II SA/Po 396/20
WyrokWSA w Poznaniu2020-08-20
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Wiesława Batorowicz, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił pokrycia kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, uznając za 'najbliższą' placówkę inną niż wskazana przez rodzica, mimo braku wykazania, że ta bliższa placówka jest rzeczywiście odpowiednio przystosowana do specyficznych potrzeb dziecka?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może ograniczyć się jedynie do geograficznego kryterium 'bliskości' placówki edukacyjnej dla dziecka niepełnosprawnego. Kluczowe jest również posiadanie przez placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dziecka zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Brak wykazania przez organ, że wskazana przez niego placówka jest rzeczywiście dostosowana do specyficznych potrzeb dziecka, skutkuje naruszeniem przepisów prawa i koniecznością uchylenia zaskarżonej czynności.Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła o pokrycie kosztów dowozu jej syna K. K., dziecka z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego (SOSW) w K., wskazując, że jest to jedyna placówka w okolicy specjalizująca się w pracy z dziećmi autystycznymi. Prezydent Miasta odmówił pokrycia kosztów, uznając za najbliższą placówkę SOSW w G., który według organu gwarantował przyjęcie dziecka i realizację zaleceń. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, twierdząc, że placówka w G. nie jest odpowiednio przystosowana do potrzeb jej syna.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta z dnia 23 marca 2020 r. Zasądzono od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 23 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zapewnienia transportu do placówki oświatowej I. uchyla zaskarżoną czynność; II. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 23 marca 2020 r. znak [...], skierowanym do A. K. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 lutego 2020 r. w sprawie dowozu dziecka K. K. do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego (dalej SOSW) w K., Prezydent Miasta poinformował, że po otrzymaniu informacji od Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr [...] w G. z dnia 16 marca 2020 r., że placówka ta gwarantuje przyjęcie dziecka i jest przygotowana do zapewnienia pełnej realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia 14 lipca 2014 r. na każdym etapie edukacyjnym. Organ ponadto poinformował, że wymieniona placówka prowadzi zajęcia z pomocy psychologiczno-pedagogicznej realizując wskazania zawarte w orzeczeniu. Zajęcia rewalidacyjne prowadzone są zgodnie z analizą zawartą w IPET ucznia oraz na podstawie wielospecjalistycznej oceny okresowej przygotowywanej przez zespół uczący. Porady i konsultacje zalecone w orzeczeniu są realizowane podczas działań doraźnych oraz w godzinach pracy pedagoga i psychologa wg. potrzeb rodziców. Placówka posiada również wysoko wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną, specjalizującą się w pracy z uczniami ze spektrum autyzmu. Organ wyjaśnił, że podtrzymuje swoje stanowisko z dnia 16 grudnia 2019 r. i nie znajduje uzasadnienia w pokrywaniu kosztów dowozu dziecka do SOSW w K..
A. K. zaskarżyła wyżej opisaną czynność Prezydenta Miasta z dnia 23 marca 2020 r., znak: [...] w całości, zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe poprzez błędną jego wykładnię polegającą na bezzasadnej odmowie zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia z miejsca zamieszkania do SOSW w K. wskutek błędnego uznania, że najbliższą placówką edukacyjną w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów jest SOSW nr [...] w G., podczas gdy organ zaniechał należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności wykazania, iż wskazana przezeń placówka edukacyjna jest dostosowana do indywidualnych psychofizycznych potrzeb małoletniego ucznia, które wynikają z jego niepełnosprawności;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) poprzez niedopełnienie obowiązku pełnego wyjaśnienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym oraz dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności Prezydenta Miasta z dnia 23 marca 2020 r., znak [...]; o uznanie uprawnienia małoletniego dziecka Skarżącego do bezpłatnego transportu do SOSW w K. oraz o uznanie obowiązku Prezydenta Miasta do zapewnienia małoletniemu dziecku Skarżącego bezpłatnego transportu do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w K..
W uzasadnieniu skarżąca podała, że jej małoletni syn K. K. jest dzieckiem autystycznym z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym. Na podstawie skierowania Starosty [...] oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez zespół orzekający w Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w G., dziecko skarżącej trafiło do SOSW w K.. Placówka ta specjalizuje się w wychowaniu i edukacji dzieci i młodzieży z zaburzeniem autystycznym, jest to jedyna placówka w najbliższej okolicy miejsca zamieszkania dziecka skarżącej, która zapewnia wsparcie dla dzieci autystycznych. Jednakże z uwagi na oddalenie Ośrodka od miasta G. skarżąca zmuszona jest do pokrywania codziennych kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania (G. ) do szkoły i powrotu. Wydatki te w znacznym stopniu uszczuplają budżet i możliwości finansowe skarżącej.
Prezydent Miasta dokonał w dniu 16 grudnia 2019 r. czynności oddalającej wniosek Skarżącej z 4 grudnia 2019 r. uznając, że gmina spełnia swój ustawowy obowiązek poprzez zapewnienie dowozu dzieci niepełnosprawnych do ośrodków położonych w mieście G.. Skarżąca ponowiła swój wniosek w dniu 03 lutego 2020 r., jednakże Prezydent podtrzymał swoje stanowisko czynnością [...] z dnia 23 marca 2020 r.
Skarżąca podniosła, że uprawnienie do decydowania o sposobie wychowania dziecka jest wyłącznym prawem przysługującym rodzicom, w które to prawo nie ma kompetencji do ingerowania żaden organ administracji publicznej, co wprost wynika z art. 48 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie decyzja skarżącej o skierowaniu dziecka do SOSW w K. podjęta została w sytuacji, gdy placówki oświatowe na terenie G., wskazywane przez Prezydenta Miasta, pomimo jego zapewnień nie osiągają zamierzonych celów edukacyjnych w pracy z dziećmi z zaburzeniem autystycznym. Z trzech ośrodków wychowawczych nominalnie przystosowanych do edukacji dzieci autystycznych w obrębie powiatu g. , jedynie ośrodek w K. wyraźnie specjalizuje się i odnosi sukcesy w skutecznej pracy z dziećmi i młodzieżą autystyczną. Naturalną konsekwencją jest więc, że rodzic, korzystając z konstytucyjnego uprawnienia wychowywania swojego dziecka, wybiera placówkę oświatową najbardziej odpowiednią nie poprzez formalną specjalizację w danej dziennie, ale poprzez realne efekty odnoszone przez kadrę danej jednostki oświatowej. Ośrodek w K. wskazywany jest jako najlepsza placówka dla dzieci z zaburzeniem autystycznym.
Podniesiono, że w postępowaniu przed organem administracji publicznej zebrany został materiał dowodowy wskazujący na konieczność pobierania nauki przez dziecko skarżącej w SOSW w K., m.in. orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, orzeczenie poradni psychologiczno - pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka, a także potwierdzenie przyjęcia dziecka do SOSW w K.. Zdaniem skarżącej Prezydent Miasta jednak nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku pełnego wyjaśnienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym oraz zasadą dokonania swobodnej oceny dowodów na podstawie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. W konsekwencji organ dokonał błędnej wykładni art. 39 ust. 4 i 3 ustawy Prawo oświatowe.
Do skargi załączono Orzeczenie nr [...] z dnia 13 grudnia 2019 r. o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej oraz Skierowanie dziecka do szkół i placówek kształcenia specjalnego z dnia 26 lutego 2018 r.
Odpowiedzi na skargę pismem z dnia 15 maja 2020 r. udzieliła Gmina Miasto G., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M. K. na mocy pełnomocnictwa udzielonego mu przez Prezydenta Miasta.
Wnosząc w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi pełnomocnik organu wywiódł, że z przepisów ustawy dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a zwłaszcza z art. 11a wynika, że podmiotem praw i obowiązków jest gmina, a nie jej organy, jednakże organ gminy nie może być traktowany jako podmiot od niej niezależny. Zgodnie z przepisami Prawa oświatowego, to na gminie ciąży obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły. Prezydent Miasta negatywnie rozstrzygając wniosek skarżącej w tej sprawie, działał więc w imieniu i na rzecz gminy, a nie w imieniu własnym. Skarżąca miała zatem obowiązek skierować sprawę przeciwko gminie, a nie prezydentowi, który nie posiada zdolności sądowej. Zatem skarga powinna zostać odrzucona.
Z ostrożności procesowej, na wypadek przyjęcia skargi do merytorycznego rozpoznania, pełnomocnik wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do podniesionych w niej zarzutów.
W tym zakresie wskazano, że w G. znajdują się dwa specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zajmujące się kształceniem dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawności sprzężone, w tym niepełnosprawność umysłową w stopniu umiarkowanym, tj.: Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr [...] przy ul. [...] [...] oraz Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr [...] przy ul. [...].
Wypełniając obowiązek ustawowy prezydent przeanalizował złożony wniosek o zwrot kosztów dowozu ucznia do szkoły w kontekście dwóch elementów składających się na bliskość w rozumieniu Prawa oświatowego. Element położenia geograficznego, tj. odległość szkoły od miejsca zamieszkania ucznia oraz element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności.
Jeśli chodzi o element geograficzny, to bezsporne jest, że bliższe miejscu zamieszkania ucznia są ośrodki w G., które znajdują się w odległości odpowiednio 2,2 km i 350 m. Droga do ośrodka w K. jest kilkukrotnie dłuższa i wynosi niespełna 17 km.
W przypadku drugiego elementu, prezydent w toku postępowania wyjaśniającego zwrócił się pismami z dnia 6 marca 2020 r. do dyrektorów ośrodków w G. z prośbą o udzielenie informacji, czy są w stanie przyjąć ucznia i wypełnić zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Do korespondencji skierowanej do dyrektorów placówek, prezydent dołączył zanonimizowane orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Organ wyjaśnił, że pismem z dnia 11 marca 2020 r. Dyrektor SOSW Nr [...] w G. odpowiedział, że ośrodek "może w pełni zrealizować wszystkie zalecenia wskazane w orzeczeniach dziesięciu spośród siedemnastu przypadków dzieci". Jednocześnie wyjaśnił, że nie ma możliwości przyjęcia i zrealizowania zaleceń zawartych w orzeczeniach nr [...], z uwagi na brak zapisu w orzeczeniu o niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym, znacznym lub głębokim, co jest warunkiem edukacji w ośrodku.
Pismem z dnia 16 marca 2020 r. Dyrektor SOSW Nr [...] w G. odpowiedział, że "jest w stanie przyjąć dzieci oraz wypełnić zalecenia wskazane w orzeczeniach oznaczonych nr [...]". Natomiast w stosunku do orzeczeń nr [...], [...] i [...] z uwagi na wskazane niepełnosprawności nie ma możliwości przyjęcia dzieci do ośrodka. Z powyższego wynika więc, że zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dla ucznia (Nr [...]) mogą zostać zrealizowane przez SOSW Nr [...] w G..
Organ wskazał również, że w odpowiedzi na zapytanie Dyrektora Wydziału Edukacji [...] w G. z 8 listopada 2019 r., dotyczące możliwości przyjęcia i wypełnienia zaleceń wskazanych w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego, dyrektorzy ośrodków z G. zapewnili, że są w stanie przyjąć i wykonać wszystkie zalecenia zawarte w orzeczeniach. Przesłane wiadomości zawierały ponadto szczegółową informację o prowadzonych w każdym z ośrodków zajęciach terapeutycznych.
Zdaniem organu, istotne jest również to, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałoby, że spośród trzech ośrodków specjalnych prowadzonych przez ten sam podmiot, tylko ośrodek w K. jest w stanie spełnić zalecenia wynikające z posiadanych orzeczeń. Twierdzenia zawarte w skardze są więc wyłącznie subiektywną opinią skarżącej.
Pełnomocnik organu wniósł o połączenie do wspólnego rozpatrzenia wszystkich skarg wniesionych przez rodziców, którym czynnością z dnia 23 marca 2020 r. odmówiono uwzględnienia wniosków o dofinansowanie kosztów dojazdu dzieci do SOSW w K..
Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 23 czerwca 2020 r. odniósł się do stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W rozpoznawanej sprawie, kontroli Sądu poddano czynność Prezydenta Miasta z dnia 23 marca 2020 r. w postaci odmowy pokrywania kosztów dowozu dziecka skarżącej do Specjalistycznego Ośrodka Szkolono-Wychowawczego w K. (dalej SOSW w K.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd nie uwzględnił zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi. Skarżąca zakwestionowała bowiem czynność, która została dokonana przez Prezydenta Miasta. Okoliczność, że organ ten działa w imieniu Gminy, nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi. Gmina nie działa tu bowiem bezpośrednio, lecz przez swój organ, jakim jest Prezydent i to właśnie czynność tego organu jest kwestionowana.
Sąd nie uwzględnił również wniosku organu o połączenie do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wszystkich spraw ze skarg na czynność odmowy zwrotu kosztów dojazdu dzieci z miasta G. do SOSW w K.. W tym zakresie organ wyjaśnił, że na czynność prezydenta z dnia 23 marca 2020 r. wpłynęło w sumie 15 skarg, wniesionych przez rodziców dzieci, które dowożone są do Ośrodka w K.. Wskazać zatem należy, że połączenie tych spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia nie zostało uznane za racjonalne procesowo, brak jest bowiem tożsamości sytuacji prawnej dzieci skarżących, chociażby z uwagi na różne schorzenia stanowiące o konieczności kształcenia specjalnego oraz wskazań i zaleceń co do sposobu kształcenia. Ponadto w świetle art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku połączenie spraw.
Odnosząc się natomiast do przedmiotu sporu wskazać należy, że materialnoprawną podstawą skarżonej czynności jest przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 z późn. zm.). Zgodnie z powyższym przepisem, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia.
W rozpoznawanej sprawie, z powołanego w piśmie z dnia 23 marca 2020 r. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego [...]/2014 z dnia 14 lipca 2014 r. wynika, że u syna skarżącej zdiagnozowano autyzm. Natomiast z aktualnego Orzeczenia nr [...]/2020 z dnia 13 grudnia 2019 r., które skarżąca załączyła do skargi, a które, co wynika z akt sprawy, przedłożyła również organowi wraz z wnioskiem z 31 stycznia 2020 r. wynika, że u syna skarżącej zdiagnozowano autyzm atypowy. Stwierdzono niepełnosprawność sprzężoną - z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i z autyzmem. Aktualna diagnoza psychologiczno-pedagogiczna wskazuje na regres intelektualny do niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Zespół orzekający zalecił kształcenie specjalne realizowane w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym – kształcenie specjalne dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością sprzężoną – z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i z autyzmem. Zespół wskazał ponadto, że orzeczona forma kształcenia może być realizowana również w szkole ogólnodostępnej w oddziale integracyjnym, w szkole integracyjnej lub w szkole specjalnej.
Skarżąca, w oparciu o powyższą opinię domaga się zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia z miejsca zamieszkania do SOSW w K.. Skarżąca wskazuje, że jej dziecko skarżącej trafiło do tego Ośrodka na podstawie skierowania Starosty [...] oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez zespół orzekający w Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w G.. Ośrodek w K. specjalizuje się w wychowaniu i edukacji dzieci i młodzieży z zaburzeniem autystycznym. Jest to jedyna placówka w najbliższej okolicy miejsca zamieszkania dziecka skarżącego, która zapewnia wsparcie dla dzieci autystycznych. Jednakże z uwagi na oddalenie Ośrodka od miasta G., gdzie zamieszkuje skarżąca wraz z rodziną, skarżąca zmuszona jest do pokrywania codziennych kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania do szkoły i powrotu. Wydatki te w znacznym stopniu uszczuplają budżet i możliwości finansowe skarżącej.
W ocenie organu, wniosek skarżącej jest nieuzasadniony. Organ zwrócił bowiem uwagę, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr [...] w G. gwarantuje przyjęcie dziecka skarżącej, a placówka ta jest przygotowana do zapewnienia pełnej realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego na każdym etapie edukacyjnym. Zdaniem organu ośrodki szkolno-wychowawcze w G. położone są w niewielkiej odległości od miejsca zamieszkania ucznia, a ponadto posiadają warunki umożliwiające prawidłowe kształcenie, co zostało ustalone w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
W opinii Sądu przedstawione stanowisko Prezydenta Miasta wydane zostało z pominięciem rozważenia wszystkich istotnych okoliczności.
Poza sporem pozostaje, że na użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element winien być oceniany indywidualnie, w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę (vide: wyrok WSA z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt. III SA/Gd 897/18, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Zdaniem NSA "szkołą najbliższą (...) jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu" (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał, iż wskazana przez niego placówka w G. była "szkołą najbliższą" w rozumieniu cytowanego powyżej przepisu. Skarżąca słusznie bowiem wywodzi, że organ, opierając się na stanowisku Dyrektora SOSW nr [...] w G., nie dowiódł, że placówka ta jest dostatecznie przystosowana do tak specyficznej formy niepełnosprawności, jaką jest autyzm i inne niepełnosprawności. Jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącej, ogólnikowość deklaracji dyrektora wynika również z faktu braku konkretyzacji poszczególnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej prowadzonych w SOSW nr [...] w G.. Jedyną szczegółową informacją w tym zakresie jest liczba uczniów objętych daną formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz liczba godzin, jaką poświęca się w SOSW nr [...] w G. na jej realizację w tygodniu. Z przedstawionego zestawienia wynika wprost, że SOSW nr [...] w G. prowadzi realnie jedynie zajęcia rewalidacyjne w wymiarze 123 godzin tygodniowo na 144 uczniów, oraz zajęcia logopedyczne dla 54 uczniów w wymiarze 22 godzin tygodniowo, a także porady i konsultacje, którymi objęte jest 101 uczniów w wymiarze godzinowym zależnym od zapotrzebowania. Co więcej, pomimo objęcia danej liczby uczniów konkretnymi formami pomocy psychologiczno-pedagogicznej, SOSW nr [...] w G. w rzeczywistości nie prowadzi ich, o czym świadczy zerowy tygodniowy wymiar godzin. Stanowisko skarżącej znajduje swoje oparcie w aktach sprawy, w postaci tabeli zawartej na karcie [...] akt sądowych.
Skarżąca zasadnie dostrzega, że lakoniczność zapewnienia dyrektora wynika również z faktu, iż pod rodzajowymi nazwami poszczególnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej kryje się szereg różnych konkretnych aktywności, z których nie każda jest odpowiednia bądź wystarczająca dla ucznia z konkretną niepełnosprawnością, co w szczególności dotyczy dzieci autystycznych. Skarżąca słusznie dostrzegła również, że w załączonej tabeli form pomocy psychologiczno- pedagogicznej w SOSW nr [...] w G. jest adnotacja dyrektora o treści: "w związku z brakiem w arkuszu organizacyjnym godzin przeznaczonych na zajęcia pomocy psychologiczno-pedagogicznej, pomoc taka udzielana jest w ramach godzin pracy pedagogów i psychologa". Jest to stwierdzenie świadczące o obejściu prawa, gdyż zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy pedagogiczno-psychologicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, który brzmi: "Pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolu, szkole i placówce udzielają uczniom nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych oraz specjaliści wykonujący w przedszkolu, szkole i placówce zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w szczególności psycholodzy, pedagodzy, logopedzi, doradcy zawodowi i terapeuci pedagogiczni [...]". Nie sposób sobie więc wyobrazić, aby zajęcia logopedyczne prowadzone były nie przez logopedę a przez pedagoga, lub zajęcia rewalidacyjne z zakresu terapii pedagogicznej nie przez terapeutę pedagogicznego, a przez psychologa. Natomiast taki stan rzeczy zdaje się panować w SOSW nr [...] w G., o czym świadczy oświadczenie dyrektora tej placówki.
Powyższe, dostrzeżone przez skarżącą okoliczności świadczą więc o tym, że brak jest w sprawie dowodów, iż ośrodek, na który wskazuje Prezydent Miasta, realnie pozwala zrealizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, tzn. prowadzić kształcenie specjalne dla dziecka z autyzmem w formach wymienionych w orzeczeniu.
Tym samym skarżona czynność narusza przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe. Wobec powyższego, należało stwierdzić bezskuteczność skarżonej czynności, zgodnie z art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).
Organ, ponownie rozpoznając sprawę, winien mieć na względzie wyżej zaprezentowaną wykładnię przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe i dokonać w związku z tym oceny, czy w świetle aktualnego orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej dotyczącego syna skarżącej, SOSW nr [...] w G. spełnia kryteria do uznania tej placówki za najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe. W tym zakresie konieczne jest uzyskanie dodatkowych wyjaśnień od Dyrektora tej placówki, popartych udokumentowaniem spełnienia wszystkich warunków, jakie rozporządzenie w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy pedagogiczno-psychologicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach określa w odniesieniu do dzieci z rodzajem niepełnosprawności stwierdzonej u syna skarżącej. Końcowe stanowisko w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej powinno natomiast zawierać wyczerpujące uzasadnienie, zgodnie z zasadą przekonywania (art. 11 K.p.a). Nie może również budzić wątpliwości o jakich orzeczeniach stanowi pismo Dyrektora SOSW nr [...] w G., które stanowiło podstawę do zajęcia ostatecznego stanowiska w sprawie wniosku skarżącej. W piśmie z dnia 16 marca 2020 r. Dyrektor tej placówki posługuje się wyłącznie numerami przypisanymi poszczególnym orzeczeniom o konieczności kształcenia specjalnego, prawdopodobnie zgodnie z listą przekazaną Dyrektorowi przez Prezydenta, której do dokumentacji dołączonej do odpowiedzi na skargę nie załączono (k. nr [...] akt sadowych – pismo z dnia 16 marca 2020 r.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz zwrot uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło