VIII SA/Wa 248/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] Syg. akt VIII SA/Wa 248/21 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 roku Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 1444 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2020 roku, poz. 256 ze zm. dalej kpa), po rozpatrzeniu zażalenia W. K. na postanowienie Wojewody M. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 roku w przedmiocie zawieszenia postepowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w obrębie W., gmina W. M., powiat g., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0407 ha, która zgodnie z decyzją Wojewody M. nr [...] z dnia [...] maja 2019 roku o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pod nazwą – budowa, przebudowa i rozbudowa linii kolejowej nr [...] W.O. – R., w związku z realizacją projektu POIIŚ 5.1.3 ,, Modernizacja linii kolejowej nr [...] – odcinek W. O. – R. – faza II w zakresie odcinka od km 54,900 do km 57,600 stanowiącego stację W. wraz z budową nastawni W., stała się własnością Skarbu Państwa – utrzymał w mocy postanowienie Wojewody M.. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Nieruchomość położona w obrębie W., oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0407 ha decyzją Wojewody M. nr [...] z dnia [...] maja 2019 roku została przeznaczona pod inwestycję kolejową. Z dniem 23 lipca 2019 roku decyzja ta stała się ostateczna. W związku z tym Wojewoda M. wszczął postepowanie w celu ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., nieruchomość oznaczona jako działka [...], z której wydzielona została działka nr [...] stanowi własność H. J. R. w ½ części i W. K. w ½ części. Pismem z dnia 15 lipca 2020 roku, uzupełnionym z 27 lipca 2020 roku H. R. wystąpiła o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu wskazano, iż przed Sądem Rejonowym w G. toczy się z wniosku H. R. postępowanie o nabycie z dniem [...] marca 2003 roku prawa własności nieruchomości nr [...] przez zasiedzenie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 roku Wojewoda M.orzekł o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia Sądu w sprawie stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie. W uzasadnieniu organ wskazywał, że zawieszenie postępowania nastąpiło z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zażalenie na to postanowienie złożył W. K. podnosząc, iż jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości oraz reguluje podatki za działkę. Organ odwoławczy wskazywał, iż stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postepowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na konstrukcję ,, zagadnienia wstępnego ‘’ składają się cztery istotne elementy. Po pierwsze zagadnienie to wyłoniło się w toku postepowania administracyjnego, po wtóre jego rozstrzygniecie należy do innego organu lub sądu, po trzecie wymaga ono ,, uprzedniego ‘’ rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, po czwarte, istnieje zależność pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrywaniem sprawy i wydaniem decyzji. Wymieniony przepis zobowiązuje organ do zawieszenia postępowania, gdy w sprawie występuje tzw. zagadnienie wstępne ( prejudykat). W ocenie organu odwoławczego informacja o toczącym się postepowaniu o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości może być przesłanką do zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. W warunkach niniejszej sprawy zagadnieniem wstępnym jest ustalenie kręgu podmiotów, którym przysługuje tytuł prawny do działki nr [...]. Dla ustalenia odszkodowania koniecznym jest ustalenie, kto był prawowitym właścicielem gruntu. W świetle art. 9y ust.1 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym( Dz.U z 2020 roku, poz. 1043) za nieruchomości oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości o których mowa w art. 9s ust.3 oraz art. 9x ust.4, od podmiotu na rzecz którego wydana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, przysługuje odszkodowanie dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości, a także osobom, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości. Podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania za dokonane wywłaszczenie nieruchomości jest także osoba, która nabyła do niej prawa poprzez zasiedzenie. W przypadku toczącego się postępowania w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości organ ustalający odszkodowanie nie ma możliwości ustalenia ponad wszelką wątpliwość, komu na dzień uzyskania waloru ostateczności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Postepowanie może także posłużyć do obalenia domniemania dotyczącego prawdziwości ksiąg wieczystych. W warunkach niniejszej sprawy toczące się przed SR w G. postępowanie w sprawie o zasiedzenie ma wpływ na postępowanie o ustalenie odszkodowania w trybie przepisów specustawy kolejowej. Organ podnosił, iż może się okazać, iż cała działka nr [...] stanowiła własność H. R.. Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniósł W. K.. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podnosił, iż współwłasność nieruchomości odziedziczył po ojcu. Jego ojciec przedmiotową nieruchomość kupił od Skarbu Państwa. Wskazywał, iż pozbawienie go odszkodowania będzie stanowiło pogwałcenie prawa własności, chronionego przepisami Konstytucji RP. W uzasadnieniu wskazywał również na swoją trudną sytuację życiową i finansową oraz iż pozbawienie go prawa własności narusza Konstytucję RP. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadne było zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego w postaci toczącego się postępowania o zasiedzenie nieruchomości. W przedmiotowej sprawie organ wskazał, iż podstawą zawieszenia postępowania jest wszczęcie postępowania przez H. R. w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości – działka [...], za która ma być przyznane odszkodowanie i w związku z tym nie wiadomo jaki będzie krąg osób uprawnionych do otrzymania przedmiotowego odszkodowania. Zdaniem Sądu na tle przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa nie da się wywieść generalnej tezy, iż każdy spór w zakresie prawa własności dotyczący przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość będzie zagadnieniem wstępnym, dającym podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie, że wynik innego postepowania może mieć wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postepowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania. Zagadnienie wstępne nie istnieje dopóki ustalenie stanu sprawy, jego subsumpcja i określenie podstaw rozstrzygnięcia jest aktualnie możliwe i w obecnym stanie niezależnie od przyszłego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy prawa własności nieruchomości. Zatem w ocenie Sądu zagadnienie ewentualnej zmiany w zakresie prawa własności nieruchomości nie może być uznane za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, ponieważ nie zachodzi sytuacja, w której w dacie orzekania uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, iż stan prawny wywłaszczonej nieruchomości jest uregulowany, co obrazuje zapis z księgi wieczystej. Ewentualnie gdyby w przyszłości powstała wątpliwość co do podmiotu na rzecz którego ma być wypłacona kwota odszkodowania, to można skorzystać z instytucji złożenia świadczenia pieniężnego do depozytu sądowego. Z tych też racji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w związku z art. 97 § 1 pkt 4 kpa orzeczono jak na wstępie. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 tej ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy w tym trybie, jeżeli przedmiotem sprawy skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.