II SA/Wa 1127/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej [...] w W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2019/2020 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z [...] grudnia 2019 r.; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej [...] w W. na rzecz T. J. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału [...] Szkoły [...] w [...] po rozpatrzeniu wniosku T. J. o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2019/2020, działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1), ust. 2 i ust, 3, art. 87, art. 88, art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256), a także na podstawie Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Szkoły [...] w [...] wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia [...] września 2019 r. (zwanego dalej "Regulaminem"), decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] odmówiła przyznania wnioskodawcy stypendium socjalnego. Wydziałowa Komisja Stypendialna wskazała, że T .J. złożył wniosek o przyznanie świadczeń pomocy materialnej w roku akademickim 2019/2020 w formie stypendium socjalnego. Zgodnie z § 12 Regulaminu, stypendium socjalne jest przyznawane studentowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej na podstawie złożonych dokumentów potwierdzających zaistniałą sytuację. Działając na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, realizując postanowienia § 9 ust. 4 Regulaminu, Rektor ustalił maksymalną wysokość dochodu przypadającą na jedną osobę w rodzinie studenta, uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2019/2020 na poziomie 1051,70 zł. Zgodnie z § 5 ust. 2 Regulaminu stypendium socjalne przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat. Okres 6 lat oznacza łączny okres, w którym student może otrzymywać ww. świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Termin ten biegnie także wtedy, gdy student znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów, niezależnie od przyczyny, i ponownego ich podjęcia, liczenie powyższego okresu jest kontynuowane. W myśl art. 93 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 5 ust. 3 Regulaminu, świadczenia nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, jak również studentowi posiadającemu tytuł zawodowy licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Powyższe dotyczy również osób posiadających tytuły zawodowe uzyskane za granicą (§ 5 ust. 4 Regulaminu). Zgodnie z art. 88 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 16 ust. 2 Regulaminu student wnioskujący o stypendium socjalne, osiągający miesięczny dochód na osobę w rodzinie niższy niż kwota określona w art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zobowiązany jest załączyć do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny. W przypadku niedołączenia ww. zaświadczenia, organ rozpatrujący wniosek odmawia przyznania świadczenia. W myśl art. 88 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 16 ust. 3 Regulaminu komisja może przyznać studentowi stypendium socjalne w przypadku, o którym mowa wyżej, jeżeli przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta były uzasadnione oraz student udokumentował źródła utrzymania rodziny. Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 5 ust. 1 Regulaminu student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia tylko na jednym wskazanym przez niego kierunku. Wydziałowa Komisja Stypendialna ustaliła, że miesięczna wysokość dochodu na jedną osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi 0,00 zł i po zapoznaniu się z okolicznościami zawartymi we wniosku odmówiła przyznania T .J. stypendium socjalnego z uwagi na niedołączenie do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy art. 8 ust. 1 punkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy sprzecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny. T .J. złożył odwołanie od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, do którego dołączył zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. potwierdzające fakt objęcia wsparciem i pomocą finansową rodziny, ze względu na sytuację dochodową i majątkową rodziny. Jednocześnie zarzucił organowi, że nie został poinformowany o brakach w dokumentacji swojego wniosku o przyznanie stypendium socjalnego. Odwoławcza Komisja Stypendialna Wydziału [...] [...] w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję nr [...] z dnia [...]-12-2019 w sprawie odmowy przyznania T .J. stypendium socjalnego w roku akademickim 2019/2020. Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała, że analizując odwołanie studenta, do którego dołączone zostało zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej, postanowiła wezwać studenta na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. do złożenia wyjaśnień dotyczących innych źródeł dochodu, niż określone jako dochód w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r. poz. 2255), jakimi dysponuje rodzina, oraz wyjaśnienia z jakich środków student pokrywa opłaty związane z pobieraniem nauki na studiach niestacjonarnych. Wnioskodawca został pouczony o konsekwencjach niezłożenia wyjaśnień w terminie 14 dni od doręczenia wezwania. W złożonych wyjaśnieniach z dnia 27 stycznia 2020 r. student oświadczył, że opłaty za studia pokrywa jego brat, co potwierdził oświadczeniem brata. Koszty utrzymania rodziny studenta pokrywają inni członkowie rodziny, których nie wymieniono w składzie rodziny studenta we wniosku, w związku z zapisami art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Student zadeklarował, że jego rodzina od czerwca 2019 r. otrzymuje pomoc finansową w łącznej kwocie 1.500 zł miesięcznie od jego brata, wujka, tj. brata ojca oraz babci, którą opiekuje się rodzina studenta. Powyższe potwierdził oświadczeniami wymienionych osób. Ośrodek pomocy społecznej w karcie informacyjnej rodziny również odnotował brak źródeł dochodu rodziny i pomoc rodziny w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył także, że wszelkie oszczędności rodziny zostały skonsumowane w 2019 r., a w grudniu 2019 r. ośrodek pomocy społecznej przyznał rodzinie pomoc finansową w kwocie 450 zł. Odwoławcza Komisja Stypendialna podniosła, że student z odwołaniem od zaskarżonej decyzji organu I instancji przedstawił oświadczenia członków rodziny, którzy nie stanowią jego rodziny w rozumieniu przepisów stypendialnych, jako dokumenty poświadczające dochody rodziny. Komisja nie może zweryfikować, dochodów tych osób. Zgodnie z Zasadami ustalania i dokumentowania dochodu zawartymi w załączniku nr 2 do Regulaminu Komisja nie uznaje oświadczeń za podstawowe dokumenty o źródłach dochodu rodziny. Komisja podkreśliła fakt, że student studiuje na studiach niestacjonarnych, a więc płatnych. W tej sytuacji sam nie wykazuje żadnych dochodów i pozostali członkowie rodziny również mają zerowe dochody. Z zaświadczenia wystawionego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wynika, że rodzina została objęta wsparciem i pomocą finansową ośrodka, ale nie podano w jakiej formie i wysokości. Natomiast z dołączonej do zaświadczenia karty informacyjnej wynika, że rodzina nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej (stan na dzień [...]listopada 2019 r.), a w rubryce źródło dochodu - widnieje wpis "pomoc od rodziny 1.500 zł miesięcznie". Przedstawione zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej nie przedstawia sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta. Student nie spełnia zatem warunku zapisanego w art. 88 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Student nie uzasadnił przyczyn niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej, ani też nie udokumentował we właściwy sposób źródeł utrzymania rodziny, nie może zatem skorzystać z możliwości jakie daje art. 88 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Odwoławcza Komisja Stypendialna stwierdziła, że po zapoznaniu się z materiałem dowodowym dołączonym do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz złożonymi wyjaśnieniami studenta, stwierdziła, że nie jest w stanie ustalić sytuacji materialnej i faktycznych źródeł utrzymania rodziny studenta, a tym samym orzec czy jest on uprawniony do przyznania świadczenia w formie stypendium socjalnego. Decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] [...] w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. stała się przedmiotem skargi T. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że sytuacja materialna rodziny jest bardzo trudna i kwalifikuje go do otrzymywania stypendium socjalnego. Podał, że złożył wszystkie wymagane dokumenty świadczące o tym, w tym kartę rejestracyjną i zaświadczenie z OPS zawierające informacje o sytuacji swojej rodziny. Wyjaśnił też, że inny rodzaj zaświadczeń nie jest wydawany przez OPS. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ mógł skutecznie wywieść swoje rozstrzygnięcie z faktu braku zobrazowania przez złożone przez studenta zaświadczenie o jakim mowa w art. 88 ust.4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny studenta. W myśl w/przywołanego przepisu rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania studentowi stypendium socjalnego (...) jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej rodziny. Powyższa regulacja określa jedną z przesłanek formalnych, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o stypendium socjalne. Brak zrealizowania przez studenta obowiązku opisanego w przywołanym przepisie, tj. brak złożenia zaświadczenia z OPS skutkuje zaś odmową przyznania omawianego świadczenia. Z regulacji art. 88 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w sposób nie budzący wątpliwości wynika więc to, iż jedynie brak złożenia przez studenta zaświadczenia z OPS, uzasadnia odmowę pozytywnego rozpoznania wniosku. Ustawodawca nie powiązał zaś negatywnego rozstrzygnięcia omawianego wniosku z faktem istnienia ewentualnych braków w treści samego zaświadczenia z OPS. Tego typu zabieg stylistyczny twórcy omawianej regulacji prowadzi do konkluzji, że stwierdzone przez organ (po merytorycznej ocenie zaświadczenia) braki czy nieścisłości zaświadczenia z OPS, nie powodują per se przesłanki do automatycznej odmowy przyznania stypendium socjalnego. Owe braki mogą co najwyżej stanowić asumpt do wezwania studenta do złożenia zaświadczenia obejmującego dodatkowe informacje (niezbędne w ocenie organu do rozpoznania sprawy) lub do wezwania studenta do złożenia wyjaśnień. Przenosząc powyższe dywagacje na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, że skarżona decyzja podjęta została przedwcześnie i w konsekwencji naruszyła normę art. 88 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Pomimo bowiem tego, iż student (na etapie postępowania odwoławczego) zrealizował wymóg opisany w omawianej normie prawnej i złożył zaświadczenie z OPS, organ zastosował rygor odmowy przyznania stypendium socjalnego twierdząc, iż zaświadczenie to nie przedstawia sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny. To zaś świadczy niezbicie o tym, że organ w sposób nieuprawniony zastosował sankcję przewidzianą w art. 88 ust .4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Samo zaświadczenie opisane w ustawie zostało bowiem złożone. Student spełnił więc przesłankę formalną oznaczoną przez ustawodawcę. W takiej sytuacji, jeżeli analiza merytoryczna złożonego przez studenta zaświadczenia z OPS doprowadzi organ do wniosku, ze zaświadczenie to zawiera jakieś braki, to obowiązkiem organu jest wezwać studenta do złożenia nowego zaświadczenia – uwzględniającego określone dane – bądź też organ winien wezwać studenta do złożenia dodatkowych wyjaśnień czy dokumentów. Student składając wymagane prawem zaświadczenie, nie może przewidywać bowiem tego, ze zaświadczenie wydane przez organ administracji, okaże się w odczuciu komisji stypendialnej niepełne czy niewłaściwe. To organ przyznający stypendium uprawniony jest do merytorycznej oceny zaświadczenia z OPS. Student składający zaś zaświadczenie, nie może zastępować w tym działaniu organu, a tym bardziej antycypować potencjalnych merytorycznych wniosków komisji stypendialnej. Na marginesie wytknąć należało też organowi, iż działaniem pozbawionym podstaw prawnych jest wywodzenie negatywnych dla studenta konkluzji z faktu niemożliwości weryfikacji dochodów osób spokrewnionych ze studentem, które łożą na utrzymanie studenta i jego rodziny. Dochody takich darczyńców, którzy pomagają z własnej woli studentowi i jego rodzinie w utrzymaniu się, nijak mają się do sytuacji majątkowej studenta jego rodziny. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt. 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt.1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). Sąd doszedł bowiem do wniosku, iż z uwagi na istotne dla rozstrzygnięcia uchybienia organów, tylko wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć obydwu instancji zapewni studentowi prawo do rozpoznania jego sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany uwzględnić argumentację faktyczną i prawną zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu przez tut. Sąd.