VIII SA/Wa 889/19
WyrokWSA w Warszawie2020-07-07
Skład orzekający: Cezary Kosterna, Iwona Szymanowicz-Nowak, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej wsparcie finansowe ze środków unijnych może zostać wydana z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli beneficjent stał się członkiem organizacji producentów owoców i warzyw po złożeniu powiadomienia o zamiarze wycofania produktów z rynku, a przed złożeniem wniosku o przyznanie wsparcia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego i postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. Brak było podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA, ponieważ skarżący spełnił warunki udzielenia wsparcia jako indywidualny producent w momencie składania powiadomienia, a późniejsza zmiana jego statusu prawnego (stanie się członkiem organizacji producentów) nie powinna automatycznie pozbawiać go prawa do wsparcia, zwłaszcza w sytuacji braku podwójnego finansowania i potencjalnej luki prawnej w przepisach.Stan faktyczny
Skarżący J. S. R. ubiegał się o wsparcie finansowe ze środków unijnych na wycofanie z rynku jabłek i gruszek. Pierwotnie otrzymał częściowe wsparcie, jednak później wszczęto postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków, wskazując na jego członkostwo w organizacji producentów owoców i warzyw od dnia [...] grudnia 2015 r. Organy administracji stwierdziły nieważność części decyzji przyznającej wsparcie, uznając to za rażące naruszenie prawa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra, argumentując m.in., że status indywidualnego producenta należy oceniać na dzień złożenia powiadomienia, a nie wniosku, oraz że nie doszło do podwójnego finansowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. S. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie pomocy finansowej ze środków unijnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...]z dnia [...] maja 2019 roku; 2) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego J. S. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. S. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako: "MRiRW", "organ odwoławczy") z dnia [...] października 2019 r., którą, po rozpatrzeniu odwołania ww. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie stwierdzenia nieważności w części decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie częściowego udzielenia wsparcia - organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy:
W dniu [...] listopada 2015 r. J. S. R. złożył do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej jako Dyrektor OT ARR), "Powiadomienie dotyczące [...] (bezpłatna dystrybucja/inne przeznaczenie) D." o zamiarze wycofania z rynku jabłek i gruszek w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (D.)". W formularzu zaznaczył, że wniosek składany jest przez producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem organizacji producentów owoców i warzyw.
W dniu [...] lipca 2016 r. do Dyrektora OT ARR wpłynął wniosek Strony
o przyznanie wsparcia w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (D.") za przeprowadzenie operacji wycofania
z rynku jabłek i gruszek.
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Dyrektor OT ARR przyznał Stronie częściowe wsparcie w łącznej wysokości 65 595,89 EUR, tj. 290 996,52 zł za wycofanie z rynku jabłek i gruszek oraz odmówił udzielenia wsparcia do wycofanych z rynku 680 kg gruszek. Powyższa decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku postępowania.
W dniu [...] kwietnia 2017 r., postanowieniem nr [...] Prezes ARR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (D.)" wobec producenta J. S. R., z uwagi na jego przynależność do uznanej organizacji producentów owoców i warzyw R. Sp. z o.o.
W dniu [...] maja 2017 r. do Dyrektora OT ARR wpłynęły wyjaśnienia Strony z dnia [...] maja 2017 r. wraz z załącznikami, które zostały przekazane Prezesowi ARR pismem z dnia [...] maja 2017 r. W piśmie Strona poinformowała, że konstytutywny wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) dokonujący połączenia organizacji producentów R. Sp. z o. o. z organizacją producentów E. Sp. z o. o. miał miejsce w dniu [...] grudnia 2015 r. i od tego dnia Strona jest członkiem i udziałowcem
R. Sp. z o. o. W ocenie Strony powiadomienie, które złożyła w dniu [...] listopada 2015 r. było złożone zgodnie z warunkami uczestnictwa w mechanizmie wsparcia, ponieważ nie była ona wówczas członkiem uprawnionej organizacji producentów. Strona wskazała, że większość owoców była wycofana z rynku "w terminie przed staniem się członkiem Organizacji Producentów R.". Strona zwróciła się o umorzenie postępowania. Do pisma załączono m.in. dwa oświadczenia R. Sp. z o. o. W pierwszym Oświadczeniu R. Sp. z o.o. poinformowała, iż z dniem [...] grudnia 2015 r. doszło do połączenia się R. Sp. z o.o. z E. Sp. z o.o. W związku z powyższym wszyscy członkowie E. Sp. z o.o., stali się członkami R. Sp. z o.o. W drugim Oświadczeniu R. Sp. z 0.0. oświadczyła, iż w Powiadomieniach ([...] – bezpłatna dystrybucja/inne przeznaczenie D.) składanych w 2015 r. przez R Sp. z o.o. organizacja producentów nie korzystała z powierzchni nasadzeń należących do producenta.
W dniu [...] lutego 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Dyrektor ARiMR"), zwrócił się do Prezesa ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora OT ARR nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Jako powód stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektor OR ARiMR wskazał rażące naruszenie prawa polegające na przyznaniu Stronie płatności w wysokości 290 996,52 zł pomimo, że Strona od dnia [...] grudnia 2015 r. jest członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw R Sp. z o. o., która realizowała program operacyjny i która również otrzymała dofinansowanie w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie dla producentów owoców i warzyw (D)". Dyrektor ARiMR wskazał, że organ na dzień wydawania decyzji obsługiwał programy operacyjne, a zatem z urzędu miał wiedzę o członkach organizacji R Sp. z o. o., z tym, że J. S. R. w momencie wycofania produktów z rynku od dnia [...] grudnia 2015 r. był członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw R. Sp. z o. o.
W dniu [...] maja 2019 r. Prezes ARiMR decyzją nr [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji Dyrektora OT ARR nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie częściowego udzielenia wsparcia w części dotyczącej przyznania wsparcia finansowego w kwocie 5 911,41 EUR za operacje wycofania z rynku 14 052 kg jabłek i gruszek, przeprowadzone w okresie, gdy Strona była już członkiem organizacji producentów owoców i warzyw R. Sp. z o. o.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR wskazał, że w dniu składania powiadomienia Strona była członkiem organizacji producentów E. Sp. z o. o., która nie była beneficjentem mechanizmu wycofania z rynku. Na tym etapie realizacji mechanizmu Strona zadeklarowała więc, że jest podmiotem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1468, ze zm. dalej: "rozporządzenie z dnia 23 października 2014 r."), czyli producentem niebędącym członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. Natomiast od dnia [...] grudnia 2015 r., w wyniku połączenia się organizacji E. Sp. z o. o. z organizacją R. Sp. z o. o. Strona stała się członkiem organizacji producentów R. Sp. z o. o. realizującej program operacyjny. Jak ustalił organ I instancji, R. Sp. z o. o. realizowała program operacyjny w latach 2015-2018 i uczestniczyła w mechanizmie D. i jako beneficjent tego mechanizmu uzyskała wsparcie finansowe na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] września 2016 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Strona dokonała szeregu operacji wycofania, w tym już jako członek R. Sp. z o. o. dokonała operacji wycofania z rynku w dniu [...] grudnia 2015 r. 4 452 kg jabłek oraz w dniu [...] stycznia 2016 r. 9 600 kg gruszek, a następnie złożyła wniosek o przyznanie wsparcia. J. S. R. przeprowadzając w ww. datach operacje wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji nie spełniał wymogów do otrzymania wsparcia zawartych we właściwych w sprawie przepisach prawa krajowego i unijnego. Wobec powyższego stracił on prawo do otrzymania wsparcia przyznawanego na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014.
Organ I instancji wskazał również, że Strona podpisała i złożyła oświadczenie, które znajdowało się w części D formularza wniosku o wsparcie, wynikające z przepisów art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014, dotyczące kwestii otrzymania podwójnego finansowania. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, tj. wypłatę wsparcia dla pana J. S. R. i równolegle dla organizacji producentów R. Sp. z o. o., Prezes ARiMR stwierdził, że wypłata środków finansowych za wycofanie w dniu [...] grudnia 2015 r. 4 452 kg jabłek w kwocie 1 833,33 EUR (tj. 8 133,02 zł) oraz za wycofanie w dniu [...] stycznia 2016 r. 9 600 kg gruszek w kwocie 4 078,08 EUR (tj. 18 091,18 zł), tj. w okresie, gdy Strona była już członkiem R. Sp. z o. o, została przyznana nieprawidłowo i nosi znamiona podwójnego finansowania, co jako nieuprawnione działanie wskazują wprost przepisy prawodawstwa unijnego, tj. art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr [...]. Natomiast wysokość przyznanego Stronie wsparcia powinna uwzględniać tylko te operacje wycofania z rynku jabłek i gruszek, które zostały dokonane przed dniem stania się Strony członkiem organizacji R. Sp. z o. o., tj. przed dniem [...] grudnia 2015 r. W ocenie Prezesa ARiMR decyzja Dyrektora OT ARR nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w części przyznającej wsparcie finansowe za operacje wycofania produktów z rynku w dniu [...] grudnia 2015 r. oraz w dniu [...] stycznia 2016 r. dotknięta jest w sposób bezsporny wadą prawną polegającą na rażącym naruszeniu przepisów prawa, tj. art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014 oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. Powyższe okoliczności skutkują koniecznością stwierdzenia w tej części nieważności ww. decyzji Dyrektora OT ARR. Jednocześnie Prezes ARiMR wskazał, że zawarte w kontrolowanej decyzji rozstrzygnięcie w przedmiocie pozostałego wsparcia finansowego za 137 690 kg jabłek wycofanych w okresie od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. w kwocie 58 386,87 EUR oraz za 2 769 kg gruszek wycofanych w okresie od dnia 18 listopada 2015 r. do dnia 2 grudnia 2015 r. w kwocie 1 291,62 EUR "może mieć samodzielny byt prawny funkcjonujący w obrocie prawnym w świetle norm materialnego prawa administracyjnego".
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wnosząc o unieważnienie decyzji nr [...].
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że jej zdaniem decyzja Prezesa ARiMR z [...] maja 2019 r. została wydana na podstawie domniemanych faktów, bez uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz nie wykazano precyzyjnie przesłanek, które miałyby doprowadzić do rażącego naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie częściowego udzielenia wsparcia. Strona oświadczyła, że nie mogła przewidzieć faktu połączenia się organizacji E. Sp. z o. o. z organizacją R. Sp. z o. o. oraz, że R. Sp. z o. o. nie udzieliła jej żadnego wsparcia finansowego w związku z realizacją zgłoszonego powiadomienia oraz wniosku. Ponadto Strona poinformowała, że nie otrzymała żadnego podwójnego finansowania unijnego lub krajowego. Jednocześnie Strona wskazała, że "wycofanie jabłek w ilości
4 452 kg w dniu [...].12.2015 r. nastąpiło po uprzednim zawiadomieniu o zamiarze wycofania produktów dnia [...].12.2015 r. Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W., [...]. W. [...], czyli przed połączeniem się organizacji E. Sp. z o. o. i R. Sp. z o. o. "
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ( dalej jako: "Minister", "MRiRW", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania strony, ww. decyzją z dnia [...] października 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż w postępowaniu dotyczącym wniosku Strony o przyznanie wsparcia [...] (bezpłatna dystrybucja/inne przeznaczenie) D. zastosowanie miały następujące przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji Dyrektora OT ARR nr [...], tj. na dzień [...] września 2016 r.:
- rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiające dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 284, z 30.09.2014, str. 22 ze zm.);
- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468 ze zm.).
Dla celów niniejszego postępowania wskazał jakie podmioty mogą korzystać
z mechanizmu wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku
z rosyjskim embargo.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014 w niniejszym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji. Te tymczasowe nadzwyczajne unijne środki wsparcia obejmują operacje wycofania z rynku, niezbierania plonów i zielonych zbiorów.
Stosownie do przepisów § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. wsparcie przysługuje:
1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, z 20.12.2013, str. 671 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1308/2013";
2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów,
o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia
18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86 i z 2013 r. poz. 1537), który:
a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym
prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej
w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji
producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności, na której prowadzi dana uprawę. wynosi co najmniej
0,1 ha, lub
b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji
rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Tak sformułowany przepis jasno wskazuje, że producentowi indywidualnemu wsparcie w ramach przedmiotowego mechanizmu przysługuje pod warunkiem, że nie jest on członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która realizuje program operacyjny.
Organ odwoławczy podniósł, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż Strona
w dniu [...] listopada 2015 r. skierowała do Dyrektora OT ARR powiadomienie o zamiarze wycofania z rynku jabłek w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (D.)" jako producent owoców i warzyw niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. W dacie składania
powiadomienia Strona była członkiem organizacji producentów E. Sp. z o. o., która nie spełniała wymogów § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r., bowiem nie realizowała programu operacyjnego. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...]W. w W., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] grudnia 2015 r. nastąpiło połączenie spółki R. Sp. z o.o. realizującej program operacyjny i spółki E. Sp. z o.o. W kolejnym etapie realizacji mechanizmu wycofania, w okresie od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] stycznia 2016 r., Strona dokonała operacji wycofania z rynku na podstawie powiadomienia dokonanego jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, przy czym dwóch ostatnich dostaw owoców, tj. w dniu [...] grudnia 2015 r. i w dniu [...] stycznia 2016 r., Strona dokonała będąc już członkiem organizacji producentów R. Sp. z o.o., realizującej program operacyjny. Ostatnim etapem realizacji mechanizmu było złożenie w dniu [...] lipca 2016 r. kompletnego wniosku o przyznanie wsparcia. Strona deklarowała, że ww. wniosek jest wnoszony przez producenta rolnego. Należy jednak wskazać, że na mocy ww. postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] W. E. Sp. z o.o. połączyła się z organizacją producentów R. Sp. z o.o., a tym samym wszyscy członkowie E. Sp. z o.o. stali się członkami organizacji producentów R. Sp. z o.o.
Zdaniem organu odwoławczego, będąc we wskazanych powyżej datach przeprowadzania operacji wycofania z rynku produktów oraz złożenia wniosku o wsparcie członkiem uznanej organizacji producentów R. Sp. z o. o., która realizowała program operacyjny i brała udział w tym samym mechanizmie wycofania, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r., Strona nie mogła być jednocześnie w tym samym czasie producentem indywidualnym niebędącym członkiem uznanej organizacji producentów, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego, nie ulega wątpliwości, że J. S. R. nie spełniał warunków do udziału i uzyskania wsparcia w wymienionym mechanizmie.
Minister nie zgodził się z ustaleniami Prezesa ARiMR, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wsparcia finansowego przyznanego Stronie za pozostałe operacje wycofania z rynku jabłek w okresie od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. (w kwocie 58 386,67 EUR) oraz gruszek w okresie od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. (w kwocie 1 297,62 EUR), tj. przed tym jak Strona stała się członkiem organizacji R. Sp. z o. o., jest prawidłowe i "może mieć samodzielny byt prawny funkcjonujący w obrocie prawnym w świetle norm materialnego prawa administracyjnego". Wskazał, że J. S. R. w dacie składania wniosku o wsparcie nie był producentem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2, lecz był członkiem organizacji producentów R. Sp. z o. o., co oznacza, że wniosek o wsparcie złożył podmiot nieuprawniony. W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego, także za pozostałe operacje wycofania z rynku przeprowadzone przez Stronę nie przysługuje jej wsparcie finansowe.
MRiRW podkreślił, iż Dyrektor OT ARR na dzień wydawania decyzji o przyznaniu Stronie wsparcia miał całościowy nadzór nad organizacjami producentów owoców i warzyw na mocy ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2016 r. poz. 58), w tym obsługiwał programy operacyjne. Organ ten miał więc z urzędu wiedzę o tym, że J. S. R. jest członkiem organizacji producentów R. Sp. z o. o. Dyrektor OT ARR powinien był sprawdzić czy producent indywidualny składający wniosek o przyznanie wsparcia nie jest członkiem organizacji producentów realizującej program operacyjny, jednak tego nie uczynił. Przeprowadzenie operacji wycofania z rynku produktów, a następnie wnioskowanie o przyznanie wsparcia przez producenta deklarującego, iż nie jest członkiem organizacji, a który w rzeczywistości w dacie wycofania z rynku (operacje wycofania jabłek w dniu [...] .grudnia 2015 r. i gruszek w dniu [...] stycznia 2016 r.) i składania wniosku o pomoc (w dniu [...] lipca 2016 r.) był członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw powoduje, że traci on prawo do otrzymania wsparcia. W konsekwencji tych ustaleń przyjęty do realizacji wniosek Strony o udzielenie wsparcia, poprzedzony wycofaniem jabłek i gruszek z rynku, został złożony przez podmiot nieuprawniony, jak również decyzja o przyznaniu wsparcia została skierowana do podmiotu nieuprawnionego, który nie mógł być uczestnikiem mechanizmu.
Minister zauważył, iż Strona próbowała co prawda wykazać w odwołaniu, że do podwójnego finansowania nie doszło, jak również załączając do odwołania oświadczenie organizacji producentów R. Sp. z o. o. z dnia [...] maja 2019 r., że działki oraz produkty należące do J. S. R. nie były wykorzystywane przez R. Sp. z o. o. w ramach powiadomienia z dnia [...] listopada 2015 r. oraz, że J. S. R. nie otrzymał od R. Sp. z o. o. żadnego wsparcia w związku z realizacją tego powiadomienia przez R. Sp. z o. o. Organ odwoławczy wskazał, iż owszem, z akt sprawy wynika, że Dyrektor OT ARR tylko jeden raz - decyzją z dnia [...] września 2016 r. - przyznał Stronie wsparcie w wysokości 290 996,52 zł za wycofanie jabłek i gruszek z rynku jako producentowi indywidualnemu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r., pomijając fakt, że Strona miała już wówczas status członka i udziałowca R. Sp. z o.o. Powyższe, zdaniem Ministra, nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie, nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszeniem zarówno przepisów krajowych, jak i UE, jest przyznanie pomocy organizacji producentów owoców i warzyw realizującej program operacyjny, jednocześnie z przyznaniem pomocy członkowi takiej organizacji w ramach tego samego mechanizmu wsparcia.
Jednocześnie zauważył, iż nie ma również znaczenia w niniejszej sprawie załączone do odwołania, datowane na dzień [...] grudnia 2015 r. "Zawiadomienie o zamiarze wycofania produktów w dniu [...] grudnia 2015 r.", jak również organ odwoławczy nie daje wiary stanowisku Strony, że nie wiedziała o zamiarze połączenia się organizacji E. Sp. z o. o. i organizacji R. Sp. z o. o. Jak bowiem wynika z załączonej przez Stronę do pisma z dnia [...] maja 2017 r. kserokopii odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] W. w W., XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, z dnia [...] grudnia 2015 r. o połączeniu spółek R. Sp. z o. o. i E. Sp. z o. o. (sygnatura sprawy: [...]), Uchwała nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki R. Sp. z o. o. w sprawie połączenia R. Sp. z o. o ze Spółką E. Sp. z o. o. (rep. [...] nr [...]) miała miejsce w dniu [...] listopada 2015 r., jak również Uchwala nr [...]Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników E. Sp. z o. o. w sprawie połączenia E. Sp. z o. o. ze Spółką R. Sp. z o. o. (rep. [...] nr [...]) również miała miejsce w dniu [...] listopada 2015 r., a więc przed dokonaniem przez Stronę pierwszej operacji wycofania produktów z rynku. Jeśliby nawet w niniejszej sprawie przyjąć, że w dniu 2 listopada 2015 r. Strona mogła nie wiedzieć o zamiarze połączenia się ww. spółek, tak trudno jest uznać, że nie miała o tym wiedzy w dniu [...] listopada 2015 r. J. S. R. składając powiadomienie, a w dalszej kolejności także wniosek o przyznanie wsparcia, zobowiązał się do przestrzegania "Warunków uczestnictwa w mechanizmie "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (D.)". Zdaniem organu odwoławczego, miał zatem świadomość, iż stając się członkiem organizacji producentów R. Sp. z o. o. realizującej program operacyjny, nie będzie mógł realizować operacji wycofania z rynku z przewidzianym wsparciem oraz wnioskować o to wsparcie jako producent indywidualny. Powzięcie przez Stronę decyzji o dalszym udziale w mechanizmie w opisanych okolicznościach sprawy było nieuprawnione. W realiach niniejszej sprawy istnieją zatem podstawy do stwierdzenia naruszenia przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. oraz art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014 w sposób rażący.
W ocenie MRiRW Dyrektor OT ARR nie zweryfikował materiału dowodowego i nie sprawdził czy J. S. R. spełniał warunki uczestnictwa w mechanizmie wycofania z rynku owoców i warzyw na każdym jego etapie pomimo, że - jak wykazano powyżej - był z urzędu w posiadaniu stosownych informacji. Dyrektor OT ARR pozytywnie rozpatrzył wniosek i wydał decyzję, którą przyznał Stronie - członkowi organizacji producentów R. Sp. z o. o. realizującej program operacyjny deklarującemu, iż jest producentem indywidualnym niebędącym członkiem organizacji producentów owoców i warzyw - wsparcie finansowe za operację wycofania z rynku jabłek i gruszek, co pozostaje w sprzeczności z treścią przepisów mających zastosowanie w sprawie.
Jednocześnie wskazał na oczywistość naruszenia przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. Zauważył, iż J. S. R. przy dokonywaniu operacji wycofania jabłek w dniu [...] grudnia 2015 r. oraz gruszek w dniu [...] stycznia 2016 r. i składania wniosku o wsparcie w dniu [...] lipca 2016 r. nie był producentem indywidualnym nienależącym do organizacji producentów owoców i warzyw realizującej program operacyjny, jak deklarował, ponieważ od dnia [...] grudnia 2015 r. należał do organizacji producentów R. Sp. z o. o. Wobec powyższego przyznanie temu producentowi wsparcia finansowego przez Dyrektora OT ARR, mając na uwadze jego członkostwo w R. Sp. z o. o., która również otrzymała pomoc za udział w tym samym mechanizmie, stanowi niewątpliwie rażące naruszenie przepisów art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1031/2014 i art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014, co do brzmienia których również nie ma żadnych wątpliwości. A zatem decyzja Dyrektora OT ARR została wydana z rażącym naruszeniem ww. przepisów. Pomoc finansowa trafiła bowiem do podmiotu nieuprawnionego, który tego wsparcia nie powinien otrzymać.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skargę na powyższą decyzję pismem z dnia [...] listopada 2019r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. S. R. ( dalej jako: "skarżący"). Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Dyrektora OT ARR nr [...] z dnia [...] września 2016 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. w szczególności z rażącym naruszeniem:
1) § 4 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468 ze zm.) oraz
2) art. 5 ust. 1 lit. a) i 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031 /2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiające dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. Urz. UE L 284, str. 22),
polegającego na przyznaniu wsparcia podmiotowi nieuprawnionemu, pomimo że wskazane w zaskarżonej decyzji uchybienia nie stanowią rażącego naruszenia prawa, jak również nie powinny być kwalifikowane jako naruszenie któregokolwiek przepisu regulującego otrzymane przez skarżącego wsparcie, ponieważ skarżący był uprawnionym podmiotem do otrzymania wsparcia od dnia złożenia powiadomienia do dnia wydania kontrolowanej decyzji co wynika z pominiętych przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie następujących przepisów: art. 29, w zw. z art. 78 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011, art. 494 § 1,2 i 4 k.s.h., § 5 ust. 2, 3 i 5 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. oraz art. 5 ust. 5 i 7 rozporządzenia nr 1031/2014.
Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z decyzji Dyrektora OT ARR z dnia [...] października 2017 r. o nr [...] w sprawie zatwierdzenia zmian programu operacyjnego na okoliczność terminu zatwierdzenia zmian w programie operacyjnym wynikających z połączenia spółek E. Sp. z o.o. i R. Sp. z o.o., a także na okoliczność tego, że na dzień wycofania przez Stronę owoców i złożenia przez niego wniosku o udzielenie wsparcia spółka R. sp. z o.o. realizowała oddzielnie program operacyjny. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2019 r. w całości.
W uzasadnienie skargi jej autor podkreślił, że organ II instancji, nie dokonał analizy skutków prawnych połączenia spółek E. Sp. z o.o. z R. Sp. z o.o. przyjmując ad hoc, że sukcesja generalna rozciąga się na uprawnienia wszelkich podmiotów, a także na uprawnienia wspólników/członków organizacji producentów, co ma niepoślednie znaczenie w przedmiotowej sprawie. W tym względzie skarżący wskazał na art. 494 k.s.h., który wprowadza ogólną zasadę sukcesji uniwersalnej, polegającej na przejęciu wszelkich praw i obowiązków spółki przejmowanej przez spółkę przejmującą. Podniósł, ż ww. przepisie została również uregulowana sukcesja administracyjnoprawna, zgodnie z którą na spółkę przejmującą przechodzą wszelkie prawa i obowiązki administracyjnoprawne spółki przejmowanej, chyba że z decyzji lub wyraźnego przepisu ustawy wynikają inne skutki. Nadto ustawodawca wprost w przepisie ustawowym uregulował kwestie statusu prawnego wspólników spółki przejmowanej, którzy wraz z wpisem połączenia w rejestrze stają się wspólnikami spółki przejmującej, niezależnie od swojej woli i podjęcia jakichkolwiek czynności w tym zakresie.
Dalej skarżący podniósł, iż z dniem [...] grudnia 2015 r. stał się on wspólnikiem spółki R. sp. z o.o. i jednocześnie jako producent owoców również członkiem tej samej organizacji producentów owoców i warzyw. Jednakże nie oznacza to, iż wraz z wpisem połączenia do rejestru, skutki prawne połączenia również rozciągają się automatycznie na uprawnienia wszelkich podmiotów, mających jakikolwiek związek z łączącymi się spółkami. Podkreślił, iż połączenie przez przejęcie, przede wszystkim wpływa na sytuację prawną spółki przejmującej, która nabywa wraz z połączeniem wszelkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, jednakże sukcesja uniwersalna nie dotyczy uprawnień i obowiązków innych osób, nawet wspólników spółki przejmowanej, którzy w skutek połączenia stają się wspólnikami spółki przejmującej. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż połączenie spółek w stosunku do wspólnika spółki przejmowanej, dotyczy jedynie jego praw i obowiązków związanych z udziałami w spółce, a nie wszelkich praw i obowiązków jako podmiotu indywidualnego. Status prawny organizacji producentów owoców i warzyw przejmującej inną organizację producentów owoców i warzyw, jest szczególnie regulowany, jednakże w żaden sposób nie zmienia sytuacji prawnej wspólnika spółki przejmowanej, który staje się członkiem organizacji przejmującej. Nie istnieje przepis, który by stwierdzał, że wraz z wpisem połączenia do rejestru, członek organizacji przejmowanej, nabywa prawa i obowiązki członka organizacji przejmującej w pełnym zakresie.
Skarżący zauważył także, iż zmiana programu operacyjnego organizacji R. sp. o.o. z nastąpiła w dniu [...] października 2017 r., a więc po dokonaniu operacji wycofania z rynku owoców przez skarżącego. Na tej podstawie nie można przyjmować w stosunku do skarżącego, iż organizacja producentów, której jest członkiem realizowała program operacyjny na dzień dokonywania operacji wycofania z rynku. Ponadto zauważył, iż uprawnienie do otrzymania wsparcia tytułem dokonania operacji wycofania z rynku zostaje nadane w momencie powiadomienia, a zmiana sytuacji faktycznej po złożeniu powiadomienia przez skarżącego, tj. zmiana statusu prawnego producenta, nie może mieć znaczenia w późniejszym okresie. Status prawny producenta indywidualnego, należy oceniać na dzień złożenia powiadomienia, a nie na dzień składania wniosku o przyznanie wsparcia. Zdaniem skarżącego, za powyższym przemawia chociażby dyspozycja art. 5 ust. 5 rozporządzenia nr 1031/2014, które w swej treści odsyła do art. 78 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011, zgodnie z którym państwa członkowskie wyrażają zgodę na operację wycofania zgodnie z powiadomieniem. Polski ustawodawca zdecydował się na uregulowanie tej kwestii poprzez obwieszczenie o wyczerpaniu limitu i wysokości współczynnika przydziału, co należy interpretować jako zgodę na operacje wycofania zgodnie z powiadomieniem (§ 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r.). Ze względu na treść § 4 ust, 4 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r., zasadnym jest przyjęcie, że przesłanki do wypłaty wsparcia należy oceniać z dnia powiadomienia, ponieważ w treści powiadomienia zostały wskazane wszelkie informacje dotyczące zarówno samego producenta, jak również przedmiotu powiadomienia;
Skarżący nie zgodził, iż z organem II instancji, który stwierdził, że wypłata środków finansowych dla skarżącego oraz dla spółki R. Sp. z o.o. nosi znamiona podwójnego finansowania, o którym mowa w art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014. Zauważył, iż w niniejszej sprawie produkty oraz powierzchnia upraw będąca przedmiotem zgłoszenia J. S. R. były zgłoszone wyłącznie przez niego. Żaden inny podmiot w szczególności organizacja R. Sp. z o.o. nie zgłosiła do udziału w mechanizmie gruntów skarżącego, co oznacza, że umożliwia to Stronie partycypacje w mechanizmie pomocowym.
Konkludując skarżący podniósł, iż przepisy regulujące przedmiotowy mechanizm nie przewidują sytuacji zmiany statusu skarżącego w trakcie trwania postępowania, a zatem istnieje swoista luka prawna w tym zakresie, która nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla skarżącego. Należy przyjąć, że oba postępowania w niniejszej sprawie, tj. postępowanie zainicjowane powiadomieniem Strony i postępowanie zainicjowane powiadomieniem organizacji R. Sp. z o.o. do samego końca tj. do wydania decyzji o udzieleniu wsparcia toczyły się oddzielnie.
W odpowiedzi na skargę, przedkładając akta sprawy, MRiRW wniósł o oddalenie skargi. W ocenie Ministra, postępowanie prowadzone było prawidłowo, organ drobiazgowo przeanalizował przepisy regulujące mechanizm "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (D.)", a w uzasadnieniu decyzji odniósł się do tych, które miały zastosowanie w tej konkretnej sprawie. Analiza tej sprawy potwierdziła bez żadnych wątpliwości trafność i prawidłowość ustaleń co do charakteru naruszenia w kontrolowanej decyzji przepisów materialnych, które skutkowało koniecznością zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Zdaniem organu odwoławczego, bezsprzeczne jest bowiem, że wydanie decyzji przez Dyrektora OT ARR narusza przepisy § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. oraz art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014, co zostało obszernie omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra. Równie wyczerpująco omówione zostały przesłanki do uznania powyższego naruszenia za rażące. W świetle powyższych ustaleń zarzut Strony dotyczący niewłaściwego zastosowania w decyzji Ministra przepisów art. 156 § 1 pkt 2 Kpa nie znajduje uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga została oparta na uzasadnionych podstawach i zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej "p.p.s.a.")
Na wstępie należy wyjaśnić, iż w kontrolowanej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa wspólnotowego, jak też i prawa polskiego, a w szczególności:
• przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468 z późn.zm., dalej jako rozporządzenie), wydane na podstawie art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 401 z późn.zm.);
• przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 284, z 30.09.2014 str. 22, ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1031/2014).
Z przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia wynika, że wsparcie przysługuje m.in. producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów,
o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86 oraz z 2013 r. poz. 1537), który:
a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej
w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na której prowadzi daną uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub
b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wsparcie jest udzielane za przeprowadzenie operacji wycofania z rynku produktów w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 lit. c rozporządzenia nr 1031/2014, jeżeli zostały spełnione warunki w nim określone (ust. 2).
Warunkiem otrzymania pomocy jest złożenie najpierw powiadomienia,
a następnie wniosku – w myśl § 7 rozporządzenia. Wniosek o udzielenie wsparcia zawiera informacje niezbędne do ustalenia wysokości wsparcia, w szczególności:
1) imię i nazwisko albo nazwę wnioskodawcy;
2) numer rejestracyjny, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, jeżeli został nadany;
3) numer rachunku bankowego wnioskodawcy, na który ma być wypłacone wsparcie;
4) informacje dotyczące:
a) ilości produktów objętych operacją z podziałem na poszczególne rodzaje produktów,
b) rodzaju operacji i sposobu produkcji;
5) oznaczenie działek ewidencyjnych, na których była prowadzona uprawa, wraz
z podaniem powierzchni uprawy, podane z podziałem na poszczególne rodzaje produktów;
6) informacje dotyczące:
a) miejsca, z którego produkt został wysłany do odbiorcy,
b) numeru partii dostarczonego produktu wraz z ilością produktu,
c) środka transportu wraz z jego numerem rejestracyjnym.
Oprócz dokumentów, o których mowa w art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014, do wniosku o udzielenie wsparcia dołącza się:
1) świadectwo zgodności z normami handlowymi Unii Europejskiej dla świeżych owoców i warzyw wydane przez właściwy organ Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych;
2) dokument, o którym mowa w § 6 ust. 2 tj. świadectwo wystawione na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję przez podmiot odbierający te produkty, potwierdzające odbiór tych produktów i zawierające w szczególności informacje:
1) identyfikujące podmiot wycofujący z rynku dany produkt;
2) dotyczące produktu wycofywanego z rynku, w tym:
a) rodzaju produktu i jego masy netto z wyodrębnieniem części spełniającej wymagania
jakości handlowej i niespełniającej tych wymagań oraz daty jego wycofania z rynku,
b) opakowania produktu,
c) środka transportu wraz z jego numerem rejestracyjnym,
d) miejsca, do którego został dostarczony produkt,
e) terminu odbioru produktu,
f) numeru partii dostarczonego produktu;
3) identyfikujące podmiot odbierający dany produkt.
Z treści § 6 rozporządzenia wynika również, iż operacja wycofania z rynku produktów polega na przekazaniu tych produktów jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej, których rejestr prowadzi Prezes Agencji na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynku lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2011 r. Nr 145, poz. 868, z p. zm.) lub art. 9p ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.), z tym że w przypadku operacji wycofania z rynku produktów w celu innym niż bezpłatna dystrybucja, o której mowa w art. 34 ust. 4 rozporządzenia nr 1308/2013, produkty te mogą być przekazane wyłącznie:
1) z przeznaczeniem na pasze dla zwierząt, o których mowa w § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie określenia sposobu zagospodarowania owoców i warzyw nieprzeznaczonych do sprzedaży (Dz. U. z 2009 r. Nr 5, poz. 29), lub
2) podmiotowi prowadzącemu biogazownię z przeznaczeniem na cele energetyczne.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że jest niekwestionowane przez organy, że skarżący dochował ww. wymogów dokumentacyjnych w odniesieniu do przeprowadzenia operacji wycofania z rynku jabłek i gruszek.
Natomiast przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie, w związku z wniesioną skargą, są decyzje o stwierdzeniu nieważności w części decyzji z dnia [...] września 2016r. b. Dyrektora OT ARR, na podstawie której przyznano skarżącemu częściowe wsparcie za wycofanie z rynku jabłek i gruszek wydane w rezultacie postępowania nadzwyczajnego, kontrolnego w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Jako powód stwierdzenia nieważności ww. decyzji, organy wskazują rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na przyznaniu skarżącemu płatności pomimo, że ww. był członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, która otrzymała dofinansowanie w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie dla producentów owoców i warzyw (D.)". Organy wskazały, że z informacji, które z urzędu posiadał b. Dyrektor OT ARR wynika, że J. S. R. w momencie wycofania jabłek i gruszek z rynku był członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw R. sp. z o.o., która realizuje program operacyjny. Skarżący składając wniosek o przyznanie wsparcia nie zaznaczył, że jest on składany przez producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. W złożonym wniosku skarżący zaznaczy, że formularz jest składany przez producenta rolnego. Jednocześnie organy ustaliły i podniosły, że R. sp. z o.o. dwukrotnie przyznano wsparcie w ramach ww. mechanizmu na podstawie decyzji z dn. [...] września 2016 r. i decyzji z dn. [...] września 2016 r.
W tej sytuacji skarżący jako wspólnik organizacji producentów owoców i warzyw R. sp. z o.o., mając wiedzę o zasadach uczestnictwa w mechanizmie wycofania owoców na bezpłatną dystrybucję, nie był uprawniony do udziału w tym programie operacyjnym jako indywidulany producent i w konsekwencji otrzymane przez niego wsparcie należy uznać za niezasadne.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonych decyzji jest art. 156 § 1 pkt 2 kpa stosownie do którego "organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa".
W doktrynie i w orzecznictwie jednomyślnie przyjmuje się, że na tej podstawie prawnej eliminuje się decyzję, która w sposób oczywisty, wyraźny, bezsporny została podjęta bez podstawy prawnej, bądź pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i nie może przez to być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że
o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok z 30 marca 2004 r. IVSA 3763/03 Lex 156952). Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).
Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, że kwestionowana decyzja b. Dyrektora OT ARR z dn. [...].09.2016 r. wydana została z rażącym naruszeniem § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z dn. 23.10.2014 r. oraz art. 5 ust. 1 lit a) i art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014
Jest niekwestionowane przez organy, że skarżący złożył powiadomienie
o zamiarze przystąpienia do operacji wycofania z rynku jabłek na bezpłatną dystrybucję mając status IP ( indywidualnego producenta) – organizacja producentów E. sp. z o.o. której był wówczas wspólnikiem nie uczestniczyła ww. programie operacyjnym.
Wniosek o przyznanie wsparcia skarżący złożył po połączeniu OP E. z OP R.. Jest także niekwestionowane przez organy, że OP R. sp. z o.o. w swoich powiadomieniach i wnioskach o udzielenie wsparcia nie uwzględniła gospodarstwa skarżącego.
Stąd w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, uzasadnione jest stwierdzenie, że w przepisach prawnych dotyczących wsparcia dla IP oraz OP występuje luka prawna, która nie przewiduje udziału w programie operacyjnym podmiotu w sytuacji zmiany statusu faktycznego lub prawnego (jak w przypadku skarżącego).
Jednocześnie, w ocenie Sądu, nie można takiej luki prawnej kwalifikować jako rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 kpa.
Jest bezsporne, że skarżący spełnił warunki udzielenia wsparcia, ponadto
w sprawie nie doszło do otrzymania przez skarżącego żadnego podwójnego dofinansowania unijnego lub krajowego w rozumieniu art. 9 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1031/2014. A więc stanowisko organów o nienależnie pobranych środkach jest również nieuzasadnione.
W ocenie Sądu skarżący otrzymał wsparcie jako IP, a fakt jego członkostwa
w OP R. sp. z o.o. w dacie złożenia wniosku i otrzymania wsparcia nie miał wpływu na zasadność otrzymanego wsparcia, które realizowało się niezależnie od członkostwa skarżącego w OP R. sp. z o.o.
W prowadzonym postępowaniu organy winny zatem ponownie rozpatrzyć sprawę, mając na względzie wskazane powyżej rozważania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku ( pkt 1 wyroku).
Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.
Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 697 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego (200 zł) oraz wynagrodzenia adwokata (480 zł), jak też zwrotu opłaty skarbowej ( pkt 2 wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło