I SA/Wa 1536/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz B. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ISA/Wa 1536/18 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], odmawiającej potwierdzenia B. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej polskiej, położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], składającej się z lasów o powierzchni [...] ha – utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktycznie i prawne. B. K. wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2014 r. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W. T. w postaci majątku ziemskiego [...], folwarku [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] oraz nieruchomości położonych w P. , pow. [...] a jako podstawę prawną wskazała art. 2 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 3 ww. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. Pismem z dnia 24 września 2015 r. doprecyzowała wniosek wskazując, że W. T. był współwłaścicielem w 1/4 części, wraz ze swym rodzeństwem – S. T., W. T. i K. T. - lasów o powierzchni [...] ha, wchodzących w skład majątku ziemskiego [...] oraz sześciu działek rolnych o powierzchni [...] ha, położonych w P., jak również wyłącznym właścicielem gruntów rolnych o powierzchni [...] ha, otrzymanych z podziału majątku [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 7 ust. 2 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. odmówił potwierdzenia B. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. nieruchomości, położonej w S. oraz udziałów we współwłasności nieruchomości, stanowiących majątek ziemski [...], wraz z folwarkiem [...] oraz nieruchomości, położonej w P., woj. [...]. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie spełnił przesłanki, wynikającej z art. 2 ust. 2 ww. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. Od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. B. K. złożyła odwołanie. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda [...], ponownie rozpatrując sprawę, powinien przede wszystkim: 1) uzupełnić postępowanie dowodowe, w tym wezwać stronę do przedłożenia stosownych dowodów, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, 2) dokonać należytego uzasadnienia ponownego rozstrzygnięcia w sprawie, uwzględniając całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, 3) ustalić przedmiot postępowań, prowadzonych przez Wojewodę [...], w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz pozostałych spadkobierców rodzeństwa T. i zestawić go z przedmiotem niniejszego postępowania. Wojewoda [...] rozpoznał wniosek B. K. z dnia 21 sierpnia 2014 r. doprecyzowany pismem z dnia 24 września 2015 r. trzema decyzjami. Decyzjami nr [...] i nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Wojewoda [...] odmówił B. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T., odpowiednio: nieruchomości, położonej w S., składającej się z gruntów rolnych o powierzchni [...] ha oraz udziału, wynoszącego 1/4 część w prawie własności nieruchomości, położonej w P., pow. [...], woj. [...], składającej się z sześciu działek rolnych o powierzchni [...] ha. Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. Wojewody [...] odmawiająca potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. udziału, wynoszącego 1/4 część w prawie własności nieruchomości, położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w S., gm. [...], pow. [...], woj. [...], składającej się z lasów o powierzchni [...] ha. Wojewoda [...] wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2097), potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek ten składa właściciel pozostawionej nieruchomości, jej współwłaściciel, spadkobierca tych osób bądź też osoba wskazana spośród spadkobierców do rekompensaty (art. 5 ust. 2 ustawy). Zakres podmiotowy ustawy określają natomiast art. 2 i 3, ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195) zgodnie z którymi prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: 1. art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580), 2. art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), 3. § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, zaś w razie śmierci właściciela jego spadkobiercom posiadającym obywatelstwo polskie. Organ I instancji podniósł , że do momentu nowelizacji, dokonanej wskazaną wyżej ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r., art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowił, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1. Ze względu na nowelizację treści art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ustawodawca umożliwił osobom, które nie złożyły wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., złożenie takiego wniosku, jeśli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane tą nowelizacją. Wojewoda [...] ustalił, że właścicielem udziału, wynoszącego 1/4 część w prawie własności nieruchomości, położonej w S., gm. [...], pow. [...], woj. [...], składającej się z lasów o powierzchni [...] ha, był W. T., s. W. i H., ur. [...] lipca 1904 r. w P., ostatnio stale zamieszkały w P., uznany za zmarłego z dniem [...] stycznia 1947 r. oraz że prawo do rekompensaty za udział, wynoszący 1/4 część, w prawie własności ww. nieruchomości pozostawionej przez W. T. w Z., przysługiwałoby B. K. w całości. Podkreślił, że w niniejszej sprawie zasadniczą kwestią jest ustalenie, czy wnioskodawca B. K. składając swój wniosek po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i argumentując go spełnieniem wymogu, wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. w rzeczywistości spełniła ten wymóg. Organ I instancji wskazał, że przed nowelizacją ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., dokonanej ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r., brak było w niej definicji zamieszkiwania. Definicja zamieszkiwania była analizowana w kontekście miejsca koncentracji interesów życiowych ( co wynikało z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych), a nie zamieszkiwania dokładnie dnia 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji ustalił, , że W. T. do chwili mobilizacji w sierpniu 1939 r. niewątpliwie zamieszkiwał na byłym terytorium państwa polskiego, najprawdopodobniej w P., wraz z żoną R. i synem J. Zatem nie można uznać, że w związku z mobilizacją do wojska oraz okolicznościami wojennymi W. T. zmienił miejsce zamieszkania, nawet jeżeli 1 września 1939 r. nie przebywał fizycznie na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ I instancji podkreślił, że w świetle dostępnych informacji oraz dokumentów zgromadzonych w postepowaniu administracyjnym wnioskodawca lub jego poprzednik prawny nie mogli oczekiwać niekorzystnego wyniku ewentualnego postępowania, zainicjowanego przed 31 grudnia 2008 r., z uwagi na niespełnienie wymogu zamieszkiwania W. T. w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Historycznie rzecz ujmując majątek [...] po śmierci pierwotnego właściciela W. T. został podzielony pomiędzy jego dzieci, tj. S. T., W. T., W. T. i K. T. Na każdą z części tego majątku odpowiednio przypadającą na spadkobiercę , została założona oddzielna księga wieczysta (uwierzytelniona kopia: wyciągu z wykazu hipotecznego księgi wieczystej oznaczonej numerem hipotecznym [...] z dnia [...] sierpnia 1938 r.) W. T. na datę wybuchu II wojny światowej był właścicielem wyodrębnionej części majątku oraz współwłaścicielem w 1/4 części wraz ze swoim rodzeństwem S. T., W. T. i K. T. - lasów o powierzchni [...] ha, wchodzących w skład majątku ziemskiego [...]. Organ I instancji podkreślił, że kluczowe w niniejszej sprawie stało się ponadto ustalenie przedmiotu wniosków o rekompensatę, złożonych do dnia 31 grudnia 2008 r. przez spadkobierców rodzeństwa T., tj. K., S., W. i W. oraz ich matki H. Ustalił, ze do dnia 31 grudnia 2008 r. został złożony między innymi wniosek dotyczący udziału S. T., wynoszący 1/4 część, w prawie własności nieruchomości, stanowiących majątek leśny [...] o pow. [...] ha, potwierdzonego odpisem wykazu majątków leśnych położonych na terenie powiatu [...] na dzień [...] stycznia 1938 r., sporządzonego w czerwcu 1938 r. złożony do Wojewody [...]. Wojewoda [...] wskazał, że z przepisów nie wynika, by prawo do rekompensaty, nawet w przypadku, gdy nieruchomość była przedmiotem współwłasności, przysługiwało wszystkim współwłaścicielom tej nieruchomości łącznie. W konsekwencji skierowane do Wojewody [...] wnioski spadkobierców współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości nie wszczynają postępowania względem pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, w tym spadkobierców W. T. Z tego względu, wniosek B. K. z dnia 21 sierpnia 2014 r. należy traktować jako wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie wyłącznie w stosunku do udziału, należącego do W. T., we współwłasności nieruchomości, pozostawionej w S. Wojewoda [...] uznał, że postępowanie, dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty za należący do W. T. udział, wynoszący 1/4 część, w prawie własności nieruchomości, położonej w S., składającej się z [...] ha lasu, zostało zainicjowane dopiero wnioskiem B. K. z dnia 21 sierpnia 2014 r. W konsekwencji zdaniem organu nieuzasadnione jest stanowisko skarżącej, że wnioski dotyczące ww. nieruchomości zostały złożone w ustawowym terminie przez innych spadkobierców rodzeństwa T., a tym samym wszczęły postępowanie administracyjne także w stosunku do niej. Wojewoda [...], w oparciu o zebrane dowody, ocenił, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki, określone w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r., pozwalające na wydanie decyzji potwierdzającej B. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. T. udziału, wynoszącego 1/4 część w prawie własności nieruchomości, położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w S., składającej się z [...] ha lasu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] - utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. Organ odwoławczy po ponownym rozpoznaniu sprawy wskazał, że Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2016 r, nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu w/w decyzji stwierdził, że organ I instancji powinien ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy nieruchomość objęta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 nr [...], potwierdzająca E. R. prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez K. R. w miejscowości S. oraz postępowaniem przed Wojewodą [...] z wniosku A. T., M. G. oraz P. T. o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. T. nieruchomości w miejscowości S., jest tożsama z nieruchomością w S. objętą niniejszym postępowaniem, i ustalić krąg współwłaścicieli nieruchomości w S. Organ odwoławczy podkreślił, ze Wojewoda [...] dokonał czynności wskazanych w uzasadnieniu decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2016 r., nr [...] i pismem z dnia [...] października 2017 r., wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego o wypożyczenie akt spraw zakończonych decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] potwierdzającej E. R., A. T., M. G., P. T., B. K. oraz Z. T. przysługiwanie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez Panią H. T. w P., powiat [...], województwo [...], oraz decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] potwierdzającej E. R. przysługiwanie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez K. R. w S., powiat [...], województwo [...]. Wojewoda [...] poinformował że , w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], został złożony wniosek o wznowienie postepowania ponieważ odnaleziono dokumenty świadczące o tym, że K. R. poza gruntami rolnymi zabudowanymi domem mieszkalnym w S. była również współwłaścicielką wraz z rodzeństwem S. T., W. T. i W. T. nieruchomości leśnych położonych w majątku [...]. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca na poparcie swojego stanowiska nie przedłożyła żadnych dowodów, a znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują jednoznacznie, że majątek [...] po uśmierci W. T. został podzielony pomiędzy jego dzieci S. T., W. T., W. T. i K. T., a na każdą z części majątku odpowiednio przypadającą na jego dzieci tj S. T., W. T., W. T. i K. T., została założona oddzielna księga wieczysta (uwierzytelniona kopia: wyciągu z wykazu hipotecznego księgi wieczystej oznaczonej numerem hipotecznym [...]). Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, ze W. T. nie występował jako współwłaściciel majątku [...] wraz ze swoim rodzeństwem. Z materiału dowodowego wynika, że W. T. był właścicielem odrębnej części majątku [...]. W ocenie organu II instancji B. K. nie udowodniła, że na złożenie przez nią wniosku w dniu 21 sierpnia 2014 r. i na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania przez W. S. w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP miały wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego B. K. złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy ż dnia 8 lipca 2005 r. Organ odwoławczy podkreślił, ze z dyspozycji art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony poza obecnymi granicami RP jest , postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego podmiotu. Przy czym dla skutecznego przyznania prawa do rekompensaty konieczne jest złożenie wniosku przed dniem 31 grudnia 2008 r. Termin na złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu nieruchomości j pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest terminem prawa materialnego i ogranicza w czasie dochodzenie podmiotowych roszczeń. W ocenie organu odwoławczego Wojewoda [...] zgodnie z prawem odmówił B. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], gm. [...], powiat [...], województwo [...], składającej się z [...] ha lasu. Strona bowiem złożyła wniosek o w/w nieruchomość dopiero w dniu 21 sierpnia 2014 r., a zatem po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 w/w ustawy, termin prawa materialnego, wyklucza po jego upływie skuteczne żądanie prawa do rekompensaty za inne nieruchomości niż zgłoszone przed ta datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.10.2017 r. sygn. akt I OPS 3/17: "Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 20142 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy." Organ odwoławczy na podstawie akt sprawy ustalił, że W. T. był jedynym właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...], składającej się z [...] ha lasu. Podkreślił, że każdy z następców prawnych W. T. tj. K. R., S. T., W. T. i W. T., posiadał odrębną własność majątku [...]. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że po śmierci W. T. nastąpił podział majątku i wyodrębnienie dla każdego z jego następców prawnych oddzielnej części majątku [...]. Odnośnie zarzutów skarżącej wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., organ administracji może prowadzić postępowanie administracyjne z wniosku strony złożonego w terminie określonym w/w ustawą dopiero po wykazaniu przez stronę że na ocenę spełnienia przez nią wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane niniejszą ustawą. Strona w przedmiotowym postępowaniu nie wykazała, że na ocenę spełnienia przez nią wymogu zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP miały wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. Jak wynika z materiału dowodowego strona od samego początki wiedziała, że jej poprzednik prawny W. T. zamieszkiwał na byłym terytorium RP - pismo Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] lipca 2014 r., przesłane przez stronę postępowania przy wniosku z dnia 21 sierpnia 2014 r. zatem zarzut t| dotyczący naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. jest niezasadny. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. K. Zaskarżonej decyzji zarzucała naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, a mianowicie: 1. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że sytuacja, w której właściciel nieruchomości pozostawionej poza granicami obecnej Rzeczypospolitej Polskiej nie przebywał w dniu 1 września 1939 roku na terenach byłej Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na odbywaną służbę wojskową, jest sytuacją irrelewantną dla oceny spełnienia wymogu zamieszkiwania na tych terenach z perspektywy zmian dokonanych w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2. art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędne przyjęcie, iż wnioskodawczyni nie wykazała spełnienia przesłanek uzasadniających złożenie przez nią wniosku o przyznanie jej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami obecnej Rzeczypospolitej Polskiej przez W. T. w terminie wskazanym w ust. 1 tej ustawy 3. art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP bądź spadkobierców właściciela takiej nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości bądź ich spadkobierców, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 5 ust. 2 ustawy prowadzi do konkluzji, iż złożenie wniosku o potwierdzenie przyznania prawa do rekompensaty w terminie do 31 grudnia 2008 r. przez jednego ze spadkobierców jest wystarczające do prowadzenia postępowania wobec wszystkich spadkobierców, nawet tych, którzy takiego wniosku nie złożyli lub złożyli go z uchybieniem terminu, oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie 1.art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i nierozpoznanie istoty sprawy, 2. art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w szczególności w zakresie błędnego ustalenia, że W. T. nie był współwłaścicielem lasu majątku [...], a właścicielem określonej jego części. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podkreśliła, ze Minister dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych Wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu ustalił bowiem, że po śmierci W. T. nastąpił podział całego majątku ziemskiego [...] (w tym lasów). Tymczasem zgodnie z " Wykazem majątków leśnych położonych na terenie powiatu [...] na dzień 1 stycznia 1938 roku" (sporządzony w czerwcu 1938 roku) do rodziny T. należał las w majątku [...] o powierzchni ogólnej wynoszącej [...] hektarów. Także z dokumentu w sprawie [...] z dnia [...] grudnia 1933 r., zawierającego polecenie Kierownika Urzędu, aby uczynić odnośne adnotacje w ewidencji gruntów wynika, że część majątku [...] stanowiły lasy o powierzchni [...] hektarów, stanowiące współwłasność S., W., K. i W. T., dzieci W. Z kolei w wyciągu z wykazu hipotecznego księgi wieczystej oznaczonej hipotecznym numerem [...] z dnia [...] sierpnia 1938 roku (dział drugi), opisane zostało w jaki sposób W. T. i jej rodzeństwo zostali właścicielami majątku [...]. Po śmierci W. T. w dniu [...] czerwca 1919 roku, majątek [...] odziedziczyły w częściach równych jego dzieci: S., W., K. i W. T., na mocy testamentu z dnia [...] czerwca 1919 roku, zatwierdzonego do wykonania orzeczeniem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] maja 1921 roku. W dniu [...] stycznia 1930 roku spadkobiercy W. T. dokonali podziału majątku ziemskiego w zakresie gruntów nieleśnych. Natomiast w zakresie lasów nie został dokonany podział (co potwierdza m.in. dokument w sprawie [...] z dnia [...] grudnia 1933 roku), a zatem W. T. przysługiwał udział wynoszący 1/4 ogólnej powierzchni lasów ([...] hektarów). Skarżąca podniosła, ze K. R., E. R. oraz A. T. złożyły wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie określonym w art. 5 ust. 1 omawianej ustawy, a złożenie wniosku chociażby przez jednego z uprawnionych w terminie powoduje, że jego wniosek traktowany jest jako wniosek pozostałych współuprawnionych (współwłaścicieli lub spadkobierców współwłaścicieli). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zwarzył, co następuje : Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji były przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2097 z późn. zm.) powoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska". Prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl przepisów tej ustawy, przysługuje ich właścicielowi (art. 2), a w przypadku jego śmierci wszystkim jego spadkobiercom bądź niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, o czym stanowi art. 3 ust. 2 ustawy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Podnieść należy, że 9 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, w sprawie o sygn. akt I OPS 3/17, w której stwierdził, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że wszystkie uwarunkowania materialnoprawne i proceduralne prowadzą do stanowiska, że współwłaściciel lub spadkobierca składając wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty powoduje wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a., nie tylko w sprawie przysługującego mu udziału w prawie do rekompensaty, ale wszczęcie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Sąd uznał, że jeżeli kilku osobom przysługuje uprawnienie wynikające z norm prawa materialnego tj. z przepisów art. 3 ust. 1 albo art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze w związku z art. 2 ustawy, osoby te (współwłaściciele albo spadkobiercy właściciela pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości) występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego. Taki rodzaj współuczestnictwa charakteryzuje się przede wszystkim tym, że uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania zależą wzajemnie od siebie. Zależność taka zachodzi m.in. w sytuacji, gdy uprawnienia lub obowiązki stron są wspólne. NSA wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Tak samo według art. 3 ust. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wystarczające jest aby jeden ze spadkobierców lub współwłaścicieli złożył wniosek w terminie do 31 grudnia 2008 r., a organ powinien z urzędu ustalić, którym osobom przysługuje przymiot strony i umożliwić tym osobom aktywny udział w postępowaniu, bowiem posiadanie przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Jeśli zaś tak zawiadomiona osoba nie przyłączy się do postępowania w charakterze strony domagającej się potwierdzenia prawa także na jej rzecz, brak będzie podstaw do przyznania jej uprawnienia. To jednak od woli osoby uprawnionej, a nie od czynności procesowych podejmowanych poza jej wiedzą będzie zależało rozstrzygnięcie dotyczące także jej interesu prawnego. Ponadto skład siedmiu sędziów NSA wskazał na celowość załatwiania sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty jednym rozstrzygnięciem. Podkreślić należy, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ma ona ponadto, tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. W przedmiotowej sprawie sporne jest czy po śmierci W. T. nastąpił podział całego majątku ziemskiego [...], w tym lasów ( organ odwoławczy jak wskazał dokonał takich ustaleń na podstawie akt sprawy) czy tez pozostawały one we współwłasności rodzeństwa. Czy prawo do rekompensaty, nawet w przypadku, gdy nieruchomość była przedmiotem współwłasności, przysługiwało wszystkim współwłaścicielom tej nieruchomości łącznie. Zdaniem organu I instancji skierowane do Wojewody [...] wnioski spadkobierców współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości nie wszczynają postępowania względem pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, w tym spadkobierców W. T. Z tego względu, wniosek B. K. z dnia 21 sierpnia 2014 r. należy traktować jako wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie wyłącznie w stosunku do udziału, należącego do W. T., we współwłasności nieruchomości, pozostawionej w S. Organ I instancji stanął na stanowisku, ze spadkobiercy współwłaścicieli mogą składać wnioski w ramach udziału należącego do ich poprzednika prawnego, czyli w zakresie określonym przez należący do poprzednika tytuł prawny. Wynika to z tego, ze rodzeństwo i dzieci rodzeństwa nie maja żadnych praw do nieruchomości należącej do W. T. w tym również do udziału w nieruchomości leśnej. Prawa te mają następcy W. T., a rodzeństwo nie zalicza się do tej grupy, co oznacza ze nikt z rodzeństwa nie jest uprawniony do złożenia wniosku dotyczącego jego mienia. Kolejna kwestią sporna jest czy zmiany dokonane ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. ustawy zabużańskiej miały wpływ na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania przez W. T. w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niezłożenie przez B. K. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r Organy obu instancji twierdzą, że wnioskodawczyni lub jej poprzednik prawny nie mogli oczekiwać niekorzystnego wyniku ewentualnego postępowania zainicjowanego przed 31 grudnia 2008 r. Natomiast skarżąca jest innego zdania. Odnosząc się do kwestii ustaleń faktycznych dokonanych przez organ odwoławczy według którego W. T. był jedynym właścicielem całej nieruchomości leniej, stwierdzić należy, ze przede wszystkim Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie uzasadnił dlaczego doszedł do takiego wniosku. Nie można bowiem nazwać uzasadnianiem stwierdzenia, ze organ odwoławczy dokonał ustaleń w tym przedmiocie na podstawie akt sprawy. Organ odwoławczy nie wskazał w oparciu o jakie dokumenty doszedł do takiego wniosku tym bardziej, ze ustalenie to pozostaje w sprzeczności z ustaleniem dokonanym przez organ I instancji jak również z ustaleniami dokonanym przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] października 2017 r. Skarżąca zwróciła uwagę, że zgodnie z " Wykazem majątków leśnych położonych na terenie powiatu [...] na dzień 1 stycznia 1938 roku" do rodziny T. należał las w majątku [...] o powierzchni ogólnej wynoszącej [...] hektarów. Z dokumentu w sprawie [...] z dnia [...] grudnia 1933 r., wynika, że część majątku [...] stanowiły lasy o powierzchni [...] hektarów, stanowiące współwłasność S., W., K. i W. T., dzieci W. W dniu [...] stycznia 1930 r. spadkobiercy W. T. dokonali podziału majątku ziemskiego w zakresie gruntów nieleśnych. Natomiast w zakresie lasów nie został dokonany podział, co potwierdza m.in. dokument w sprawie [...] z dnia [...] grudnia 1933 r. oraz pismo Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1939 r. W piśmie tym wskazano, że las majątku [...] o łącznej powierzchni około [...] ha, należący do K., S., W. i W. T. został uznany za ochronny decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1931 roku nr [...], z dnia [...] października 1937 roku nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 1939 roku nr [...]. Pismo to zostało przesłane do Oddziału Ochrony Lasów w dniu 30 sierpnia 1939 r. Podkreślić należy, że organ odwoławczy nie odniósł się do wskazanych dokumentów oraz nie uzasadnił na jakiej podstawie ustalił, ze W. T. był jednym właścicielem nieruchomości leśnej. Ustalenie to wiąże się istotnymi konsekwencjami dla skarżącej, gdyż w sytuacji gdyby jedynym właściciel lasów był W. T. nie ma zastosowania uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r. , w sprawie sygn. akt I OPS 3/17, w której stwierdził, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Kolejnej kwestią spornej jest czy prawo do rekompensaty, w przypadku, gdy nieruchomość była przedmiotem współwłasności, przysługiwało wszystkim współwłaścicielom tej nieruchomości łącznie. W świetle cytowanej uchwały Naczelnego Sadu Administracyjnego nie budzi obecnie wątpliwości, że wszczęcie postępowania przez jednego ze spadkobierców rodzi po stronie organu obowiązek zapewnienia czynnego udziału w tym postępowaniu również pozostałym spadkobiercom dawnej właścicielki, niezależnie od tego czy złożyli oni odpowiedni wniosek. Sytuacja ta odnosi się również do współwłaścicieli nieruchomości. Mając na względzie stanowisko wyrażone w powołanej uchwale należy stwierdzić, że jeżeli kilku osobom przysługuje uprawnienie wynikające z norm prawa materialnego ustawy zabużańskiej, to współuczestnictwo współwłaścicieli albo spadkobierców właściciela pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości ma charakter materialny. Zgodnie z art. 3 ust. 1 prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli nieruchomość poza obecnymi granicami RP pozostawili współwłaściciele, to ich spadkobiercy również są współwłaścicielami tej nieruchomości oczywiście w odpowiednich ułamkach. Oznacza to, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r. , w sprawie sygn. akt I OPS 3/17, złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do B. K., co oznacza, ze może ona przyłączyć się do toczącego się postepowania lub wystąpić z wnioskiem o wznowienie postepowania. Ale pamiętać należy, że postępowanie w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest postępowaniem wnioskowym, co oznacza że to strona precyzuje treść żądania. Strona ma obowiązek w terminie wynikającym z ustawy zabużańskiej wskazać wszystkie nieruchomości, za pozostawienie których domaga się rekompensaty. Jeżeli przepis wskazuje datę, do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie im rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to oczywistym jest, że zainteresowani w zakreślonym terminie najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani byli wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty. Zatem późniejsze sprecyzowanie wniosku, w szczególności poprzez wskazanie jeszcze innych nieruchomości po terminie zastrzeżonym w art. 5 ust. 1 ustawy, należy uznać za złożenie nowego wniosku, a nie uzupełnienie poprzedniego. Oznacza to, ze B. K. mogłaby przyłączyć się ale tylko i wyłącznie do toczącego się postępowania wszczętego na skutek wniosku złożonego w terminie, dotyczącego udziału we współwłasności któregokolwiek z rodzeństwa W. T., dotyczącego nieruchomości stanowiących majątek leśny [...] o pow. [...] ha. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, ze na datę [...] czerwca 2018 r. toczyło się postepowanie z wniosku spadkobierców K. R. o wznowienie postepowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty w zakresie nieruchomości leśnych, których była również współwłaścicielką. Odnosząc się do kwestii czy zmiany dokonane ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. ustawy zabużańskiej miały wpływ na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania przez W. T. w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niezłożenie przez B. K. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. stwierdzić należy, ze organy obu instancji prawidło oceniły iż nie mogli oczekiwać niekorzystnego wyniku ewentualnego postępowania, zainicjowanego przed 31 grudnia 2008 r., z uwagi na niespełnienie wymogu zamieszkiwania W. T. w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do momentu nowelizacji, dokonanej wskazaną wyżej ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r., art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowił, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1. Ze względu na nowelizację treści art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ustawodawca umożliwił osobom, które nie złożyły wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., złożenie takiego wniosku, jeśli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane tą nowelizacją. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły, ze miejscem zamieszkania W. T. od urodzenia nieprzerwanie był P., a wiec byłe terytorium RP, jak również że W. T. do chwili mobilizacji w sierpniu 1939 r. zamieszkiwał w P. wraz z żoną R. i synem J. Zatem nie można uznać, że w związku z mobilizacją do wojska oraz okolicznościami wojennymi W. T. zmienił miejsce zamieszkania, nawet jeżeli 1 września 1939 r. nie przebywał fizycznie na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podnoszona okoliczność przez skarżącą, ze w sierpniu 1939 r. został powołany do wojska i odbywał służbę wojskowa przy zachodniej granicy RP nie zmienia faktu, że miejscem jego zamieszkania był P. W P. mieszkała jego rodzina i znajdował się majątek który zapewniał byt rodzinie. Czasowy pobyt na innym terenie związany z powołaniem do wojska, nie oznacza że wola W. T. było wyprowadzenie się z P. Z uwagi na to, W. T. w dniu 1 września 1939 r. miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP to zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. jak prawidłowo oceniły organy obu instancji nie mają wpływu na ocenę spełnienia przez niego wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. W tej sytuacji z uwagi na omówione wcześnie kwestie dotyczące przysługiwania W. T. prawa współwłasności czy tez własności, jak twierdzi organ odwoławczy, nieruchomości leśnej oraz kwestii związanych z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego syg. akt. I OPS 3/17 koniecznym stało się uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji, jako wydanych z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego (art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r.) oraz przepisów prawa procesowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien ze szczególną starannością przeanalizować wszystkie dokumenty dotyczące prawa własności nieruchomości leśnej oraz ustalić czy toczy się postępowanie do którego mogłaby przystąpić B. K. Jeśli zaś B. K. nie przyłączy się do postępowania w charakterze strony domagającej się potwierdzenia prawa także na jej rzecz, brak będzie podstaw do przyznania jej uprawnienia. Ponadto skład siedmiu sędziów NSA wskazał na celowość załatwiania sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty jednym rozstrzygnięciem. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.