, która pozwoli ocenić spełnienie przez niego przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w tym zwłaszcza informacji dotyczącej stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach (w tym zaświadczeniach) potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.), jak również informacji o wszelkich prawomocnych wyrokach zapadłych wobec strony w sprawach karnych i karno-skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych oraz podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego, a także ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych umorzonych w związku ze zwolnieniem ze służby. Ponadto tego samego dnia organ wystąpił do Prezesa IPN z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby wnioskodawcy do 31 lipca 1990 r. oraz o przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków od 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. L. S. pismem z dnia [...] maja 2018 r. wniosła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ponaglenie oraz skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania. Pismem z [..] marca 2018 r. Prezes IPN, a pismem z [...] lipca 2018 r. Szef ABW przesłali do organu żądane dokumenty. Następnie L. S. pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pismem z [...] października 2018 r. organ poinformował wnioskodawcę, że została zebrana dokumentacja niezbędna do merytorycznego rozstrzygnięcia oraz pouczył o treści art. 10 i art. 81 K.p.a., jednocześnie wskazując, że niniejsza sprawa zostanie rozpoznana do [...] lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 457/18 zobowiązał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku L. S. z dnia [...] sierpnia 2017 r. w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 zł. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji [...] listopada 2019 r. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Następnie na skutek skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 38/20 uchylił zaskarżoną decyzję. Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Minister zwrócił się do IPN o przesłanie kopii szerszej dokumentacji wnioskodawcy. L. S. pismem z [...] listopada 2020 r. wniosła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwanie o zmianę decyzji zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 38/20. Akta przedmiotowej sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia z uzasadnieniem wpłynęły do organu 12 października 2020 r. Dnia 12 listopada 2020 r. do organu wpłynęło ponaglenie strony. Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. L. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 38/20. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Minister w dniu [...] stycznia 2021 r. wydał w sprawie decyzję. Strona skarżąca pismem procesowym doprecyzowała niniejszą skargę wyjaśniając, że jest to skarga na bezczynność w rozpoznaniu sprawy zainicjowanej wnioskiem z [...] sierpnia 2017r. a nie skarga w trybie przepisu art.154 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jawiła się jako częściowo zasadna. W pierwszej kolejności należało wyjaśnić, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie dokonał żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, lecz pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zatem zwalczanie braku działania w załatwianiu sprawy administracyjnej i bez znaczenia pozostają tu okoliczności, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem wyłącznie ustalenie, że organ był zobowiązany na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji, innego aktu lub podjęcia czynności i tego zaniechał. Analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy przez pryzmat w/w przesłanek prowadziła do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, co do zasady jest bowiem zobowiązany do wydania decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie. Okolicznością nie wymagającą dowodzenia jest także to, że organ administracji winien działać w sposób sprawny, nie przekraczając terminów, które ustawodawca określił jako wystarczające do załatwienia sprawy administracyjnej. W myśl normy art. 35 K.p.a. powinien więc załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Jeśli konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego załatwienie sprawy winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy, według składu orzekającego Minister dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku inicjującego postępowanie i bezczynność ta trwała w dacie wystąpienia przez stronę skarżącą z niniejszą skargą do Sądu. Organ otrzymał akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu administracyjnego w dniu 12 października 2020r. Skarga na bezczynność została wywiedziona [...] grudnia 2020r. Organ w sposób skuteczny rozpoznał natomiast wniosek dopiero po wniesieniu owej skargi na bezczynność – tj. w dniu [...] stycznia 2021 r. - a zatem do tej daty pozostawał w bezczynności. Przyjmując, że przedmiotowa sprawa merytoryczna miała charakter szczególnie skomplikowany, organ uchybił ustawowemu terminowi zakreślonemu na rozpoznanie sprawy administracyjnej o nieco ponad miesiąc. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W doktrynie spostrzega się, że przy ocenie charakteru bezczynności lub przewlekłości kluczowa jest długość okresu tej bezczynności (przewlekłości) (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr 12, poz. 116). Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe" , "wyraźne", "oczywiste". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie wniosek inicjujący postępowanie, choć z uchybieniem ustawowych terminów, ale został załatwiony. Zwłoka organu nie była przy tym nadmierna, gdyż trwała nieco ponad miesiąc. Konsekwentnie do powyższego Sąd nie mógł uwzględnić wniosku o ukaranie organu grzywną. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając w trybie art.151 P.p.s.a. żądanie wymierzenia grzywny.