I SA/Rz 361/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. M. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: SKO) z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], którą SKO, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej od decyzji Burmistrza Miasta R. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w sprawie ustalenia kwoty podatku od nieruchomości na rok 2021, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji SKO oraz akt postępowania administracyjnego wynika, że organ pierwszej instancji wydał decyzję z [...] stycznia 2021 r., bardziej szczegółowo powyżej opisaną, w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na 2021 rok, w której wskazał, ze solidarnie zobowiązanymi są : W. G., J.Ś., J. M., M.Ś., G. Ś., J. P., E. Ś., B. Ś. i K. Ś.. Jako przedmiot opodatkowania wskazano: grunty pozostałe i wysokość podatku - 957 zł. Decyzję tę doręczono J. M., E. Ś., B. Ś., G. Ś., K. Ś., M. Ś. i J. Ś.. Odwołania od tej decyzji zostało wniesione przez Skarżącą (pismo datowane na dzień 22 stycznia 2021 r.), przy czym Skarżąca wskazała, że działa we własnym imieniu oraz J. Ś.. W odwołaniu zarzucono naruszenie: - art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 poz 1325 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa) poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, w związku z jej śmiercią (dotyczy zmarłych: J. P. i W. G.), - art. 120 w zw., z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania bez podstawy prawnej, skierowanie decyzji do osób nie mających statusu strony (osoby zmarłe), - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego sprawy, w tym poprzez brak wszczęcia z urzędu postępowań spadkowych "wobec osób zmarłych", pomimo istnienia interesu prawnego organu. Wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzję, utrzymało w mocy decyzją organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania, powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 poz. 1070 ze zm.; dalej: ustawa), a także wskazane orzecznictwo sądów administracyjnych oraz na art. 92 § 2 Ordynacji podatkowej wskazało, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, w przypadku odpowiedzialnych solidarnie decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe musi być "dostarczona" każdemu z nich. Osoba, której decyzja nie została "dostarczona" nie jest odpowiedzialna solidarnie, a co za tym idzie nie jest zobowiązana do zapłaty podatku. Z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika, że współwłaścicielami przedmiotu opodatkowania są osoby wymienione w decyzji organu pierwszej instancji jako solidarnie zobowiązani. Decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe została skierowana jedynie do osób żyjących. SKO dalej wskazało, ze "(...)decyzje ustalające podatek od nieruchomości na 2021 r. zostały skutecznie doręczone pozostałym (żyjącym) współwłaścicielom, tutejszy organ podatkowy stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie, w stosunku do pozostałych współwłaścicieli, powstało zobowiązanie podatkowe i stanowi wystarczająca przesłankę do zastosowania przepisów dotyczących odpowiedzialności solidarnej" (strona 5 in fine i 6 ab initio decyzji). SKO uznało za bezzasadny również zarzut braku wszczęcia z urzędu postępowań spadkowych, gdyż to na podatnikach ciąży obowiązek uregulowania praw majątkowych. SKO wskazało również, że Skarżąca zaznaczyła że działa w imieniu własnym i J. Ś.; nie załączyła jednak dokumentów, z których wynika że posiada stosowne pełnomocnictwo. Skarżąca w skardze zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji która, to decyzja w świetle art. 243 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest nieważna z mocy prawa, gdyż została skierowana również do osób zmarłych. Nieważność decyzji powoduje, że nie może ona być skuteczna wobec pozostałych współwłaścicieli i nie wywołuje skutków powstania solidarnego zobowiązania podatkowego; b) art. 121 § 1 poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego; 2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj; a) art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że osoby zmarłe podane jako strony postępowania w decyzji podatkowej posiadają przymiot strony, b) art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że powstało zobowiązanie podatkowe pozostałych stron postępowania podatkowego z chwilą doręczenia decyzji pozostałym współwłaścicielom, c) art. 2 ust. 1 ustawy w zw. z art. 21 ust.1 - Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez błędną interpretację, że dane katastralne stanowią jedyne źródło dla organu ustalającego zobowiązanie podatkowe, w tym wskazania stron postępowania, gdyż dane te dotyczą powierzchni i rodzaju przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, d) art. 3 ust. 4 ustawy poprzez uznanie za prawidłowe zastosowanie przepisu w stanie faktycznym sprawy, w którym dwie osoby spośród innych współwłaścicieli zmarły, podczas gdy solidarna odpowiedzialność podatników musi mieć u podstaw zobowiązanie podatkowe, które powstaje przez doręczenie decyzji ustalającej wszystkim współwłaścicielom - osobom fizycznym, a nie tylko niektórym z nich. Skarżąca wzniosła uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, o ile wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Sąd z urzędu wziął pod uwagę (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami admiracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), że odwołania od decyzji organu pierwszej instancji zostały wniesione przez Skarżącą, w imieniu własnym oraz J. Ś.. SKO, jak już wskazano wyżej w uzasadnieniu, zauważając tę kwestię stwierdziło że Skarżąca nie dołączyła dokumentów wykazujących umocowanie do działania przez Skarżącą jako pełnomocnika J. Ś.. Zamieszczając tę wzmiankę w uzasadnieniu decyzji (str. 6) nie odniosło się do skutków procesowych takiego stanu rzeczy. Natomiast w części wstępnej zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu odwoławczym było odwołanie Skarżącej (str. 1 zaskarżonej decyzji). Istnieją więc podstawy do przyjęcia, że Kolegium rozpatrzyło jedynie odwołanie Skarżącej, a pominęło odwołanie wniesione przez J. Ś. (bez znaczenia dla oceny prawnej takiego postępowania organu odwoławczego jest, że oba te odwołania są jednobrzmiące i zawarte w jednym piśmie). Sąd oczywiście nie przesądza na tym etapie, że w takim stanie rzeczy obowiązkiem SKO było również rozpatrzenie odwołania wniesionego przez J. Ś.. Natomiast z cała stanowczością należy podkreślić, że SKO nie podjęło stosownych, przewidzianych przepisami Ordynacji podatkowej czynności, które doprowadziły by do jednoznacznego ustalenia, czy J. Ś. skutecznie wniosła odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Z mocy art. 183a § 1 Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W postępowaniu podatkowym niezbędnym jest wykazanie stosunku pełnomocnictwa poprzez przedłożenie stosownego dokumentu. Gdy osoba sporządzająca odwołanie wskazuje, że działa jako pełnomocnik strony postępowania podatkowego, to wobec braku wykazania takiego upoważnienia obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie wnoszącego środek zaskarżenia do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie tego środka bez rozpatrzenia (art. 169 § w zw. z art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej). Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podjęło tych działań, co uniemożliwiło procesowe ustalenie, czy J. Ś. skutecznie wniosła odwołanie. Te niedostatki postępowania stanowią o naruszeniu przez SKO przepisów postępowania (wymienionych wyżej) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Z uwagi na powód uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd uznał za przedwczesne i niedopuszczalne odnoszenie się do zarzutów skarg. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.