III SA/Gl 599/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda Asesor WSA Piotr Pyszny Protokolant starszy referent Izabela Maj-Dziubańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze sprzeciwu Gminy C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości oddala sprzeciw. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...], po ponownym rozpoznaniu odwołania Gminy C. od decyzji Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. nr [...] z dnia [...] roku o odmowie zwrotu utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne za [...] rok na podstawie korekty wniosku z dnia [...] r. oraz działając w wykonaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2019 roku, sygn. akt: I SA/Gl 992/18 - uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę prawną wskazał art. 400r ust. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 ze zm.), art. 7 ust. 1 pkt 8a i ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 1170 ze zm.; dalej "u.p.o.l."), § 2 ust. 1-3 oraz § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2006 roku w sprawie zwrotu gminom utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne (Dz. U. Nr 142, poz. 1023; dalej "rozporządzeniem z 2006r."), art. 58 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 roku o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1045 ze zm.) oraz art. 104 i art. 138 § 2 i 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) W uzasadnieniu wskazał, że [...]r. Gmina złożyła korektę wniosku o zwrot utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne za [...] rok. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] WFOŚiGW odmówił zwrotu utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne za [...] rok na podstawie korekty wniosku z [...] roku. W wyniku pierwotnego rozpatrzenia odwołania decyzją nr [...] z dnia [...]r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy tą decyzję nie uwzględniając zarzutów odwołania bowiem m.in. uznał, że zasadne było wydanie decyzji odmawiającej uwzględnienia korekty wniosku, jako złożonej po terminie. Po rozpoznaniu skargi Gminy na powyższą decyzję ostateczną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019r. sygn. akt I SA/Gl 992/18 uchylił decyzję organu odwoławczego. Konkludując swe rozważania stwierdził, że przepis § 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia z 2006 r., w zakresie wskazanych tam terminów ograniczających prawo gminy do złożenia wniosku o zwrot utraconych dochodów i korekty tego wniosku, nie stoi na przeszkodzie realizacji uprawnienia wynikającego art. 7 ust. 6 i 7 u.p.o.l., mając na uwadze cel przyznanego gminom uprawnienia, intencje ustawodawcy oraz prokonstytucyjną wykładnię prawa. W konsekwencji za uzasadnione uznał twierdzenie pełnomocnika, że faktycznie utracone przez Gminę dochody z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne za [...] rok - w wysokości podanej w korekcie wniosku - ujawniły się ostatecznie w wyniku wydanej przez Wójta Gminy C. w dniu [...]r. (a zatem już po upływie terminu do złożenia korekty wniosku zakreślonego przez przepis § 2 ust. 4 rozporządzenia z 2006r.) nowej decyzji podatkowej (nr [...]) wobec podatnika - A Sp. z o. o. z siedzibą w D. za [...]r. Zatem nie podzielił opartego na wykładni literalnej stanowiska Wojewody i powołanej na jego poparcie argumentacji akcentując, że dokonana interpretacja narusza przepisy prawa materialnego tj. § 2 ust. 4 rozporządzenia z 2006r. oraz art. 7 ust. 1 pkt 8a oraz art. 7 ust. 6 i 7 u.p.o.l. w sposób uzasadniający wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Natomiast rozpoznając sprawę ponownie właściwy w sprawie organ, w ramach związania wynikającego z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię spornych przepisów, przyjmując, że uprawnienie Gminy w przedmiotowej sprawie nie wygasło, i rozpozna wniosek o zwrot utraconych dochodów. Po przekazaniu akt organ odwoławczy zaskarżoną obecnie w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...]r. uchylił, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzję Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. nr [...] z dnia [...] r. o odmowie Gminie C. zwrotu utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne za [...] rok – wskazując na związanie prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 8 stycznia 2019 roku, o sygn. akt: I SA/Gl 992/18 i wykonując jego zalecenia. Strona kwestionując powyższą decyzję złożyła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 138 § 2 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku podstaw do zastosowania powołanego przepisu; art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, co też skutkowałoby uchyleniem decyzji organu I instancji i orzeczeniem co do istoty sprawy; art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w wydanym wyroku WSA z dnia 8 stycznia 2019r. sygn. akt I SA/GI 992/18, co też polegało na braku merytorycznego rozpoznania przez Wojewodę [...] złożonej przez Gminę C. korekty wniosku o zwrotu utraconych dochodów z tytułu zwolnienia od podatku od nieruchomości, będących własnością Skarbu Państwa, gruntów pokrytych wodami jezior o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne za [...]. W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie i wskazał na zalecenia WSA w Gliwicach wyjaśniając, że zgodnie z regulacjami Fundusz był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania wniosku każdej gminy, jeżeli z takim wnioskiem wystąpi. Zgodnie z § 3 rozporządzenia wojewódzki fundusz po rozpoznaniu wniosku i sprawdzeniu go pod względem rachunkowym i formalnym, przekazuje na rachunek budżetu gminy kwotę środków stanowiącą równowartość wysokości utraconych dochodów z tytułu zwolnienia. Tak więc uwzględnienie wniosku gminy nie następuje w drodze decyzji administracyjnej, zaś organ odwoławczy nie jest władny do dokonania wskazanej czynności materialno - technicznej polegającej na uwzględnieniu wniosku. Nie zgodził się także z zarzutem Skarżącej, że organ odwoławczy nie uwzględnił wytycznych zawartych w wyroku WSA, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a. bowiem zgodnie ze wskazaniami Sądu rozpoznając sprawę ponownie właściwy w sprawie organ, w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię spornych przepisów, przyjmując, że uprawnienie Gminy w przedmiotowej sprawie nie wygasło, i rozpozna wniosek o zwrot utraconych dochodów. W ocenie więc organu odwoławczego, wydając skarżoną decyzję kasatoryjną uwzględniono powyższe polecenie Sądu bowiem rozpoznanie wniosku Gminy C. uwzględniające wskazane orzeczenie WSA w Gliwicach nie może nastąpić w drodze decyzji administracyjnej i nie leży w kompetencjach Wojewody [...], stąd konieczność wydania decyzji kasatoryjnej. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał zarzuty sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w zakresie kontrolowanym przez sąd nie jest wadliwa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w tej sprawie stanowiska. W ocenie Sądu rozpoznającego sprzeciw podniesione w nim zarzuty naruszenia prawa są bezzasadne. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Należy wskazać, że w dniu 1 czerwca 2017r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) - zwana dalej "ustawą nowelizującą". Wprowadziła ona zmiany między innymi do p.p.s.a. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1), skróceniu uległy też terminy procesowe (art. 64c § 1, art. 64c § 4, art. 64d § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 138 § 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec powyższego przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowo-administracyjnym były wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym decyzji kasacyjnej. W tej sytuacji ocena Sądu sprowadzała się do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd rozpoznając sprawę miał na uwadze, że zaskarżona decyzja objęta jest dyspozycją art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec tego organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku WSA związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" - stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej - dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu..., art. 153). Wobec powyższego Sąd zobligowany był do zbadania czy organ odwoławczy wywiązał się ze wskazań i zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 992/18. W tym orzeczeniu w konkluzji stwierdzono, że rozpoznając sprawę ponownie właściwy w sprawie organ, w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię spornych przepisów, przyjmując, że uprawnienie Gminy w przedmiotowej sprawie nie wygasło, i rozpozna wniosek o zwrot utraconych dochodów. Zdaniem Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie organ w zaskarżonej decyzji wywiązał się z wytycznych zawartych w w/w prawomocnym wyroku bowiem uzasadniając uchylenie orzeczenia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wskazał, że organ I instancji winien przede wszystkim zastosować wskazane w cytowanym wyżej wyroku reguły wykładni, przyjmując, że uprawnienie Gminy w przedmiotowej sprawie nie wygasło, i rozpoznać złożoną korektę wniosku o zwrot utraconych dochodów. Skoro bowiem zgodnie z § 3 rozporządzenia wojewódzki fundusz po rozpoznaniu wniosku i sprawdzeniu go pod względem rachunkowym i formalnym, przekazuje na rachunek budżetu gminy kwotę środków stanowiącą równowartość wysokości utraconych dochodów z tytułu zwolnienia to tym samym uwzględnienie wniosku gminy nie następuje w drodze decyzji administracyjnej, a organ odwoławczy nie jest władny do dokonania wskazanej czynności materialne - technicznej polegającej na uwzględnieniu wniosku. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty sprzeciwu dotyczące naruszenia norm art. 138 K.p.a. i art. 153 p.p.s.a. Zdaniem Sądu organ zrealizował wytyczne wynikające z prawomocnego wyroku z dnia 8 stycznia 2019 r. i uchylił orzeczenie oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, jako wyłącznie właściwego do rozpoznania wniosku. WSA wskazał na rozpoznanie sprawy przez właściwy organ w sprawie. Ponadto w sytuacji gdyby organ mimo wszystko rozpatrzył sprawę i załatwił wniosek negatywnie wydanie decyzji przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wobec powyższego Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151 P.p.s.a. ----------------------- 4