IV SAB/Wa 65/18

Dnia 26 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2018 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku B. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2014 roku nr [...]; II. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącej B.B. sumę pieniężną w kwocie 800 (osiemset) złotych; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącej B. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...].10.2014r. B. B. złożyła wniosek do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności Decyzji Prezydium WRN w [...] z [...]października 1972 r. Postanowieniem z [...].07.2015 r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 i art. 100 § 1 w zw. z art. 101 k.p.a. do czasu otrzymania dokumentu potwierdzającego nabycie praw do spadku po Z.P.. Postanowieniem z dnia [...].04.2016 r. organ podjął zawieszone postępowanie. Pismem z [...].11.2017 r. (data wpływu do kancelarii [...].11.2017 r.) Skarżąca złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z [...]stycznia 2018 r. (data nadania pisma), które wpłynęło do Kancelarii Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa [...].01.2018 r., B.B.– reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego radcą prawnym, złożyła skargę na bezczynność Ministra w rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznania od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2017 ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że od dnia otrzymania pisma z [...].05.2017 r. o zawiadomieniu w trybie art. 10 § 1 k.p.a., organ nie zakończył postępowania, ani nie wyjaśnił przyczyn pozostawania w zwłoce, nie odpowiedział również na złożone ponaglenie. Postanowieniem z [...]lutego 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił w całości postanowienie Wojewody [...]z [...]lipca 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów organ wskazał, że organ rozstrzygnął sprawę bowiem zakończył postępowanie wydając decyzję merytoryczną [...]lutego 2018 r. Powołano, że na brak załatwienia sprawy w terminie miała wpływ bardzo duża ilość spraw rozpoznawanych w Departamencie Orzecznictwa, jak również rozstrzyganie spraw wg. kolejności wpływu. Wskazano na trudną sytuację kadrową, skomplikowany charakter wpływających spraw, jak również konieczność podejmowania wielu czynności celem ich wyjaśnienia. Zaznaczono, że szybkość postępowania nie może pozostawać w sprzeczność z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy. Powołano również, że zmiany organizacyjne związane z włączaniem działu budownictwa do zakresu działania Ministra Infrastruktury utrudniały terminowe załatwianie spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu przewlekłości organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Warunkiem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżąca dopełniła tego wymogu, składając [...].11.2017 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (data wpływu pisma do Kancelarii Ministra [...].11.2017 r.). Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność organu w prowadzeniu postępowania. Mianowicie postanowieniem z [...].04.2016 r. podjęte zostało wcześniej zawieszone postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z [...].06.2016 r. organ zawiadomił strony o terminie załatwienia sprawy, wyznaczając go do [...].08.2016 r., informując jednocześnie o przedłużeniu załatwienia sprawy z powodu konieczności ponownej analizy obszernego materiału dowodowego w sprawie. Decyzja kończąca postępowanie została wydana dopiero [...].02.2018 r. W okresie od [...].04.2016 r. do [...].02.2018r. nie były przeprowadzane żadne nowe dowody w sprawie. Jedynie przy piśmie z dnia [...].05.2016 r. pełnomocnik Skarżącej złożył postanowienie z [...].01.2016 r. wydane w sprawie [...]w przedmiocie oddalenia zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w [...]z [...].10.2015 r. Natomiast reprezentujący Skarżącą pełnomocnik pismami z dnia [...].06.2016 r., [...].10.2016 r. [...].04.2017 r. składał wezwania do usunięcia prawa poprzez nieterminowe załatwienie sprawy i zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Organ dopiero pismem z [...].05.2017 r. zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a. O rażącej bezczynności świadczy upływ czasu między podejmowanymi czynnościami przez organ. Od daty podjęcia zawieszonego postępowania do dnia wydania decyzji merytorycznej w sprawie upłynął okres 22 miesięcy. W tym okresie czasu nie były w sprawie podejmowane żadne czynności dowodowe, jak również po dniu [...].06.2016 r. nie informowano stron w trybie art. 36 k.p.a. o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Jedynie pismem z [...].05.2017 r. poinformowano strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a., ale po czynności organ rozstrzygnął sprawę dopiero po 9 miesiącach bezczynności. Wskazać należy, że braki kadrowe i trudności organizacyjne nie zwalniają organu od obowiązku rozpoznania sprawy w terminach wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Niezależnie również od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, a naruszenie prawa ma charakter rażący. Taki sposób procedowania organu stał w jawnej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). i w sposób oczywisty rażąco narusza prawa strony do załatwienia sprawy w sposób zgodny z normami prawa (art. 7 k.p.a.), a także narusza wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów. Z uwagi na wydanie [...].02.2018 r. rozstrzygnięcia w sprawie przez Ministra, postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia sprawy należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Organ wydał bowiem rozstrzygnięcie po dniu wniesienia skargi na bezczynność, a przed dniem wyrokowania w sprawie. Sąd, w świetle okoliczności sprawy, biorąc pod uwagę stopień przyczynienia się organu do długości postępowania, przyznał od organu na rzecz Skarżącej sumę pieniężną, której celem jest przeciwdziałanie bezczynności, która stanowi pewnego rodzaju zadośćuczynienie dla niej za bezczynność mającą rażący charakter naruszenia prawa. Zauważyć należy, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy toczy się od 2014 r. W międzyczasie postępowanie co prawda zostało zawieszone, a Skarżąca złożyła skargę na bezczynność, która wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26.11.2015 r. została oddalona. Niezależnie jednak od powyższego, brak przystąpienia organu do merytorycznego rozpoznania sprawy po podjęciu zawieszonego postepowania oraz brak reakcji na wysłane przez stronę wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jak również wydanie decyzji po upływie 22 miesięcy od daty podjęcia zawieszonego postępowania, uzasadnia przyznanie na rzecz Strony sumy pieniężnej. W pozostałym zakresie żądanie Skarżącej zostało oddalone, uznając, że przyznana kwota będzie stanowiła odpowiednią i należytą rekompensatę, a przyznanie wyższej kwoty nie znajduje uzasadnienia w realiach sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a w związku z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w zw. z art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., na które składają się opłata od skargi ([...]zł) koszty zastępstwa procesowego ([...]zł) i uiszczonej opłaty skarbowej (17 zł) od pełnomocnictwa, uwzględniając fakt korzystania przez Skarżącą z pomocy prawnej (radcy prawnego) oraz stawki i zasady ustalania opłat wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tj. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c.