I SA/Wa 2148/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. P., E. K. i J. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] września 2017 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r. nr [...], odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez I. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Z ustaleń organu wynika, że wnioskiem z 5 grudnia 2008 r. M. P., A. K. i J. K. zwrócili się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich matkę I. K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Organ ustalił, że w ramach rekompensaty I. K. nabyła już gospodarstwo rolne w m. [...], gm. [...], które obejmowało grunt o powierzchni [...] ha i parcelę siedliskowo-zagrodową. Organ uznał, ze jedynym dowodem potwierdzającym, że I. K. jako właścicielka pozostawiła nieruchomość poza obecnymi granicami RP jest orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] z [...] października 1946 r., w którym stwierdzono, że pozostawiła gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha sadu, dom, stodołę, stajnie, chlew drewniany. Wnioskodawcy złożyli oświadczenia świadków; M. M. i W. J., które w ocenie organu spełniają formalne wymogi ustawy z 8 lipca 2005 r. jednak nie określono w nich powierzchni pozostawionej nieruchomości, co oznacza że oświadczenia te nie zaprzeczają temu, ze I. K. pozostawiła w m. [...] nieruchomość o pow. [...] ha, jak zostało to stwierdzone w orzeczeniu PUR z [...] października 1946 r. Złożone przez wnioskodawców dokumenty pozyskane z archiwum litewskiego, że dotyczą one M. W. i W. F. i w szczególności nieruchomości pozostawionej w m. [...]. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości, a stosownie do ust. 3 wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości i wartość położonych na niej budynków. W przedmiotowej sprawie 20% wartości nieruchomości pozostawionej wynosi [...] zł., którą to kwotę należy pomniejszyć o [...] zł tj. wartość nabytej nieruchomości. Zatem wysokość należnej rekompensaty jest mniejsza od wartości nabytej przez I. K. nieruchomości, co oznacza, że rekompensata została już w całości zrealizowania. W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji M. P., J. K. i E. K. zarzucili: 1) naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i art. 77 §1 kpa w zw. z art. 80 kpa polegające na tym, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dokonał dowolnej oceny dowodów, w szczególności nienależycie ocenił dokumenty – pismo Centralnego Archiwum Państwowego [...] z dnia [...] lipca 2007 r. dokumenty bankowe, a także zeznania świadków M. M. i W. J., odrzucając je z powodu ich niewiarygodności i uznając jednocześnie, że jedynym dowodem w sprawie jest orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, w sytuacji gdy należyta, całościowa i niewybiórcza ocena dowodów prowadzi do wniosku, że I. K. była właścicielką nieruchomości o powierzchni łącznej [...] ha, pozostawionej w [...]; 2) naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 kpa i art. 77 §1 kpa w zw. z art. Art. 80 kpa polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że I. K. pozostawiła poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej nieruchomość o powierzchni [...] ha położoną w [...], opierając to wyłącznie na złożonym przez nią oświadczeniu w tym zakresie we wniosku z dnia [...] lipca 1946 r. i wydanym na jego podstawie postanowieniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] października 1946 r., w sytuacji gdy całościowa ocena materiału dowodowego, w tym w szczególności faktu, ze I. K. jako repatriantka, a także inni świadkowie F. J. i A. S. nie mogli przyznać się do tego jak dużą nieruchomość strona rzeczywiście posiadała i zostawiła w wyniku wypędzenia, gdyż za ujawnienie prawdziwej powierzchni nieruchomości – większej niż przeciętna, przed ówczesnymi władzami komunistycznymi, groziły im represje; 3) naruszenie przepisów art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r, poz. 624) w zw. z art. 80 kpa przez ich nieuwzględnienie, polegające wprawdzie na dopuszczeniu w poczet materiału dowodowego oświadczeń dwóch świadków w miejsce braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 ww. ustawy, ale nieuwzględnieniu ich jako wiarygodnych, pomimo że dowody te spełniają formalne wymogi "ustawy zabużańskiej" i nie są jedynymi dowodami na własność I. K., której przedmiotem była nieruchomość o powierzchni łącznej [...] ha. Opierając się na powyższych zarzutach skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Skarżący dochodzą praw do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez I. K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowości [...], województwo [...] o pow. [...] ha. Organ uznał za udowodnione pozostawienie przez I. K. zabudowanej nieruchomości w [...] ale o pow. v ha. Pozostawienie nieruchomości o takiej powierzchni organ przyjął z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] z [...] października 1946 r., zgodnie z którym I. K. pozostawiła w [...] gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha sadu, dom, stodołę, stajnie, chlew. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie wniosku I. K. z [...] sierpnia 1946 r. oraz zeznań wskazanych przez nią świadków: F. J. i A. S. Oceniając dowody przedstawione przez wnioskodawców organ uznał, ze nie wynika z nich by I. K. pozostawiła nieruchomość o powierzchni [...] ha. Organ poszukiwał dowodów również we własnym zakresie zwracając się do licznych archiwów w Polsce, wymienionych w uzasadnieniu decyzji, do Centralnego Archiwum Państwowego [...], do Instytutu Pamięci Narodowej, do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Republice [...] Wydział Konsularny. Nie pozyskał żadnych dokumentów mogących stanowić dowód w sprawie. Przepisy art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w sposób szczegółowy wskazują istotne dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu do wniosku należy dołączyć m. in. Dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Konstrukcja tego przepisu dowodzi, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości. Jakimi dowodami okoliczności te mają być wykazane ustawa wskazuje w ust. 4 i ust. 5 przepisu art. 6. Pomimo, że przepis art. 6 ustawy nie wyklucza innych dowodów niż w nim wymienione, jednakże dowodom wskazanym w ustawie nadaje określoną rangę. W rozpoznawanej sprawie organ swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu PUR z [...] października 1946 r. Dowód w postaci orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacji wymieniony jest w art. 6 pkt 2 powołanej wyżej ustawy. Dowody wymienione w tym przepisie maja pierwszeństwo przed innym dowodami. Z orzeczenia wynika, że I. K. pozostawiła gospodarstwo rolne o pow. [...] ha zabudowane wymienionymi w nim budynkami. Tak więc orzeczenie to nie potwierdza, że I. K. pozostawiła nieruchomość o pow. [...] ha. Na równi z dowodem z orzeczenia PUR ustawodawca stawia dowód z dokumentów pozyskanych z archiwów państwowych (ust. 4 pkt 3). Organ I instancji w toku postępowania pozyskał dokument z Centralnego Państwowego Archiwum [...] o treści, że w archiwalnych zasobach izby rolniczej, w aktach 1937 r. na liście, bez daty, gospodarstw powiatu [...] ponad [...] ha wpisana jest za nr 130 – K. I. w miejscowości [...] posiadająca [...] ha użytków rolnych oraz [...] ha lasów i nieużytków (teczka 1 akt Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego Delegatura w [...] k-13-11). Dokument ten nie jest dokumentem własności, wymienia jedynie na liście bez daty, ze I. K. w miejscowości [...] posiada [...] ha użytków rolnych oraz [...] ha lasu, i nieużytków. Dokument ten nie może więc stanowić wyłącznego dowodu na okoliczność pozostawienia przez I. K. nieruchomości o tej powierzchni wobec treści orzeczenia PUR wydanego na podstawie oświadczenia samej I. K. i zeznań wskazanych przez nią świadków. Skarżący złożyli do akt sprawy uwierzytelnione kopie dokumentów pozyskanych z archiwów. Są to dokumenty bankowe, które odnoszą się do majątków stanowiących wówczas własność M. W. – matki I. K. i oraz W. F. – babki I. K. Należy wskazać, że w sprawie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. W. toczy się odrębne postępowanie i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie procedował w tej sprawie wyrokiem z 8 maja 2018 r.; sygn. akt I SA/Wa 2123/17. Natomiast co do majątku W. F., która zmarła 20 kwietnia 1934 r. brak jest potwierdzenia, że majątek ten odziedziczyła I. K. Z tego powodu dokumenty złożone przez stronę nie stanowią dowodu, że I. K. pozostawiła nieruchomość o pow. [...] ha. Artykuł 6 ust. 5 powołanej ustawy stanowi, ze w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być oświadczenia dwóch świadków, które muszą spełnić wymogi określone w tym przepisie. Wnioskodawcy złożyli oświadczenia dwóch świadków z 29 maja 2012 r., które spełniają wymogi określone przepisem art. 6 ust. 5 ustawy. Zeznali oni, ze I. K. do wybuchu II wojny Światowej była właścicielką folwarku [...]. Świadkowie ci w dacie 1 września 1939 r. byli w wieku 12 i 14 lat, nie wskazali jaką powierzchnie miał folwark a nadto zeznali, że wiedzę tę mają od członków swojej rodziny. Słusznie więc organ uznał, że oświadczenia tych świadków nie dowodzą, że I. K. pozostawiła nieruchomość o powierzchni [...] ha. W świetle powyższych rozważań należy uznać, że organ rozpatrzył w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dokonał oceny dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 kpa. Ocenę tę Sąd w całości podziela. Niezasadny jest więc zarzut skargi sformułowany w pkt 1 , gdyż nie można zarzucić organowi, że dokonał oceny dowodów w sposób dowolny i wybiórczy. Nietrafny jest zarzut skargi sformułowany w pkt 3 naruszenie art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez nieuwzględnienie jako wiarygodnych oświadczeń świadków M. M. i W. J. Organ oświadczenia te uznał za wiarygodne tylko ocenił słusznie, że nie wynika z nich iż I. K. pozostawiła nieruchomość o powierzchni [...] ha. Wreszcie za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów wskazanych w pkt 2 skargi polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że I. K. pozostawiła nieruchomość o pow. [...] ha położona w [...]. Jedynie w sposób wiarygodny, bo orzeczeniem PUR zostało wykazane, że pozostawiła nieruchomość o pow. [...] ha. Dowodów na to, że pozostawiła nieruchomość o większej powierzchni niż [...] ha, a szczególnie, że pozostawiła [...] ha w sprawie jest brak. Ze złożonych przez strony operatów szacunkowych wynika, że 20% wartości nieruchomości pozostawionej o pow. [...] ha, zabudowanej, wynosi [...]zł. Jest również bezsporne, że I. K. w ramach rekompensaty nabyła zabudowane gospodarstwo rolne w m. [...], gm. [...] pow. [...] ha, którego wartość została oszacowana na kwotę [...] zł. Wynika więc, że wysokość należnej rekompensaty jest mniejsza od wartości nieruchomości nabytej przez I. K.. Uzasadnia to odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty ponieważ I. K. prawo to zrealizowała w całości. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.