I SAB/Wa 107/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu 21 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. M. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku D. M. z [...] maja 2020 r. o zwrot nieruchomości położonej w [...], przy Al. [...] 172A o pow. [...] m2 w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku, o którym mowa w pkt 1, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz D. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 29 marca 2021 r. D. M. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Warszawie przy [...]. Skarżąca wskazała, że z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiła przy piśmie z [...] maja 2020 r. Pomimo upływu terminów ustawowych oraz złożonego ponaglenia prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności niezbędne jest ustalenie aktualnych działek ewidencyjnych wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości, gdyż od tego zależy czy Prezydent [...] jest organem właściwym w sprawie. Ponadto strona była w toku postępowania informowana o podjętych czynnościach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69 - 70). Przewlekłością postępowania będzie również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Zatem dla stwierdzenia, czy organ administracyjny pozostawał w "przewlekłości" nie ma znaczenia to, czy podejmował w trakcie postępowania jakiekolwiek czynności, a nawet rozstrzygnięcia, lecz to czy rzeczywiście podjęte przez niego działania doprowadziły do sprawnego zakończenia postępowania bez zbędnej zwłoki. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Ponadto art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu 13 maja 2020 r. Organ obowiązany był zatem zakończyć postępowanie najpóźniej do 13 lipca 2020 r. a o niezałatwieniu sprawy w terminie informować strony ze wskazaniem przyczyn, podając przy tym nowy termin. Tymczasem pierwszą czynność w sprawie organ podjął dopiero przy piśmie z [...] grudnia 2020 r., gdy wystąpił o wypożyczenie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Akta te wpłynęły do organu [...] stycznia 2021 r. Pismem z [...] stycznia 2021 r. skarżąca złożyła ponaglenie do Wojewody [...] . Ostatnią odnotowaną czynnością w sprawie jest zlecenie wykonania mapy sytuacyjnej przedmiotowej nieruchomości, które nastąpiło [...] kwietnia 2021 r. Mając powyższe na uwadze nie ulega wątpliwości, że organ przekroczył termin określony w art. 35 kpa. Pierwsza czynność w sprawie została podjęta ponad pół roku po wpływie wniosku, w toku postępowania strony nie były informowane w trybie art. 36 kpa o przyczynach niezakończenia sprawy w terminie wraz z podaniem nowego terminu na jej zakończenie. Pismo informacyjne z [...] stycznia 2021 r. nie może być uznane za prawidłowe zawiadomienie w trybie art. 36 kpa, gdyż nie wskazano w nim nowego terminu rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnia to stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącej. W ocenie Sądu przewlekłość prezydenta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy zauważyć, że organ podjął ostatecznie czynności zmierzające do wydania decyzji, pozyskał akta przedmiotowej nieruchomości i zlecił wykonanie mapy sytuacyjnej, co wskazuje że czynności w sprawie - choć z opóźnieniem – są podejmowane. Ponadto Sądowi z urzędu jest wiadomym, że nadal trwająca pandemia koronawirusa COVID-19 spowodowała znaczące utrudnienia w pracy organów, co może częściowo tłumaczyć opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 zobowiązał organ do wydania decyzji w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji) uznając, że termin ten będzie wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji), oraz orzekł o zwrocie kosztów sądowych stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.