II SA/Po 87/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-07-21
Skład orzekający: Jan Szuma, Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego, uznając, że organ pierwszej instancji dokonał przedwczesnej oceny interesu prawnego wnioskodawców?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wznowienia postępowania, ponieważ organ ten dokonał przedwczesnej, merytorycznej oceny interesu prawnego wnioskodawców na etapie formalnym postępowania wznowieniowego. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ocena interesu prawnego wnioskodawcy powinna nastąpić dopiero po formalnym wznowieniu postępowania, chyba że brak jest oczywistego związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej.Stan faktyczny
Spółka M. sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta O. W. odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. Wnioskodawcy (D. Ł., A. K., P. Ł., A. S.) domagali się wznowienia postępowania, twierdząc, że bez ich winy nie brali w nim udziału, a inwestycja naruszyła ich stosunki wodne. Prezydent Miasta odmówił wznowienia, oceniając merytorycznie ich interes prawny. SKO uchyliło tę decyzję, uznając, że Prezydent dokonał przedwczesnej oceny. Spółka M. sp. z o.o. wniosła skargę, argumentując, że inwestycja nie narusza interesów wnioskodawców i że teren nie został podniesiony.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], [...], [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia D. Ł., A. K., P. Ł., A. S. (dalej również jako wnioskodawcy) uchyliło w całości postanowienie Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] lipca 2020 r. [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. organ I instancji wydał decyzję dla inwestycji polegającej na budowie 4 zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, położonej w O. W. przy ul. [...], na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (obręb [...]).
W dniu [...] maja 2020 r. do Prezydenta Miasta O. W. wpłynął wniosek D. Ł., A. K., P. Ł., A. S. o wznowienie w/w postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Prezydent Miasta O. W. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] grudnia 2019 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie [...] zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej.
Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli D. Ł., A. K., P. Ł. i A. S.. Skarżący wskazali, że są właścicielami działek położonych w sąsiedztwie inwestycji realizowanej przez firmę M. i domagają się wznowienia postępowania, z uwagi na fakt, że bez swej winy nie brali udziału w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Wnioskodawcy podali, że w wyniku rozpoczęcia I etapu inwestycji szeregowców doszło do wzniesienia poziomu terenu, co doprowadziło do naruszenia stosunków wodnych w tym obszarze. Wody opadowe i roztopowe z podniesionych terenów spływają na ich działki, powodując zalewanie nieruchomości. Zdaniem odwołującego w ich interesie jest ustalenie ich za stronę postępowania by uczestniczyć w procesach administracyjnych, dotyczących sąsiednich terenów. Skarżący dodali, że pominięcie ich w sprawie warunków zabudowy dla wyżej opisanej inwestycji spowodowało nie zapewnienie odpowiedniego zabezpieczenia infrastruktury melioracyjnej, a w konsekwencji niszczenie ich własności. Żalący mają wątpliwości co do ustalonej liczby miejsc postojowych - jedno miejsce na jeden lokal mieszkalny. W ocenie skarżących warunek ten jest niespójny, ponieważ w innej decyzji określona dwa miejsca postojowe na jeden lokal. Nadto w decyzji w warunkach szczegółowych dotyczących obsługi komunikacyjnej nie zaznaczono, że dostęp do drogi gminnej przez działki nr [...] i [...]. Ich zdaniem brak takiej informacji może doprowadzić do błędów projektowych w zakresie obliczeń powierzchni biologicznie czynnej i powierzchni zabudowy (w sytuacji gdy te działki są drogą dojazdową do całego osiedla Park Zębców).
W dalszej części uzasadnienie organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 149 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej jako "K.p.a."), postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przepis ten, w odróżnieniu od postępowania zwykłego oraz pozostałych trybów nadzwyczajnych, przewiduje procesową formę wszczęcia postępowania wznowieniowego poprzez wydanie postanowienia. Postanowienie to kończy pierwszą fazę czynności podejmowanych przez organ, określanych jako przedprocesowa faza postępowania wznowieniowego, a otwiera drugą, procesową (rozpoznawczą) fazę postępowania wznowieniowego, w toku której organ prowadzi postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Artykuł 149 § 2 K.p.a. wyznacza jednocześnie granice rozpoznawczego postępowania wznowieniowego. Zgodnie z tym przepisem, przedmiotem postępowania jest "ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła ostateczna decyzja, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych wart. 145 § 1 K.p.a., czy występuje przesłanka z art. 145a § 1 K.p.a. lub czy występuje przesłanka z art. 145b § 1 K.p.a. oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej.
Organ podniósł, iż we wstępnej fazie postępowania nie jest dopuszczalna ocena przyczyn wznowienia" (wyrok NSA z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt l OSK 3226/14, CBOSA). Dopiero wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania otwiera drogę do rozpoznania zasadności podnoszonych twierdzeń. Nie można dokonywać interpretacji przesłanek do wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że organ I instancji w pierwszym etapie winien ocenić czy wnioskodawcy zachowali miesięczny termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania i zbadać czy została wskazana podstawa wznowienia. Prezydent Miasta O. W. w postępowaniu wstępnym dokonał oceny zasadności wskazanej przesłanki, co jest niewłaściwe i niedopuszczalne.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła spółka M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. W. wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że planowana inwestycja budowy 4 zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej nie przebiega po terenie działek będących własnością ani będących w użytkowaniu wieczystym wnioskodawców.
Ponadto Skarżąca zauważyła, iż budowa budynków jednorodzinnych nie narusza w żaden sposób interesu prawnego lub obowiązku wnioskodawców, gdyż w żaden sposób nie oddziaływuje na ich nieruchomości tj. działki nr [...], [...], [...], [...]. Działki nr [...], [...], [...], [...] znajdują się w znacznej odległości od terenu obejmującego planowana inwestycję. Inwestycja ma taki sam charakter jak znajdująca się istniejąca zabudowa terenów sąsiadujących. Ponadto teren działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obszarze planowanej inwestycji nie jest położony wyżej, jak twierdzą wnioskodawcy, od terenu ich działek, o czym świadczą rzędne gruntów na mapach geodezyjnych.
Okoliczność, o której piszą wnioskodawcy w swoich wystąpieniach są nieprawdziwe. Pismem z dnia [...] lipca 2019r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. wyraźnie wskazał, że działania spółki M. nie spowodowały podniesienia swojej nieruchomości w stosunku do istniejącego terenu przed wejściem na budowę pierwszego etapu realizowanej inwestycji, który to etap budowy był wykonywany w bezpośrednim sąsiedztwie działek Skarżących. PINB w O. W., wskazał, że to działania dewelopera - firmy G. , od której skarżący kupili swoje obecne działki tj. działki nr [...], [...], [...], [...], zostały obniżone w stosunku do gruntu rodzimego. Co stworzyło dla tych działek niekorzystne warunki ich użytkowania. Firma deve!operska G. nie wykonała żadnego rozwiązania technicznego, które zabezpieczyłyby te działki przed stworzoną niekorzystną sytuacją wysokościową w odniesieniu do najbliższego sąsiedztwa.
Skarżąca wskazała, iż mieszkańcy [...] wnieśli do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w O. W.. o przeprowadzenie kontroli prowadzonej na naszym terenie budowy, ponieważ uważali, że ich nieruchomości będą zalewane. Ponieważ na granicy pomiędzy naszymi nieruchomościami była różnica w wysokości terenu, Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w O. W.. zobligował inwestora do zaprojektowania dodatkowego rozwiązania technicznego, które zabezpieczyłoby odprowadzenie ewentualnego nadmiaru wód opadowych do urządzeń kanalizacji deszczowej. Zaproponowane rozwiązanie zostało zaakceptowane przez PINB w O. W.. i o tym rozwiązaniu zostali powiadomieni Mieszkańcy [...], pismem kierowanym pod wskazany przez mieszkańców adres korespondencyjny do M. Ł..
Ponadto na etapie wydawania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] grudnia 2020r. nie zapewniono Skarżącej jako stronie czynnego udziału w tym postępowaniu, brak możliwości wypowiedzenia się oraz zapoznania się z zebranymi materiałami i dowodami spowodował, ze na tym etapie nie mogliśmy przedstawić swoich argumentów i dowodów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd wniesione zgodnie z pouczeniem pismo zatytułowane "sprzeciw" potraktował jako skargę na postanowienie.
Sąd rozpoznający niniejsza sprawę podziela pogląd, iż nie ma podstaw prawnych, aby przepisy Działu III Rozdziału 3a "Sprzeciw od decyzji" (64a - 64e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz.2325 zwanej dalej: "P.p.s.a.".), stosować również do postanowień (zob. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 130/18 oraz wyroku NSA z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 2146/2018, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA").
W rezultacie na postanowienie wydawane w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej jako "K.p.a.") w zw. z art. 144 K.p.a. przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie sprzeciw jak pouczył organ w zaskarżonym postanowieniu.
W tym miejscu wskazać należy, iż błędne pouczenie organu co do przysługującego środka zaskarżenia jak i terminu jego wniesienia nie wywołało dla strony żadnych negatywnych konsekwencji jak również nie miało wpływu na wynik zapadłego rozstrzygnięcia.
Ponadto zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 P.p.s.a., Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchyleniu postanowienie Prezydenta Miasta O. W. o odmowie wznowienia postępowania.
Przepis art. 138 § 2 K.p.a., który z mocy art. 144 K.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie również do postanowień, stanowi procesową podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego, skutkującego przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na jego podstawie organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Omawiany przepis stanowi odstępstwo od statuowanej w art. 138 § 1 K.p.a. zasady wydawania w postępowaniu odwoławczym decyzji rozstrzygających sprawę merytorycznie. Organ odwoławczy, wybierając to odstępstwo, nie może więc ograniczyć się do ogólnikowego stwierdzenia, że w danej sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 138 § 2 K.p.a., ale winien też przekonująco wyjaśnić, dlaczego w okolicznościach tej sprawy nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego (na podstawie art. 138 § 1 K.p.a.) przy uwzględnieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz – ewentualnie – z wykorzystaniem przewidzianej w art. 136 § 1 K.p.a. możliwości uzupełnienia tego materiału. Organ odwoławczy podejmując decyzję o zastosowaniu art. 138 § 2 K.p.a. powinien brać pod uwagę nie tylko ogólną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), ale i inne zasady oraz przepisy tego postępowania, w tym wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa oraz statuowaną w art. 12 K.p.a. zasadę szybkości postępowania (por. wyrok WSA z 13 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1136/13, CBOSA).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ prawidłowo uznał, że organ pierwszej instancji naruszył art. 149 § 3 K.p.a., a wadliwość ta była na tyle istotna, że nie mogła zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym, wobec czego zaktualizowały się przesłanki do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, iż postanowienie organu pierwszej instancji zostało podjęte w wyniku rozpoznania wniosku D. Ł., A. K., P. Ł. oraz A. S. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzja Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] grudnia 2019 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie [...] zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, położonej w O. W. przy ul. [...], na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (obręb [...]). Wnioskodawcy powołali się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (zob. wniosek k. 46 akt administracyjnych).
W związku z tym podkreślić należy, iż wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, który stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b K.p.a.
Stosownie do art. 147 K.p.a., wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony. Oznacza to, że z wnioskiem o wznowienie postępowania może wystąpić jedynie podmiot posiadający przymiot strony w postępowaniu objętym wznowieniem, a organ nie jest uprawniony do ponownego rozpoznania sprawy w omawianym trybie w oparciu o wniosek, który nie pochodzi od strony.
Zgodnie z art. 148 K.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku jednak złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Wniesienie przez stronę podania nie powoduje automatycznego wznowienia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 K.p.a., o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 K.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją ), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia. Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia tych warunków, które muszą być spełnione łącznie, skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu.
W tym miejscu jednak należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt OSK 1833/19). Nie można więc wykluczyć odmowy wznowienia postępowania ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę. Jednak dotyczy to sytuacji oczywistych. Takie sytuacje zachodzą zwłaszcza wtedy, gdy wnioskodawca nie powołuje się na swój interes prawny, lecz na potrzebę ochrony sprawiedliwości, praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie ze sposobu funkcjonowania administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2017 r., II OSK 2306/15).
Natomiast w sytuacji, gdy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania powołuje się na przysługującą mu w sprawie legitymację materialnoprawną i istnieją co do tego wątpliwości, ich wyjaśnienie nastąpić powinno po uprzednim wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 1 K.p.a. "Ustalenie czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu udziału w tych czynnościach ustalających. Rozpoznanie interesu prawnego poza postępowaniem, bez zapewnienia czynnego udziału jednostki jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego wartością jest prawo do procesu, a zatem prawo do obrony w trybie regulowanym przepisami prawa" (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, wydanie 14, wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 691).
Zatem wszelkie ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy i badania jego legitymacji procesowej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania postanowieniem wydanym na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. W takiej sytuacji dokonanie oceny w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy ma bowiem charakter merytoryczny. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy zatem ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie zaś, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki, może nastąpić wyłącznie w toku postępowania (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2559/17, CBOSA).
Jednak w realiach rozpoznawanej taki przypadek nie wystąpił. Z treści wniosku jasno wynika, iż wnioskodawcy odwołują się do swojego interesu prawnego poprzez wskazanie, że inwestor podniósł teren na skutek czego wody roztopowe i opadowe spływają na ich działki powodując zalewanie ich nieruchomości.
Słusznie więc uznał organ odwoławczy, że Prezydent Miasta błędnie - na pierwszym (wstępnym) etapie postępowania wznowieniowego, na którym bada się wyłącznie kwestie formalne - dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontekście wystąpienia wskazanej przez wnioskodawców przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Tym samym organ pierwszej instancji bez wydania - na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. - postanowienia o wznowieniu postępowania, dokonał oceny interesu prawnego wnioskodawców.
Na akceptację zasługuje więc stanowisko organu odwoławczego, że Prezydent Miasta niewłaściwie zastosował art. 149 § 3 K.p.a., ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpił oczywisty brak przymiotu strony, a wnioskodawcy we wniosku opartym na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wyraźnie powołali się na swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Jeszcze raz powtórzyć trzeba, że stwierdzenie, czy wskazana przyczyna wznowienia wystąpiła i jakie z tego faktu wynikają skutki prawne dla rozstrzygnięcia sprawy może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 K.p.a.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 K.p.a. organem administracji publicznej właściwym do wydania na podstawie art. 149 K.p.a., postanowienia w przedmiocie wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Skoro postępowanie objęte wnioskiem M. sp. z o.o. ostatecznie zostało zakończone decyzją organu pierwszej instancji, to organ odwoławczy nie mógł - bez naruszenia przepisów o właściwości - wkroczyć w kompetencje organu pierwszej instancji w zakresie dokonania oceny dopuszczalności wniosku o wznowienie i wydania postanowienia na podstawie art. 149 K.p.a.
Odnosząc się natomiast do argumentacji skargi dotyczącej braku po stronie wnioskodawców przymiotu strony, wyjaśnić trzeba, że zaskarżone postanowienie ma charakter kasacyjny i na tym etapie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie oceniało czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją o warunkach zabudowy. Ta kwestia będzie podlegać ocenie dopiero w fazie następującej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Jeszcze raz w tym miejscu należy podkreślić, iż ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawców w sytuacji gdy nie występuje oczywisty jego braku (z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie) mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania.
Tym samym również Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie nie był uprawniony do merytorycznej oceny czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w zakończonym decyzja o warunkach zabudowy postępowaniu. Podkreślić należy, iż niniejszy wyrok w żadnym stopniu nie przesądza czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w zakończonym postępowania, a jedynie zobowiązuje aby tej oceny dokonać po formalnym wszczęciu postępowania.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nie zapewnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze Skarżącej czynnego udziału w sprawie przejawiającym się w braku możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami i wypowiedzenia się w sprawie wskazać należy, iż w niniejszej sprawie nie toczyło się de facto postępowania gdyż organ I instancji odmówił jego wszczęcia. Ponadto w toku postępowania organ odwoławczy nie gromadził żadnych dowodów.
Dodać ponadto należy, że dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. konieczne jest wykazanie przez stronę powołującą się na owo naruszenie prawa, jakich czynności nie mogła ona dokonać, bądź jakich dowodów nie mogła zawnioskować wskutek naruszenia przez organ art. 10 K.p.a. W orzecznictwie zasadnie podnosi się, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości składania uwag i wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA: z 18.5.2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157; z 1.2.2011 r., II OSK 1098/10, CBOSA). Strona powinna zatem wykazać, że brak takiego zawiadomienia przed wydaniem decyzji uniemożliwił jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. zgłoszenia wniosków dowodowych z zeznań świadków, dokumentów, itp.). Tymczasem w kontrolowanej sprawie Skarżąca stawiając zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., nie wskazała, jakich to czynności z powodu tego naruszenia nie mógł dokonać.
Natomiast sam brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie nie oznacza, iż mamy do czynienia z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynika sprawy. Należy mieć przy tym na uwadze, iż strona w skardze zajęła stanowisko szeroko wypowiadając się na temat interesu prawnego wnioskodawców. Powyższe nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ, co wyjaśniono wyżej, ocena ta powinna zostać dokonana po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, a sam organ odwoławczy nie był uprawniony na tym etapie do wypowiadania się w tej kwestii.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło