III SA/Lu 233/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant: Referent Agnieszka Kuna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Z. U. S. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję Sygn. III SA/Lu 233/21 UZASADNIENIE Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Z. U. S. Oddział w L. utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. odmawiającą J. O. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. Stan sprawy przedstawia się następująco. Dnia [...] stycznia 2021 r. J. O. (dalej jako Skarżący) złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. W toku postępowania Z. U. S. (dalej jako ZUS) ustalił, że kod PKD przeważającej działalności ([...]) podany przez Skarżącego we wniosku nie jest zgodny z danymi zawartymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz w rejestrze REGON, bowiem na dzień [...] września 2020 r. przeważająca działalność Skarżącego oznaczona była numerem PKD [...] W związku z tym ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej ze swoją matką H. O.. Zarówno matka jak i spółka cywilna mają prawidłowe oznaczenie nr PKD, a tylko u niego przez drobny błąd widniało PKD inne niż rzeczywiście wykonywana działalność. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2021 r. W uzasadnieniu ZUS wyjaśnił, że na dzień [...] września 2020 r. przeważająca działalność gospodarcza Skarżącego oznaczona była według Polskiej Klasyfikacji Działalności numerem [...], który nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek. Okoliczność ta świadczy o braku możliwości udzielenia pomocy publicznej. ZUS podał także, że Skarżący zmiany w zakresie numeru PKD dokonał dopiero w dniu [...] grudnia 2020 r. ZUS wyjaśnił dalej, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że zwolnienie płatnikom przysługuje wyłącznie, jeżeli na dzień [...] września 2020 r. rodzaj ich przeważającej działalności jest zgodny z kodami PKD wymienionymi w art. 31 zo ust. 10 ustawy o Codid-19, tym samym ustawodawca nie pozostawił organowi wykonującemu zadania z tego zakresu dowolności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Skarżący zaskarżył decyzję ZUS Nr [...], czyli decyzję I instancji. W związku z tym w odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie. Wezwany do uzupełnienia braków formalnych, Skarżący wyjaśnił, że jego intencją było zaskarżenie decyzji II instancji. Skarżący podniósł, że działalność prowadzi tylko w formie spółki cywilnej ze swoją matką H. O.. Podał, że we właściwych rejestrach zarówno H. O., jak również spółka cywilna mają prawidłowe nr PKD tj. [...] Tylko u Skarżącego przez błąd widniało PKD niezgodne z ze stanem faktycznym, ale zostało przez niego zmienione. Dalej wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą w 100% klasyfikująca się pod PKD [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842, ze zm., dalej: "ustawa o COVID-19") na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień [...] września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Stosownie do przywołanego powyżej przepisu, ze zwolnienia w zakresie opłacania składek ubezpieczeniowych mogą korzystać płatnicy, którzy według stanu z [...] września 2020 r. prowadzili działalność gospodarczą zakwalifikowaną do jednego z kodów PKD wymienionych w przedmiotowym artykule, jako działalność przeważającą. Natomiast art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 stanowi, że oceny spełnienia tego warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r. Nie ulega wątpliwości, że celem wprowadzenia przedmiotowych przepisów ustawy o COVID-19 było przeciwdziałanie negatywnym następstwom nakładania daleko idących ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Pomoc finansowa, polegająca na zwolnieniu z zapłaty niektórych składek, miała obejmować rodzaje działalności najbardziej poszkodowane wskutek wprowadzania szczególnych zasad bezpieczeństwa czy obostrzeń sanitarnych. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, podzielając opinię Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, cel ustawy wymaga, aby organy udzieliły pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy spełniają wymagane kryteria rzeczywiście, a nie tylko formalnie (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 28 kwietnia 2021 r., sygn. I SA/Bk 140/21, CBOSA). Co prawda to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek aktualizowania danych zawartych w odpowiednich rejestrach i doprowadzenia do ich zgodności ze stanem faktycznym. Niemniej jednak, byłoby daleko idącym wypaczeniem celu przedmiotowej ustawy, jeżeli pomocy finansowej nie otrzymaliby przedsiębiorcy jedynie przez wzgląd na niedopełnienie formalności, mimo że rzeczywiście spełniają wszystkie nałożone przez ustawodawcę kryteria. Takie rozstrzygnięcie nie może się ostać w państwie prawnym, mając również na względzie działanie w nadzwyczajnej sytuacji związanej z zagrożeniem epidemicznym. W ocenie Sądu, nie można przyjmować ustaleń poczynionych wyłącznie na podstawie danych zawartych w rejestrach, w szczególności gdy wnioskodawca wskazuje na rozbieżność między wpisem, a faktycznie wykonywaną działalnością gospodarczą. Zatem, niezbędne będzie ustalenie, jaki rodzaj działalności (wg PKD) był rzeczywiście przeważający [...] września 2020 r., w odniesieniu do konkretnego płatnika wnioskującego o zwolnienie z uiszczania składek. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 955), dalej: "u.s.p.", celem statystyki publicznej jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego. Zaś krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, tj. rejestr REGON, prowadzony jest właśnie z uwagi na potrzeby statystyki publicznej (art. 42 u.s.p.). Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Nie tworzy on stanu prawnego, w tym w obszarze działalności gospodarczej. Jednocześnie wskazać należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa o COVID-19, nie zawierają definicji legalnej wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Znaczenie tego pojęcia wyjaśnia dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r., poz. 2009). Wskazać należy, iż w § 9 w/w rozporządzenia, nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. Zatem o przeważającej działalności nie może świadczyć jedynie sam wpis do rejestru REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. O tym decyduje podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w w/w rozporządzeniu. Dokonując wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 nie można pominąć wskazanego znaczenia pojęcia "przeważającej działalności", jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON (por. wyrok WSA w Szczecinie z 13 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 304/21, CBOSA). Należy zwrócić uwagę, że nie ma podstaw do przyjęcia, że art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 statuuje obowiązek organu oparcia się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r. i brak możliwości powołania się strony na ewentualne inne dowody, wskazujące na odmienny od uwidocznionego w rejestrze rodzaj przeważającej działalności danego przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu, poprzestanie na wykładni językowej tego przepisu prowadziłoby do wypaczenia celów ustawy, którymi jak wskazano już wyżej, jest przeciwdziałanie między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeniami w prowadzeniu określonych rodzajów działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek było, aby pomoc w ramach wsparcia została przyznana podmiotom faktycznie prowadzącym na dany dzień działalność według wskazanych kodów, jako przeważającą. Przekładając te rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, iż według danych zwartych w rejestrze CEIDG na [...] września 2020 r. przeważającą działalnością gospodarczą prowadzoną przez Skarżącego była "Działalność agentów zajmujących się sprzedażą wyrobów tekstylnych, odzieży, wyrobów futrzarskich, obuwia i artykułów skórzanych", tj. kod PKD [...], a kod PKD [...] został zgłoszony do CEIDG dopiero w dniu [...] grudnia 2020 r. Prowadzenie działalności objętej kodem PKD [...] nie uprawnia do zwolnienia z płacenia składek, w myśl art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Skarżący wskazał, że kod KPD [...] wpisany został omyłkowo, a prawidłowy kod PKD, tj. [...] widnieje we wpisie drugiego wspólnika – H. O. oraz jako PKD spółki cywilnej. Poza tym, jak twierdzi Skarżący nie prowadzi innej działalności, oprócz tej w ramach spółki cywilnej, której dominującym kodem PKD jest [...] Skarżący zaktualizował w rejestrach dane poprzez ujawnienie jako przeważającej działalności gospodarczej – działalność w ramach kodu PKD [...], tj. sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwołał się jedynie do danych widniejących w rejestrze CEIDG, nie badając, jaki jest rzeczywisty przeważający rodzaj działalności prowadzonej przez Skarżącego. Mając na uwadze dokonaną przez Sąd wykładnię przedmiotowych przepisów, rozstrzygnięcie to jest niezasadne i stoi w sprzeczności z celem wprowadzenia omawianych unormowań. Istnieje bowiem niebezpieczeństwo, że poprzez takie działanie organu Skarżący w sposób bezpodstawny został pozbawiony należnej mu pomocy finansowej. Obowiązkiem organu było ustalenie, jaki rodzaj działalności rzeczywiście jest przeważający w obszarze aktywności gospodarczej podejmowanej przez Skarżącego, zakwalifikowanie go do prawidłowego kodu PKD, a następnie wydanie decyzji w zakresie zwolnienia lub odmowy zwolnienia płatnika z obowiązku uiszczania składek. Dopiero takie zastosowanie omawianego przepisu będzie wypełniało cel, jaki przyświecał ustawodawcy, wprowadzając przedmiotowe unormowania. W świetle powyżej przedstawionych okoliczności, doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735). Zgodnie z przywołanymi przepisami obowiązkiem organu jest podejmowanie wszelkich czynności, z urzędu lub na wniosek, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ jest zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, na podstawie którego następnie ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Celem postępowania administracyjnego bowiem jest ustalenie tzw. prawdy obiektywnej, czyli opartej na rzeczywistym stanie faktycznym. W konsekwencji, nie można uznać za zgodną z prawem decyzji, która została wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych mających znaczenie w danej sprawie (zob. wyrok NSA z 23 września 2020 r., sygn. II OSK 1241/20, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie organ nie uczynił zadość obowiązkom nakładanym na niego przez wskazane wyżej przepisy. Dla prawidłowego zastosowania normy materialnoprawnej niezbędne było ustalenie, jaki rodzaj działalności prowadzonej przez Skarżącego był przeważający na [...] września 2020 r. Organ nie powinien był poprzestać jedynie na wskazaniu danych zawartych w rejestrze CEIDG, w szczególności, gdy Skarżący wskazywał, że uwidoczniony tam kod PKD nie odpowiada rzeczywistemu zakresowi jego działalności. Rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni zawarte w wyroku podglądy, co do wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 i przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego, wyczerpująco zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy, aby w rezultacie powtórnie ocenić spełnienie przez Skarżącego przesłanek przedmiotowego zwolnienia. Oznacza to także, że Skarżący, w celu wykazania spełnienia przesłanek do zwolnienia go z obowiązku opłacania należnych składek, powinien aktywnie współdziałać z organem w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, gdyż to on posiada najpełniejszą wiedzę, jaką rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą i jest w stanie przedstawić dowody na potwierdzenie swoich twierdzeń. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku